Çevre kirliliği denildiğinde çoğu zaman büyük ölçekli atıklar akla gelse de, küçük boyutları nedeniyle gözden kaçan sigara izmaritleri doğa için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Dünya genelinde her gün milyarlarca sigaranın tüketilmesiyle ortaya çıkan izmaritler, içerdiği kimyasal maddeler ve plastik filtreleriyle su kaynaklarından toprağa, canlı yaşamından gıda zincirine kadar geniş bir alanda zarara yol açıyor. Uzmanlar, sigara izmaritlerinin yalnızca bir halk sağlığı sorunu olarak değil, aynı zamanda küresel ölçekte önemli bir çevre sorunu olarak ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.
KÜÇÜK ATIK, BÜYÜK TEHLİKE
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yayımladığı “Tütün Gezegenimizi Zehirliyor” raporu, sorunun boyutunu net biçimde ortaya koyuyor. Rapora göre dünyada 1,3 milyar sigara içicisi bulunuyor ve bu kişilerin büyük çoğunluğu izmaritlerini sokaklar, parklar, sahiller ve yol kenarları gibi alanlara bırakıyor. Bu durum, sigara izmaritlerini en yaygın çevresel atıklardan biri haline getiriyor.
Başkent Üniversitesi Sürdürülebilir Çevre Uygulama ve Araştırma Merkezi (BÜÇEM) Müdürü Prof. Dr. Nazmiye Erdoğan, izmaritlerin küçük olması nedeniyle çevreye verdiği zararın yeterince ciddiye alınmadığını belirtiyor. Erdoğan’a göre, bu atıklar insan sağlığına verdiği zarar kadar doğa sağlığını da tehdit ediyor.
SU VE TOPRAK İÇİN ZEHİRLİ ATIK NİTELİĞİNDE
Sigara izmaritlerinin rüzgâr ve yağmurla birlikte su kaynaklarına taşındığını belirten Prof. Dr. Nazmiye Erdoğan, bu atıkların özellikle deniz ve göllerde ciddi kirliliğe yol açtığını ifade ediyor. Bir metrekarelik alana düşen tek bir izmaritin bile su kalitesini olumsuz etkileyebileceğini vurgulayan Erdoğan, balıkların bu atıkları besin sanarak tükettiğine dikkat çekiyor.
İzmaritlerin yalnızca suyu değil, toprağı da kirlettiğini belirten Erdoğan, bu atıkların “zehirli atık” sınıfında değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor. Tütünün üretim aşamasından tüketim sonrasına kadar her evrede çevre üzerinde ağır bir yük oluşturduğunu da sözlerine ekliyor.
MİKROPLASTİK TEHLİKESİ YILLARCA SÜRÜYOR
Sigara filtrelerinin büyük bölümünün plastik kökenli selüloz asetattan üretildiğini belirten Erdoğan, bu filtrelerin doğada kısa sürede yok olmadığını vurguluyor. UV ışınlarıyla parçalanabilen bu materyalin tamamen çözünmesinin 10 ila 15 yılı bulduğunu ifade eden Erdoğan, bu süreçte izmaritlerin mikroplastiklere dönüşerek çevreye yayıldığını söylüyor.
Yanlış bilinenin aksine, sigara izmaritlerinin biyoplastik olmadığını belirten Erdoğan, parçalanma sürecinde suya ve toprağa ciddi zarar verdiğini ifade ediyor. Mikroplastiklerin deniz canlıları tarafından tüketildiğini, ardından besin zinciri yoluyla tekrar insan vücuduna döndüğünü dile getiriyor.
GERİ DÖNÜŞÜM VAR AMA ÖNCE TOPLANMALI
Sigara izmaritlerinin geri dönüştürülebildiğini ancak bu sürecin oldukça hassas olduğunu belirten Prof. Dr. Nazmiye Erdoğan, izmaritlerden yalıtım malzemeleri ve asfalt üretilebildiğini aktarıyor. Ancak bu aşamaya gelinmeden önce izmaritlerin çok sıkı hijyen ve dezenfeksiyon süreçlerinden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Geri dönüşümün önündeki en büyük engelin toplanma aşaması olduğunu söyleyen Erdoğan, dünyada yılda yaklaşık 750 milyon kilogram sigara izmariti oluştuğunu ve bunun büyük bölümünün doğaya karıştığını ifade ediyor.
