Sonbaharda günlerin kısalması ve güneş ışığından yararlanma süresinin azalması, bazı kişilerde yorgunluk, enerji düşüklüğü ve ruh hali değişikliklerine neden olabiliyor. Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanı Doç. Dr. Binnur Okan Bakır, sonbahar depresyonu olarak bilinen mevsimsel duygu durum değişikliklerinde dengeli beslenmenin ruh sağlığını destekleyebileceğini belirterek günlük beslenmede yer alabilecek 10 besin grubunu açıkladı.
Mevsim geçişlerinde ortaya çıkan ruh hali değişiklikleri, uyku düzeninden günlük aktivitelere kadar farklı alanları etkileyebiliyor. Özellikle gün ışığının azalmasıyla birlikte bazı kişilerde halsizlik, isteksizlik ve uyku alışkanlıklarında değişiklikler görülebiliyor.
Beslenme düzeninin ruh sağlığıyla ilişkili olduğunu belirten Bakır, bu süreçte yalnızca belirli yiyeceklere yönelmenin yeterli olmadığını ifade etti. Protein, lif, vitamin ve mineral bakımından çeşitli besinlerin tüketilmesinin genel sağlığın korunmasına katkı sağlayabileceğini bildirdi.
Bakır, ruh hali değişikliklerinin yalnızca beslenmeyle açıklanamayacağını vurgulayarak uyku düzeni, fiziksel aktivite ve sosyal ilişkilerin de birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
SONBAHAR DEPRESYONUNDA BESLENME DÜZENİ ÖNEM TAŞIYOR
Sonbahar aylarında değişen günlük alışkanlıklar, beslenme düzenini de etkileyebiliyor. Özellikle yorgunluk ve isteksizlik yaşayan kişilerde öğün düzeninin değişmesi veya hazır yiyeceklere yönelme görülebiliyor.
Doç. Dr. Binnur Okan Bakır, aşırı işlenmiş gıdaların ve ilave şeker içeren ürünlerin sık tüketilmesine karşı uyarıda bulundu.
Bakır, "Eklenti şeker, aşırı işlenmiş yiyecekler, abur cubur, pastane ürünleri, kızartmalar, şarküteri ürünleri gibi yiyecekler duygusal olarak bizi olumsuz etkiler. Bu besinlerin vücudumuzdaki iltihaplanmaları da arttırdığı gösterilmiştir." dedi.
Beslenmede çeşitliliğin korunması gerektiğini belirten Bakır, tek bir besinin depresyonu önleyici veya tedavi edici etkisinin bulunmadığını ifade etti.
Bakır, "Omega-3 yağ asitleri, B grubu vitaminleri, protein, lif ve çeşitli mineraller açısından zengin besinlerin günlük beslenmede yer alması önemli. Ancak hiçbir besinin tek başına depresyonu önleme veya tedavi etme özelliği bulunmaz." açıklamasında bulundu.
RUH SAĞLIĞINI DESTEKLEYEN 10 BESİN GRUBU
Doç. Dr. Bakır, sonbahar aylarında yeterli ve dengeli beslenme kapsamında tüketilebilecek besinleri açıkladı.
Omega-3 yağ asitleri içeren balıkların beyin işlevlerinde rol oynayan besin öğeleri sağladığını belirten Bakır, haftada iki kez balık tüketilmesini önerdi. Balığın ızgara veya fırında hazırlanabileceğini ifade etti.
Kaliteli protein ve B grubu vitaminleri içeren yumurtanın dengeli bir kahvaltıda yer alabileceğini bildirdi. Yoğurt ve kefirin ise protein ve kalsiyum içeriğiyle günlük beslenmeye katkı sağladığını belirtti.
Lif bakımından zengin olan yulafın tokluk süresinin uzamasına yardımcı olabileceğini aktaran Bakır, beyaz ekmek yerine tam tahıllı ekmek tercih edilmesinin de dengeli beslenme açısından yararlı olduğunu kaydetti.
Mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi baklagillerin bitkisel protein, lif ve B grubu vitaminleri içerdiğini belirtti.
Yeşil ve turuncu sebzelerin vitamin, posa ve çeşitli biyoaktif bileşenler bakımından zengin olduğunu ifade eden Bakır, turunçgiller ve nar gibi mevsim meyvelerinin de C vitamini ve lif sağladığını bildirdi.
Fındık, badem ve cevizin sağlıklı yağlar, magnezyum ve E vitamini içerdiğini belirten Bakır, bu besinlerin günlük beslenmede uygun miktarlarda tüketilebileceğini aktardı.
Onuncu başlık olarak yeterli sıvı tüketimini gösteren Bakır, suyun yanı sıra ayran, süt ve uygun bitki çaylarının da günlük sıvı alımına katkıda bulunabileceğini ifade etti.
UYKU DÜZENİ VE GÜN IŞIĞI DA ETKİLİ OLABİLİYOR
Sonbaharda ruh sağlığının korunmasında beslenmenin yanı sıra günlük yaşam alışkanlıkları da rol oynuyor.
Doç. Dr. Bakır, düzenli uyku, fiziksel aktivite, gün ışığından yararlanma ve sosyal ilişkilerin sürdürülmesinin önemini vurguladı.
Gün ışığından daha az yararlanılması, bazı kişilerde uyku ve uyanıklık düzenini etkileyebiliyor. Bu nedenle gün içerisinde açık havada zaman geçirilmesi ve düzenli fiziksel aktivitenin sürdürülmesi, genel ruh sağlığını destekleyen alışkanlıklar arasında bulunuyor.
Bakır, ruh hali değişikliklerinin uzun süre devam etmesi halinde profesyonel destek alınması gerektiğini belirtti.
UZUN SÜREN YORGUNLUK VE İSTEKSİZLİKTE UZMAN DESTEĞİ
Mevsim geçişlerinde görülen geçici enerji düşüklüğü ile depresyon belirtilerinin birbirinden ayrılması gerekiyor.
Sürekli devam eden çökkünlük, günlük etkinliklere karşı ilgi kaybı, uyku ve iştah değişiklikleri ile günlük yaşamı etkileyen yorgunluk, sağlık değerlendirmesi gerektirebilen belirtiler arasında bulunuyor.
Doç. Dr. Bakır, "Sürekli devam eden çökkünlük, ilgi kaybı, uyku ve iştah değişiklikleri ya da günlük yaşamı etkileyen yorgunluk durumunda bir sağlık uzmanına başvurulmalı. Özellikle D vitamini gibi takviyeler gelişigüzel kullanılmamalı, ihtiyaç durumu hekim tarafından değerlendirilmeli" dedi.
Mevsimsel duygu durum değişikliklerinde beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesi genel sağlığın desteklenmesine yardımcı olabiliyor. Ancak depresyon belirtilerinin devam ettiği durumlarda yalnızca beslenme değişiklikleriyle yetinilmemesi, uygun tanı ve tedavi için sağlık uzmanına başvurulması gerekiyor.
