Kış aylarında havaların soğuması ve evde geçirilen sürenin uzaması, günlük beslenme alışkanlıklarını etkileyebiliyor. Özellikle akşam saatlerinde artan açlık hissi ve gece atıştırma isteği, öğün düzeninden uyku süresine kadar birçok farklı nedenle ortaya çıkabiliyor.
Açlık ve tokluk hissi yalnızca vücudun enerji ihtiyacına bağlı olarak gelişmiyor. Biyolojik ritim, uyku düzeni ve günlük alışkanlıklar da iştah üzerinde etkili olabiliyor. Araştırmalar, bazı kişilerde iştahın biyolojik akşam saatlerinde artabildiğini gösteriyor.
Gün içerisinde öğünlerin atlanması, akşam yemeği ile uyku arasında uzun süre bulunması ve yetersiz uyku, gece açlığını artırabilen etkenler arasında yer alıyor. Bunun yanında stres ve ekran karşısında geçirilen zaman da açlık hissi olmadan yemek yeme isteğine neden olabiliyor.
Gece acıkmanın her zaman bir sağlık sorununa işaret etmediği belirtilirken, sürekli tekrarlayan ve uyku düzenini bozan yeme davranışlarının değerlendirilmesi önem taşıyor.
KIŞ AYLARINDA GECE AÇLIĞINI ARTIRAN 5 NEDEN
Kış mevsiminde günlük rutinlerin değişmesi, yemek saatlerinin ve uyku düzeninin farklılaşmasına yol açabiliyor. Bu durum bazı kişilerde özellikle akşam ve gece saatlerinde daha fazla besin tüketme isteği oluşturabiliyor.
Gece açlığının ortaya çıkmasında beş temel etken öne çıkıyor.
GÜN İÇİNDE ÖĞÜN ATLAMAK
Yoğun çalışma temposu veya günlük alışkanlıklar nedeniyle öğünlerin ertelenmesi, akşam saatlerinde açlık hissinin artmasına neden olabiliyor.
Özellikle öğle yemeğinin atlanması ya da gün boyunca yeterli besin tüketilmemesi, vücudun enerji ihtiyacının karşılanamamasına yol açabiliyor.
Gün içerisinde oluşan bu enerji açığı, gece saatlerinde daha fazla yemek yeme isteğiyle kendini gösterebiliyor.
Bu nedenle gece açlığını kontrol altına almak için öncelikle gün içindeki beslenme düzeninin değerlendirilmesi gerekiyor.
AKŞAM YEMEĞİ İLE UYKU ARASINDA UZUN SÜRE OLMASI
Akşam yemeğinin erken saatlerde yenmesi ve gece geç yatılması, iki öğün arasında uzun bir zaman oluşmasına neden olabiliyor.
Özellikle kış aylarında evde daha uzun süre vakit geçirilmesi, bu süreçte yeniden acıkma veya atıştırma isteğini artırabiliyor.
Akşam yemeğinde tüketilen besinlerin içeriği de tokluk süresini etkileyebiliyor.
Bu nedenle öğün saatlerinin kişinin uyku düzenine ve günlük enerji ihtiyacına uygun şekilde belirlenmesi önem taşıyor.
YETERSİZ UYKU İŞTAHI ETKİLEYEBİLİYOR
Uyku süresinin kısalması, iştahın düzenlenmesinde rol oynayan biyolojik süreçleri etkileyebiliyor.
Kış aylarında televizyon, telefon veya bilgisayar karşısında daha fazla zaman geçirilmesi, bazı kişilerde yatış saatlerinin gecikmesine neden olabiliyor.
Yetersiz uyku, gün içerisinde daha fazla enerji alınmasıyla ilişkili olabiliyor.
Fazla kilolu ve kısa uyuyan yetişkinlerle gerçekleştirilen bir araştırmada, iki hafta boyunca uyku süresinin artırılmasının günlük enerji alımında azalmayla ilişkili olduğu belirlendi.
Araştırma doğrudan gece açlığını incelemese de düzenli uykunun beslenme davranışları açısından önemini ortaya koyuyor.
