Kuş gözlemciliğinin beyin sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin araştırmalar, bu etkinliğin yaşa bağlı bilişsel gerilemeyi yavaşlatmaya yardımcı olabileceğini gösteriyor. Kanada'da yürütülen bir beyin görüntüleme çalışmasında, deneyimli kuş gözlemcilerinin dikkat, görsel algı ve tanıma becerileriyle ilişkili beyin bölgelerinde farklı bağlantı yapıları tespit edildi. Almanya'da bakım evlerinde gerçekleştirilen başka bir araştırmada ise kuşları izleyen yaşlıların hafıza, konsantrasyon ve sosyal iletişim becerilerinde birkaç hafta içerisinde iyileşmeler görüldü. Bulgular, kuş gözlemciliğinin demans hastaları için destekleyici etkinlikler arasında değerlendirilebileceğine işaret ediyor.

KUŞ GÖZLEMCİLİĞİ BEYİN YAŞLANMASINI YAVAŞLATABİLİR

Kanada'nın Toronto kentindeki Baycrest Araştırma ve Eğitim Akademisi'nde yürütülen çalışmada, deneyimli kuş gözlemcileri ile bu alanda yeni olan kişilerin beyin yapıları karşılaştırıldı. Araştırmayı yöneten Erik Wing ve ekibi, katılımcıların kuş türlerini tanıma becerilerini değerlendirdikten sonra beyin MR görüntülerini inceledi.

Sonuçlarda, deneyimli gözlemcilerin dikkat, görsel algı ve görsel tanıma işlevlerinden sorumlu beyin bölgelerinde farklı bağlantı düzenleri bulundu. Bu bölgelerdeki aktivite, özellikle katılımcılardan daha önce karşılaşmadıkları kuş türlerini tanımlamaları istendiğinde arttı.

Araştırmacılar, bu farklılığın nöroplastisiteyle ilişkili olabileceğini değerlendiriyor. Nöroplastisite, beynin öğrenme ve deneyim sonucunda yapısını ve çalışma biçimini değiştirebilme yeteneği olarak tanımlanıyor.

Çalışmada ayrıca yaş ilerledikçe azalma eğilimi gösteren beyin organizasyonu da incelendi. Deneyimli kuş gözlemcilerinin bazı beyin bölgelerinde, aynı yaş grubundaki deneyimsiz kişilere kıyasla daha yüksek organizasyon ve bağlantı düzeyleri ölçüldü.

Araştırmayı yöneten Erik Wing, kuş gözlemciliği becerisinin erken yaşlarda kazanılmasının ilerleyen yıllarda da fayda sağlayabileceğini belirtiyor. Ancak beyin yapısındaki farklılıkların doğrudan kuş gözlemciliğinden kaynaklandığını kanıtlamak için yeni araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

DEMANS HASTALARINDA HAFIZA VE İLETİŞİM BECERİLERİ DESTEKLENİYOR

Kuş gözlemciliğinin etkileri yalnızca deneyimli gözlemcilerin beyin yapısıyla sınırlı değil. Almanya'da bakım evlerinde gerçekleştirilen çalışmalar, bu etkinliğin özel bir bilgi veya beceri gerektirmeden de yaşlıların yaşam kalitesine katkıda bulunabileceğini gösteriyor.

Eichstätt-Ingolstadt Katolik Üniversitesi Sosyal ve Örgütsel Psikoloji Profesörü Elisabeth Kals ve ekibi, 65 bakım evinin dışına kuş yemlikleri yerleştirdi. Yemlikler, yaşlıların ortak kullanım alanlarından kuşları izleyebilecekleri şekilde konumlandırıldı.

Katılımcıların bilişsel becerileri, hareket kabiliyetleri ve genel iyilik halleri kendi değerlendirmeleriyle birlikte bakım personeli ve aile üyelerinden alınan bilgiler üzerinden takip edildi.

Araştırmacılar birkaç hafta içerisinde değişimler gözlemledi. Bir aylık sürecin sonunda kuş gözlemciliği yapan yaşlıların konuşmaları takip etme, ziyaretçileriyle iletişim kurma ve daha önce gördükleri kuşları hatırlama becerilerinde gelişmeler kaydedildi.

Kals, bazı hafıza ve konsantrasyon iyileşmelerinin üç ila dört hafta içerisinde görülebildiğini belirtti. Bakım evi çalışanlarının da uzun süredir iletişim kurmakta zorlanan bazı sakinlerin etkinlik sonrasında daha hareketli hale geldiğini gözlemlediği aktarıldı.

