Kanser tedavisinde yeni yöntem sağlıklı dokuları koruyor
Kanser tedavisinde yeni yöntem sağlıklı dokuları koruyor
İçeriği Görüntüle

Dünya genelinde alt solunum yolu enfeksiyonları yaklaşık 2,7 milyon can aldı. Uzmanlar, zatürrede erken tanı ve aşının önemine dikkat çekti.

Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) verilerine göre zatürrenin de aralarında bulunduğu alt solunum yolu enfeksiyonları, dünya genelinde yaklaşık 2,7 milyon kişinin ölümüne neden oldu. Bu hastalık grubu, küresel ölçekte en sık görülen ölüm nedenleri arasında dördüncü sırada yer alıyor. Türkiye'de ise paylaşılan verilere göre 2023 yılında zatürre nedeniyle 39 bin 988 kişi hayatını kaybetti.

Her yıl 12 Kasım'da düzenlenen Dünya Zatürre Günü kapsamında, hastalığın erken teşhisi, tedavisi ve önlenmesine yönelik farkındalık çalışmaları gerçekleştiriliyor. 2026 yılında “Zatürre Kontrolünde Yeni Bir Çağ” temasıyla ele alınan hastalık, özellikle ileri yaştaki bireyler, kronik hastalığı bulunanlar ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler açısından ciddi sağlık riskleri oluşturuyor.

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz, zatürrenin basit bir soğuk algınlığı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek belirtilerin erken fark edilmesinin önemine dikkat çekti. Hastalığın bazı kişilerde hafif seyredebileceğini ancak ağır vakalarda hastaneye yatış, oksijen desteği ve yoğun bakım tedavisi gerekebileceğini ifade eden Kanmaz, aşılama ve doğru tedavinin önemini vurguladı.

ZATÜRRE NEDİR, NASIL ORTAYA ÇIKAR

Zatürre, tıbbi adıyla pnömoni, akciğer dokusunda meydana gelen enfeksiyon ve iltihaplanma olarak tanımlanıyor.

Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz, hastalığın çoğunlukla bakteriler ve virüslerden kaynaklandığını, daha nadir durumlarda mantarların da zatürreye neden olabildiğini belirtti.

Enfeksiyon geliştiğinde akciğerlerde bulunan hava keseciklerinde iltihaplanma ve sıvı birikimi oluşabiliyor.

Bu durum, oksijenin akciğerlerden kana geçişini zorlaştırarak solunum sorunlarına yol açabiliyor.

Hastalığın seyri, enfeksiyona neden olan mikroorganizmaya ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebiliyor.

Zatürre Dünyada Milyonlarca Kişinin Yaşamını Tehdit Ediyor-1

ZATÜRRENİN BELİRTİLERİ NELER

Zatürre, başlangıçta diğer solunum yolu enfeksiyonlarıyla benzer belirtiler gösterebiliyor.

Hastalığın yaygın belirtileri arasında öksürük, ateş, balgam, nefes darlığı, halsizlik ve göğüs ağrısı bulunuyor.

Prof. Dr. Kanmaz, özellikle nefes alırken veya öksürürken hissedilen batıcı göğüs ağrısının dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Hızlı solunum ve belirgin nefes darlığının da önemli uyarı işaretleri olduğunu ifade etti.

Özellikle ileri yaştaki bireylerde zatürre her zaman yüksek ateşle ortaya çıkmayabiliyor. Genel durumda ani bozulma veya bilinç değişikliği de hastalığın belirtileri arasında yer alabiliyor.

Şiddetli nefes darlığı, bilinç değişikliği veya morarma gibi durumlarda acil tıbbi değerlendirme gerekiyor.

ERKEN TEDAVİ EDİLMEZSE HAYATİ RİSK OLUŞTURABİLİR

Zatürrede erken tanı, hastalığın ilerlemesini ve ciddi komplikasyonların gelişmesini önlemek açısından önem taşıyor.

Prof. Dr. Kanmaz, bakteriyel zatürre vakalarında uygun antibiyotik tedavisinin uygulanması gerektiğini belirtti.

Oksijen seviyesinin düştüğü hastalarda oksijen desteği sağlanması ve sıvı dengesinin korunması da tedavi sürecinin önemli aşamaları arasında bulunuyor.

Tedavinin gecikmesi durumunda solunum yetmezliği, akciğer zarları arasında sıvı birikmesi ve akciğer apsesi gelişebiliyor.

Enfeksiyonun kana karışması ve sepsis oluşması ise yaşamı tehdit edebilen ciddi komplikasyonlar arasında yer alıyor.

ZATÜRRE AŞISINI KİMLER YAPTIRMALI

Pnömokok aşıları, zatürreye neden olabilen bazı bakterilere karşı korunmada önemli rol oynuyor.