ÖĞÜN SAATLERİNİN DEĞİŞMESİ
Kış aylarında günlük yaşam düzeninin değişmesi, kahvaltı ve akşam yemeği saatlerinin daha geç zamanlara kaymasına yol açabiliyor.
Öğünlerin düzensiz saatlerde tüketilmesi, açlık hissini ve beslenme alışkanlıklarını etkileyebiliyor.
Ancak gece saatlerinde yemek yemek tek başına kilo artışına neden olan bir durum olarak değerlendirilmiyor.
Kilo değişiminde günlük toplam enerji alımı, tüketilen besinlerin içeriği, porsiyon miktarları ve fiziksel aktivite düzeyi birlikte etkili oluyor.
STRES VE EKRAN KARŞISINDA ATIŞTIRMAK
Kış aylarında evde geçirilen sürenin artması, televizyon ve telefon karşısında atıştırma alışkanlıklarını da etkileyebiliyor.
Özellikle dizi veya film izlerken cips, çikolata ve benzeri yiyeceklerin tüketilmesi, fiziksel açlık hissi olmadan da gerçekleşebiliyor.
Stres, sıkıntı ve yalnızlık gibi duygular da bazı kişilerde yemek yeme isteğini tetikleyebiliyor.
Bu nedenle gerçek açlık hissi ile alışkanlık veya duygusal nedenlerle ortaya çıkan yeme isteğinin birbirinden ayrılması önem taşıyor.
GECE AÇLIĞINI AZALTMAK İÇİN NELER YAPILABİLİR
Gece açlığının kontrol altına alınmasında gün içerisindeki beslenme düzeninin korunması önemli rol oynuyor.
Öğünlerin düzenli tüketilmesi ve uzun süre aç kalınmaması, akşam saatlerinde yoğun açlık hissinin oluşmasını önlemeye yardımcı olabiliyor.
Akşam yemeklerinde protein kaynakları, sebzeler ve ihtiyaca uygun miktarda tam tahıllı besinlerin tercih edilmesi, daha dengeli bir öğün oluşturulmasını sağlayabiliyor.
Gece gerçekten açlık hissedildiğinde yoğurt, kefir, küçük bir meyve veya tam tahıllı ekmekle peynir gibi ara öğün seçenekleri değerlendirilebiliyor.
Ancak herkesin yatmadan önce ara öğün tüketmesi gerekmiyor. Beslenme planının kişinin günlük ihtiyaçlarına göre belirlenmesi öneriliyor.
Televizyon karşısında farkında olmadan yemek tüketilmesinin önüne geçmek için porsiyonların önceden belirlenmesi ve yiyeceklerin doğrudan paketten tüketilmemesi de yararlı olabiliyor.
SÜREKLİ GECE ACIKMAK SAĞLIK SORUNUNA İŞARET EDEBİLİR
Ara sıra gece acıkmak, tek başına bir hastalık belirtisi olarak değerlendirilmiyor.
Ancak kişinin sık sık uykudan yemek yemek için uyanması, sabahları belirgin iştahsızlık yaşaması veya gece yeme davranışının günlük yaşamını etkilemesi durumunda uzman değerlendirmesi gerekebiliyor.
Gece yeme sendromu, zaman zaman ortaya çıkan açlık hissinden farklı bir durum olarak tanımlanıyor.
Özellikle kan şekerini düşürebilen ilaçları kullanan kişilerde gece açlığına terleme, titreme veya çarpıntı eşlik etmesi, kan şekeri düşüklüğünün belirtisi olabiliyor.
Bu tür durumlarda kan şekeri düşüklüğü olasılığının değerlendirilmesi gerekiyor. Bilinç kaybı veya bayılma yaşanması halinde ise acil tıbbi yardım alınması önem taşıyor.
Gece açlığının sık tekrarlaması durumunda beslenme alışkanlıkları, uyku saatleri, kullanılan ilaçlar ve mevcut sağlık sorunları birlikte değerlendirilerek kişiye uygun bir plan oluşturulabiliyor.
