Türkiye, uzay teknolojilerinde yerli üretim kapasitesini artırmak ve bilimsel araştırmalarını geliştirmek amacıyla yeni projeler üzerinde çalışıyor. Türkiye Uzay Ajansının (TUA) 2027 yılı bütçe teklifinde, önümüzdeki üç yıllık döneme ilişkin hedefler yer aldı.
Bütçe teklifine göre TUA için 2027-2029 döneminde toplam 20 milyar 18 milyon 108 bin lira kaynak ayrılması öngörülüyor. Kaynağın büyük bölümünün uzay ve havacılık alanındaki araştırma, geliştirme ve teknoloji çalışmalarında kullanılması planlanıyor.
Milli Uzay Programı kapsamında yürütülen Ay Araştırma Programı da yeni dönemin öncelikleri arasında bulunuyor. Türkiye'nin Ay'a sert iniş gerçekleştirmesini amaçlayan projenin 2027 yılında tamamlanması hedefleniyor.
Üç yıllık programda ayrıca Somali'deki uzay limanı çalışmaları, ileri itki teknolojileri, füzyon araştırmaları ve uzay havasının izlenmesine yönelik projeler yer alıyor. Bu çalışmalarla Türkiye'nin uzay teknolojilerinde dışa bağımlılığının azaltılması amaçlanıyor.
UZAY ÇALIŞMALARINA 20 MİLYAR LİRAYI AŞAN KAYNAK
Türkiye Uzay Ajansının 2027-2029 dönemine ilişkin bütçesinin her yıl artırılması planlanıyor.
Bütçe teklifinde 2027 yılı için 5 milyar 880 milyon 735 bin lira, 2028 yılı için 6 milyar 746 milyon 34 bin lira ve 2029 yılı için 7 milyar 391 milyon 339 bin lira kaynak öngörülüyor.
Böylece üç yıllık toplam bütçe 20 milyar 18 milyon 108 bin liraya ulaşacak.
Kaynağın 19 milyar 991 milyon 250 bin liralık bölümünün Uzay ve Havacılık Programı'na, 26 milyon 858 bin lirasının ise Yönetim ve Destek Programı'na ayrılması planlanıyor.
Bütçe kapsamında yerli uzay araçlarının geliştirilmesi, uydu sistemlerinin üretimi, bilimsel araştırmalar ve teknolojik altyapının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar desteklenecek.
AY'A SERT İNİŞ İÇİN 2027 HEDEFİ
Milli Uzay Programı kapsamında yürütülen Ay Araştırma Programı'nda 2027 yılı önemli bir hedef olarak belirlendi.
TÜBİTAK UZAY tarafından geliştirilen Ay Uzay Aracı'nın 2027 yılında fırlatılması planlanıyor.
Görev kapsamında aracın öncelikle Ay yörüngesinde bilimsel araştırmalar gerçekleştirmesi, ardından yerli hibrit itki sistemi kullanılarak Ay yüzeyine ulaştırılması hedefleniyor.
Ay'a Sert İniş projesiyle Türkiye'nin derin uzay araştırmalarında deneyim kazanması ve yerli uzay teknolojilerinin geliştirilmesi amaçlanıyor.
SOMALİ'DE UZAY LİMANI ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR
Türkiye'nin uzaya bağımsız erişim hedefi doğrultusunda Somali'de uzay limanı projesi üzerinde çalışmalar yürütülüyor.
Proje kapsamında yerli roket teknolojilerinin geliştirilmesi ve Türkiye'nin kendi uydularını yerli fırlatma sistemleriyle uzaya gönderebilmesine yönelik altyapının oluşturulması hedefleniyor.
Uzay limanının tamamlanmasıyla uydu fırlatma faaliyetlerinde dışa bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor.
Ayrıca oluşturulacak altyapının ilerleyen dönemlerde uluslararası fırlatma hizmetlerinde de kullanılması planlanıyor.
FÜZYON TEKNOLOJİSİ İÇİN YENİ MERKEZ KURULACAK
TUA'nın üç yıllık hedefleri arasında derin uzay görevlerinde kullanılabilecek ileri itki sistemlerine yönelik araştırmalar da bulunuyor.
Bu kapsamda Uzay Destek Sistemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin (UZDES) kurulması planlanıyor.
Füzyon teknolojisine yönelik araştırmaların yürütülmesi öngörülen merkezin tamamlanma oranının 2027 yılında yüzde 60'a, 2028 yılında yüzde 80'e ve 2029 yılında yüzde 100'e ulaşması hedefleniyor.
Merkezde gerçekleştirilecek çalışmalarla gelecekte uzun mesafeli uzay görevlerinde kullanılabilecek alternatif itki teknolojilerine yönelik bilimsel altyapının geliştirilmesi amaçlanıyor.
UZAY HAVASINI TAKİP EDECEK MERKEZ PLANLANIYOR
Türkiye Uzay Ajansının performans hedeflerinde Uzay Havası Uygulama Merkezi projesi de yer alıyor.
Merkezin, Güneş kaynaklı faaliyetler ve uzay ortamındaki değişimlerin uydu, haberleşme ve navigasyon sistemleri üzerindeki etkilerini incelemesi planlanıyor.
Projenin tamamlanma oranının 2027'de yüzde 10'a, 2028'de yüzde 20'ye ve 2029'da yüzde 40'a çıkarılması hedefleniyor.
YERLİ UZAY TEKNOLOJİLERİ GELİŞTİRİLECEK
Türkiye Uzay Ajansının yeni dönem çalışmalarında yerli uydu sistemleri, bölgesel konumlama ve zamanlama teknolojileri ile uzaya erişim altyapısı da öncelikler arasında bulunuyor.
Uzay araçlarının tasarım, üretim, bütünleştirme ve test süreçlerinin Türkiye'de gerçekleştirilmesine yönelik kapasitenin artırılması planlanıyor.
2027-2029 dönemine ilişkin bütçe teklifinde yer alan projelerle bilimsel araştırmaların desteklenmesi, nitelikli insan kaynağının geliştirilmesi ve uzay teknolojilerinde yerli üretim imkanlarının artırılması hedefleniyor.