Prof. Dr. Kanmaz, özellikle ileri yaştaki bireylerin ve kronik hastalığı bulunan kişilerin aşılanmasının önemine dikkat çekti.

Kronik akciğer ve kalp hastalığı bulunanlar, diyabet hastaları, sigara kullananlar ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler, pnömokok enfeksiyonları açısından risk grupları arasında yer alıyor.

Kanmaz, pnömokok aşısının herkes için her yıl veya beş yılda bir tekrarlanması gerektiği düşüncesinin doğru olmadığını belirtti.

Aşı takviminin kişinin yaşına, sağlık durumuna, risk faktörlerine ve daha önce yaptırdığı aşılara göre hekim tarafından belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

Uygun kişilerde pnömokok ve grip aşılarının aynı gün, farklı enjeksiyon bölgelerine uygulanabileceğini de söyledi.

Pnömokok aşıları, zatürreye neden olabilen tüm mikroorganizmalara karşı koruma sağlamıyor.

Zatürre Dünyada Milyonlarca Kişinin Yaşamını Tehdit Ediyor3

GENÇLERDE DE AĞIR ZATÜRRE GELİŞEBİLİYOR

Zatürre yalnızca ileri yaştaki veya kronik hastalığı bulunan kişilerde görülmüyor.

Prof. Dr. Kanmaz, genç ve genel sağlık durumu iyi olan bireylerde de ağır zatürre gelişebileceğini belirtti.

Özellikle grip gibi viral enfeksiyonların ardından ortaya çıkan ikincil bakteriyel zatürrelerin ciddi sağlık sorunlarına neden olabileceğini söyledi.

Viral enfeksiyonların solunum yollarındaki savunma mekanizmalarını etkileyebilmesi, bazı kişilerde bakteriyel enfeksiyonların gelişmesine zemin hazırlayabiliyor.

Bu nedenle solunum yolu enfeksiyonu geçiren kişilerde belirtilerin ağırlaşması veya yeniden yüksek ateş ve nefes darlığı gelişmesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması önem taşıyor.

SİGARA VE ELEKTRONİK SİGARA RİSKİ ARTIRABİLİYOR

Sigara kullanımı, akciğerlerin enfeksiyonlara karşı doğal savunma mekanizmalarını olumsuz etkileyebiliyor.

Prof. Dr. Kanmaz, sigara dumanı ve elektronik sigara aerosollerinin solunum yollarına zarar verebildiğini belirtti.

Bu ürünlerin kullanımı, solunum yolu enfeksiyonlarına karşı duyarlılığın artmasına katkıda bulunabiliyor.

Yoğun alkol tüketimi, yetersiz beslenme ve bazı kronik hastalıklar da zatürre açısından risk oluşturabiliyor.

Kanmaz, hastalıktan korunmada risk faktörlerinin azaltılmasının önemine dikkat çekti.

HER ZATÜRRE VAKASINDA ANTİBİYOTİK KULLANILMAZ

Zatürre tedavisinde en önemli konulardan biri de antibiyotiklerin doğru kullanılması.

Prof. Dr. Kanmaz, gereksiz ve yanlış antibiyotik kullanımının antibiyotik direncini artırdığı konusunda uyardı.

Zatürreye bakterilerin yanı sıra virüslerin de neden olabildiğini belirten Kanmaz, antibiyotiklerin viral enfeksiyonları tedavi etmediğini ifade etti.

Bu nedenle her öksürükte veya her solunum yolu enfeksiyonunda antibiyotik kullanılmasının doğru olmadığını vurguladı.

Hastaların kendi kendilerine antibiyotik tedavisine başlamamaları ve ilaçları yalnızca hekim önerisi doğrultusunda kullanmaları gerektiğini belirtti.

Zatürre Dünyada Milyonlarca Kişinin Yaşamını Tehdit Ediyor7

ZATÜRREDEN KORUNMAK İÇİN NELERE DİKKAT EDİLMELİ

Zatürre riskini azaltmak için aşılama, el hijyeni ve solunum yolu enfeksiyonlarından korunmaya yönelik önlemler önem taşıyor.

Sigara kullanımından kaçınılması, kronik hastalıkların düzenli takip edilmesi ve yeterli beslenme de korunma sürecine katkı sağlayabiliyor.

Özellikle risk grubundaki kişilerin grip ve pnömokok aşılarına ilişkin durumlarını hekimleriyle değerlendirmeleri öneriliyor.

Uzmanlar, uzun süren öksürük, ateş, göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtilerin hafife alınmaması gerektiğini vurguluyor.

Not: Küresel 2,7 milyon ölüm verisi yalnızca zatürreyi değil, alt solunum yolu enfeksiyonlarını kapsamaktadır. Verilerin ait olduğu yıl belirtilmediği için rakamlar 2026 yılına özgü olarak değerlendirilmemelidir.

Kaynak: HABER MERKEZİ