Beyin sisi olarak tanımlanan zihinsel bulanıklık, odaklanma güçlüğü, unutkanlık ve düşünme süreçlerinde yavaşlama gibi sorunların uyku bozukluklarından hormonal değişimlere, enfeksiyonlardan bazı romatizmal hastalıklara kadar farklı sağlık sorunlarıyla ilişkili olabileceği belirtiliyor.
Beyin sisi, tek başına bir hastalık ya da tıbbi tanı olarak kabul edilmiyor. Daha çok kişinin düşüncelerini toparlamakta, konsantre olmakta veya bilgileri hatırlamakta zorlandığı bir durumu ifade ediyor. Uzmanlara göre belirtilerin şekli ve şiddeti, altta yatan nedene göre değişebiliyor.
BEYİN SİSİ DÜŞÜNME SÜREÇLERİNİ YAVAŞLATABİLİYOR
Oregon Health & Science University'de nöroloji profesörü Lynne Shinto, beyin sisi yaşayan kişilerin düşüncelerinin net olmadığını, konsantrasyon güçlüğü çektiklerini ve zaman zaman unutkanlık yaşadıklarını ifade ediyor.
Beyin sisi yaşayan kişiler günlük işlerini çoğu zaman yerine getirebiliyor. Ancak düşünme süreçleri daha yavaş ilerleyebiliyor. Vermont Üniversitesi'nde psikiyatri profesörü ve bilişsel psikolog Julie Dumas ise bu durumu “çamur veya pekmez içinde düşünmek” şeklinde tanımlıyor.
Trends in Neurosciences dergisinde yayımlanan bir araştırma incelemesinde de beyin sisinin birden fazla kronik sağlık sorunuyla bağlantılı olabileceği belirtildi. Araştırmada, belirtilerin ve bilişsel test sonuçlarının kişiden kişiye, özellikle de altta yatan sağlık sorununa bağlı olarak değişebildiği aktarıldı.
UYKU BOZUKLUKLARI BEYİN SİSİNE NEDEN OLABİLİR
Yeterli ve kaliteli uyku alınmaması, zihinsel bulanıklığın en sık görülen nedenleri arasında yer alıyor. Kronik uykusuzlukta uykuya dalma veya gece boyunca uykuyu sürdürme sorunları görülebiliyor. Uyku düzeninin iyileştirilmesiyle birlikte zihinsel bulanıklığın da azalabileceği belirtiliyor.
Obstrüktif uyku apnesi de gündüz uykululuğu ve düşünme güçlüğüyle ilişkilendiriliyor. Uyku sırasında solunumun tekrar tekrar durmasıyla ortaya çıkan bu rahatsızlık, birçok kişide tanı almadan devam edebiliyor.
Uzmanlar özellikle horlamanın uyku apnesi açısından değerlendirilmesi gereken belirtilerden biri olduğunu belirtiyor.
HORMONAL DEĞİŞİMLER DE ETKİLİ OLABİLİYOR
Perimenopoz olarak adlandırılan, menopoz öncesindeki yıllarda meydana gelen hormonal değişimler de beyin sisiyle ilişkilendiriliyor. Bu dönemde bazı kadınlarda isimleri hatırlamakta, odaklanmakta veya iş sırasında dikkatini sürdürmekte güçlük yaşanabiliyor.
Araştırmalarda perimenopoz döneminde öğrenme ve sözel bellekte küçük değişiklikler görülebildiği belirtiliyor. Hormonal değişimlerin yanı sıra bu dönemde yaşanan uyku problemleri de zihinsel işlevleri etkileyebiliyor.
Gece uyanmaları ve sıcak basmaları uyku düzenini bozabiliyor. Ancak hormonal değişimlerin, yoğun sıcak basması yaşamayan kadınlarda da uyku ve bilişsel işlevler üzerinde etkili olabileceği ifade ediliyor. Beyin sisi şikayetlerinin menopoz sonrasında azalabildiği belirtiliyor.
COVID-19 SONRASI BEYİN SİSİ GÖRÜLEBİLİYOR
Grip, COVID-19 ve diğer enfeksiyonlar sırasında, özellikle ateşin eşlik ettiği durumlarda, geçici zihinsel bulanıklık ortaya çıkabiliyor. Uzmanlar bunun vücuttaki iltihaplanmayla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.
Beyin sisi, uzun COVID kapsamında da bildirilen belirtiler arasında bulunuyor. İlk enfeksiyonun ardından devam eden veya daha sonra ortaya çıkan belirtiler, bazı kişilerde uzun süreli sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Shinto, uzun COVID geçiren bazı hastalarda yoğun konsantrasyon güçlüğü ve zihinsel faaliyetler sırasında belirgin yorgunluk görülebildiğini belirtiyor. Fiziksel yorgunluğun da eşlik ettiği durumlarda günlük faaliyetlerin sürdürülmesi güçleşebiliyor.
ROMATİZMAL HASTALIKLARLA DA İLİŞKİLENDİRİLİYOR
Romatoid artrit, psöriatik artrit ve lupusla bağlantılı artrit gibi iltihaplı romatizmal hastalıklarda da beyin sisi şikayetlerinin yaygın olduğu bildiriliyor.
Maryland Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde romatoloji uzmanı ve tıp profesörü Ashira Blazer, bu hastalıklara sahip kişilerde beyin sisinin oldukça yaygın görülen bir deneyim olduğunu belirtiyor.
Beyin sisinin ortaya çıkması tek bir nedene bağlanamıyor. Uyku düzenindeki bozulmalar, hormonal değişiklikler, enfeksiyonlar ve kronik hastalıklarla ilişkili farklı mekanizmalar zihinsel işlevleri etkileyebiliyor.
Beyin sisi günlük yaşamı etkileyen ve uzun süre devam eden bir şikayet haline geldiğinde, belirtilerin altında bulunan nedenin değerlendirilmesi gerekiyor. Çünkü beyin sisi kendi başına bir hastalık olarak değil, farklı sağlık sorunlarıyla birlikte ortaya çıkabilen bir belirti grubu olarak ele alınıyor.