Diyet yapıp kilo veremeyenler bu hatalara dikkat
Diyet yapıp kilo veremeyenler bu hatalara dikkat
İçeriği Görüntüle

Kuş Gözlemciliği Beyin Yapısını Değiştirebilir

ALMANYA'DA 400'DEN FAZLA BAKIM EVİ UYGULAMAYA KATILDI

Bakım evlerinde gerçekleştirilen araştırmaların ardından Almanya'daki sağlık sigortası şirketleri, kuş gözlem alanlarının yaygınlaştırılması için destek sağladı. Bavyera eyaletinde 400'den fazla bakım evine kuş yemlikleri ve gözlem noktaları kuruldu.

Benzer uygulamalar ABD'de de hayata geçirildi. Bird Tales adı verilen program kapsamında demans hastalarının yaşadığı bakım merkezlerine kuş yemlikleri yerleştiriliyor. Katılımcılara farklı kuş türlerini tanımalarını kolaylaştırmak için kuş sesleri çıkaran oyuncaklar veriliyor.

Programa katılan kişiler, etkinliğin zihinsel açıdan uyarıcı olduğunu ve geçmişteki anılarıyla bağlantı kurmalarına yardımcı olduğunu belirtiyor.

Kuş gözlemciliği, inme sonrasında konuşma veya konuşulan dili anlama güçlüğü yaşayan kişiler için de uygulanıyor. Montana Üniversitesi'nin afazi programında 2021 yılında başlatılan çalışmalar, baykuş gözlemleriyle başladı. Program daha sonra farklı kuş türlerinin izlenmesi ve seslerinin tanınmasını kapsayacak şekilde genişletildi.

KUŞLARI İZLEMEK PSİKOLOJİK RAHATLAMA SAĞLIYOR

Kuş gözlemciliğinin faydaları üzerine yapılan araştırmalar, etkinliğe duyulan ilginin de belirleyici olabileceğini gösteriyor.

Polonya'da 388 kuş gözlemcisiyle gerçekleştirilen bir çalışmada, kuşları izlemeye daha fazla ilgi duyan ve bu uğraşı yaşamlarının önemli bir parçası olarak gören kişilerin psikolojik açıdan daha fazla rahatlama yaşadığı belirlendi. Araştırmaya göre kuş türlerini tanıma konusunda uzmanlaşmış olmak, bu etkinlikten alınan psikolojik faydayı tek başına açıklamıyor.

Doğayla temas, merak duygusu ve sosyal iletişim bu sürecin temel unsurları arasında değerlendiriliyor. Kuşları izlemek, seslerini tanımaya çalışmak ve farklı türleri öğrenmek zihinsel etkinliği artırabiliyor.

İngiltere'de demans hastaları ve yakınlarıyla yapılan bir araştırmada da kuşları ve diğer yabani hayvanları izlemek, doğada yürüyüş yapmanın ardından en çok tercih edilen ikinci açık hava etkinliği olarak belirlendi.

MERAK DUYGUSU İLERİ YAŞLARDA BEYİN SAĞLIĞINI DESTEKLEYEBİLİR

Araştırmacılar, kuş gözlemciliğinin sağladığı faydalarda merak duygusunun etkili olabileceğini düşünüyor. Yeni türleri tanımaya çalışmak, kuş seslerini ayırt etmek ve gözlem sırasında ayrıntılara odaklanmak beynin farklı işlevlerini harekete geçiriyor.

Merakın beyinde noradrenalin ve dopamin gibi kimyasal ileticilerin etkinliğiyle ilişkili olduğu biliniyor. Bu maddeler dikkat, öğrenme ve bilişsel işlevlerin düzenlenmesinde rol oynuyor.

Uzmanlar, kuş gözlemciliğinin demans veya Alzheimer hastalığını tedavi ettiğine ilişkin kesin bir kanıt bulunmadığını vurguluyor. Bununla birlikte mevcut araştırmalar, doğayla temasın ve zihinsel etkinliklerin yaşlıların bilişsel ve psikolojik durumunu destekleyebileceğini gösteriyor.

Kuş gözlemciliği için ileri düzey ekipman veya özel eğitim gerekmiyor. Bir pencerenin önünden kuşları izlemek, türleri tanımaya çalışmak ve gözlemleri başkalarıyla paylaşmak da bu etkinliğin parçası olabiliyor.

Kaynak: Haber Merkezi