Dünya genelinde her yıl 2 milyon 600 binden fazla kişiye akciğer kanseri tanısı konuluyor. Kansere bağlı ölümlerin başlıca nedenleri arasında yer alan hastalık, uzun yıllar erkeklerde daha sık görülürken kadınlar açısından da önemli bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor.
Türkiye'de kadınlarda akciğer kanserinin görülme sıklığına ilişkin paylaşılan verilere göre, hastalığın görülme oranı 2014 yılında yüz binde 8,7 iken 2018 yılında yüz binde 10,9'a yükseldi. Bu değişim, söz konusu dönemde yaklaşık yüzde 25'lik artışa karşılık geliyor.
KADINLAR VE ERKEKLER ARASINDAKİ FARK AZALIYOR
Akciğer kanseri dünya genelinde erkeklerde daha sık görülse de bazı ülkelerde kadınlar ile erkekler arasındaki fark giderek azalıyor.
American Cancer Society'nin ABD için 2026 yılı tahminlerine göre, yaklaşık 229 bin 410 yeni akciğer kanseri vakası bekleniyor. Bu vakaların 118 bin 500'ünün kadınlarda, 110 bin 910'unun ise erkeklerde görülmesi öngörülüyor.
Bununla birlikte kadınlarda akciğer kanserinin her ülkede arttığını söylemek doğru değil. ABD verilerine göre 2013-2022 döneminde hastalığın görülme sıklığı hem kadınlarda hem erkeklerde azaldı. Ancak yıllık düşüş oranı erkeklerde yaklaşık yüzde 3, kadınlarda ise yüzde 1,3 olarak hesaplandı.
Kadınlarda düşüşün daha yavaş olması, sigara kullanımına ilişkin tarihsel farklılıklarla ilişkilendiriliyor. Ayrıca 35-54 yaş grubundaki kadınlarda akciğer kanserinin görülme sıklığının erkekleri aştığını gösteren araştırmalar da bulunuyor. Bu farklılığın nedenleri ise henüz tam olarak açıklığa kavuşmuş değil.
SİGARA İÇMEYENLER DE RİSK ALTINDA
Sigara, akciğer kanserinin en önemli önlenebilir risk faktörü olmayı sürdürüyor. Ancak hastalık yalnızca sigara kullanan kişilerde görülmüyor.
Prof. Dr. Erkan Kaba, pasif sigara dumanı, hava kirliliği, radon, asbest ve bazı mesleki kanserojenlerin de hastalığın gelişiminde rol oynayabildiğini belirtti. Biyolojik ve genetik farklılıkların da risk üzerinde etkili olabileceğini ifade eden Kaba, bu alandaki mekanizmaların araştırılmaya devam ettiğini kaydetti.
Akciğer kanserinden korunmada sigaraya hiç başlamamak ve sigara kullananların bırakması önem taşıyor. Evde ve çalışma ortamında pasif sigara dumanına maruz kalmamak da alınabilecek önlemler arasında yer alıyor.
AKCİĞER KANSERİ BELİRTİLERİ NELER?
Akciğer kanseri erken evrede çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebiliyor. Hastalık ilerlediğinde ise çeşitli şikayetler ortaya çıkabiliyor.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında şunlar bulunuyor:
- Uzun süren veya karakteri değişen öksürük
- Kanlı balgam
- Nefes darlığı ve göğüs ağrısı
- Ses kısıklığı
- Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları
- Açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık ve halsizlik
Bu belirtiler tek başına akciğer kanseri olduğu anlamına gelmiyor. Ancak özellikle uzun sürmeleri, tekrarlamaları veya giderek kötüleşmeleri durumunda tıbbi değerlendirme alınması gerekiyor.
RİSK GRUBUNDAKİLER TARAMAYI İHMAL ETMEMELİ
Prof. Dr. Erkan Kaba, erken evre akciğer kanserinin belirti vermeden ilerleyebilmesi nedeniyle risk grubundaki kişilerin şikayet ortaya çıkmasını beklememesi gerektiğini belirtti.
Kaba, 50 yaşın üzerinde olan ve en az 20 yıl boyunca günde bir paket sigara kullanmış kişilerin düşük doz bilgisayarlı tomografiyle taranmasının önemine dikkat çekti. Tarama uygunluğu ve sıklığı, kişinin risk durumuna ve güncel tıbbi önerilere göre sağlık uzmanıyla değerlendirilmelidir.
ERKEN TANI TEDAVİ BAŞARISINI ETKİLİYOR
Akciğer kanserinde tedavi yöntemi; hastalığın türüne, evresine, moleküler özelliklerine ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirleniyor.
Erken evrede tespit edilen ve ameliyata uygun olan hastalarda cerrahi tedaviyle tam iyileşme mümkün olabiliyor. Uygun hastalarda robotik cerrahi gibi daha az girişimsel yöntemler de kullanılabiliyor.
Cerrahinin yanı sıra kemoterapi, radyoterapi, immünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler de hastalığın özelliklerine göre uygulanabiliyor. Özellikle son yıllarda gelişen tedavi seçenekleri, ileri evre hastalarda da olumlu sonuçlar elde edilmesine katkı sağlıyor.
