Kanada'da yapılan yeni bir araştırma, tam yağlı süt ürünlerinin kolesterol ve kalp-damar sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin geçmişteki bazı kabulleri yeniden gündeme taşıdı. 74 fazla kilolu veya obez yetişkinin katıldığı çalışmada, daha fazla tam yağlı süt ürünü tüketen gruplarda kilo ve vücut kompozisyonu açısından belirgin bir fark görülmezken, tansiyon değerlerinde iyileşme ve kalsiyum, protein ile D vitamini alımında artış saptandı.
Journal of Nutrition dergisinde yayımlanan araştırmada katılımcılar 12 hafta boyunca üç farklı beslenme düzeninden birini uyguladı. Tüm programlarda tam yağlı süt ürünleri yer aldı. Gruplardan biri düşük kalorili ve düşük süt ürünü içeren beslenme programını uygularken, diğer iki grupta günlük üç porsiyon süt ürünü tüketildi.
Araştırmacılar çalışma süresinin sonunda grupların kilo değişimlerini ve vücut kompozisyonlarını karşılaştırdı. Süt ürünü tüketim miktarına göre anlamlı bir farklılık belirlenmedi. Kan kolesterolü açısından da gruplar arasında belirgin bir değişiklik görülmedi.
TAM YAĞLI SÜT ÜRÜNLERİ TANSİYON DEĞERLERİNİ ETKİLEDİ
Araştırmanın sonuçlarında farklılık görülen alanlardan biri tansiyon oldu. Daha fazla süt ürünü tüketen katılımcılarda kan basıncında iyileşme kaydedildi.
Bu grupların kalsiyum, protein ve D vitamini alımlarının da daha yüksek olduğu belirlendi. Araştırmanın başyazarı, Toronto Üniversitesi Temerty Tıp Fakültesi Beslenme Bilimleri Bölümü Profesörü Dr. Harvey Anderson, günlük üç porsiyon süt ürünü tüketen katılımcılarda kan kolesterolü veya kan yağlarının olumsuz seviyelere ulaşmadığını belirtti.
Anderson, bu grupta insülin direncine ilişkin bir bulguya da rastlanmadığını ifade etti.
Araştırma, tam yağlı süt ürünlerinden alınan doymuş yağların vücutta diğer gıdalardan alınan doymuş yağlarla aynı biçimde işlenmeyebileceği görüşünü de ele alıyor. Bu farklılığın açıklanmasında “süt ürünleri matrisi” olarak adlandırılan yaklaşım üzerinde duruluyor.
SÜT ÜRÜNLERİNİN YAPISI BESİNLERİN EMİLİMİNİ ETKİLEYEBİLİR
“Süt ürünleri matrisi” hipotezine göre bir gıdanın fiziksel yapısı, içerdiği besinlerin sindirim ve emilim biçimini değiştirebiliyor. Süt ürünlerinin kendine özgü yapısının daha yavaş parçalanması, besinlerin vücuda daha düzenli şekilde ulaşmasına yol açabiliyor.
Araştırmacılar bu mekanizmanın tam yağlı süt ürünlerinin sağlık üzerindeki etkilerini açıklayabilecek unsurlardan biri olabileceğini değerlendiriyor.
Dr. Anderson, özellikle yaşlı yetişkinler açısından süt ürünlerinin tanıdık ve besin değeri yüksek bir seçenek olduğunu belirtti. Bu ürünlerin protein, kalsiyum ve diğer besin öğelerinin karşılanmasına katkı sağlayabileceği ifade edildi.
Bununla birlikte araştırmanın katılımcı sayısı sınırlı. Çalışmanın yalnızca 12 hafta sürmesi de sonuçların uzun vadeli etkiler konusunda kesin bir hüküm vermesine izin vermiyor.
TAM YAĞLI SÜT ÜRÜNLERİNDE DOYMUŞ YAĞ UYARISI
Araştırma, tam yağlı süt ürünlerinin sınırsız tüketilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Uzmanlar, yüksek yağ içeren gıdaların tüketiminde toplam beslenme düzeninin dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.
Günlük kalorilerin yüzde 10'undan fazlasının doymuş yağlardan gelmemesi tavsiye ediliyor. 2 bin kalorilik bir beslenme düzeninde bu oran yaklaşık 22 gram doymuş yağa karşılık geliyor.
Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu tarafından verilen örneğe göre bir porsiyon tam yağlı süt, bir porsiyon tam yağlı Yunan yoğurdu ve bir porsiyon tam yağlı peynir tek başına yaklaşık 17 gram doymuş yağ sağlayabiliyor. Gün içinde tüketilen diğer gıdalar da hesaba katıldığında önerilen sınırın aşılması mümkün.
Bu nedenle tam yağlı süt ürünlerinin beslenmedeki yeri değerlendirilirken yalnızca tek bir gıdaya değil, günlük toplam yağ ve enerji tüketimine bakılması gerekiyor.
AZ YAĞLI SÜT ÜRÜNLERİ DE BESİN DEĞERİNİ KORUYOR
Tam yağlı ürünlerin bazı besin öğeleri açısından avantajları bulunurken, az yağlı süt ürünleri de önemli miktarda besin sağlamaya devam ediyor.
Tam yağlı süt ve süt ürünleri protein, kalsiyum, fosfor ile A, B ve D vitaminleri içeriyor. Ayrıca bazı yararlı yağlar ve omega-3 yağ asitleri de bulunuyor. Yağı azaltılmış ürünler ise benzer besin öğelerinin önemli bölümünü daha düşük doymuş yağ miktarıyla sağlayabiliyor.
Washington Üniversitesi'nin değerlendirmelerine göre süt ürünlerinde bulunan yağlar, A ve K vitaminleri gibi yağda çözünen vitaminlerin emilimine yardımcı olabiliyor.
Dolayısıyla tam yağlı veya az yağlı ürün seçimi, kişinin günlük beslenme düzeni ve ihtiyaç duyduğu besinlere göre değişebiliyor. Doymuş yağ tüketimini azaltmak isteyenler az yağlı seçeneklere yönelebilirken, daha fazla enerji veya belirli besin öğelerine ihtiyaç duyan kişiler tam yağlı ürünleri tercih edebiliyor.
Araştırmanın sonuçları, süt ürünlerinin sağlık üzerindeki etkilerinin yalnızca içerdikleri doymuş yağ miktarı üzerinden değerlendirilmesinin yeterli olmayabileceğine işaret ediyor. Uzun süreli ve daha geniş katılımcı gruplarıyla yapılacak çalışmaların, tam yağlı süt ürünlerinin kalp-damar sağlığı ve metabolik göstergeler üzerindeki etkilerini daha net ortaya koyması bekleniyor.
