Alzheimer hastalığına ilişkin yeni bir araştırma, hastalığın 65 yaşından önce başladığı kişilerde beyindeki tau proteini birikiminin ileri yaşta tanı alan hastalara göre iki katından fazla hızlı gerçekleştiğini ortaya koydu. Kaliforniya Üniversitesi San Francisco (UCSF) araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, erken başlangıçlı Alzheimer hastalarında protein birikiminin beynin daha geniş bölgelerine yayıldığı belirlendi. Bulgular, genç hastalarda görülen hızlı bilişsel gerilemenin ve hafıza dışındaki ilk belirtilerin anlaşılmasına yönelik yeni veriler sunuyor.
ERKEN BAŞLANGIÇLI ALZHEİMER'DA TAU BİRİKİMİ DAHA HIZLI
Alzheimer hastalığında beyin hücrelerinde biriken tau proteini, hastalığın temel biyolojik göstergeleri arasında bulunuyor. Normal koşullarda hücrelerin yapısını destekleyen bu protein, işlevini kaybettiğinde hücrelerin içinde zararlı yumaklar oluşturabiliyor. Amiloid proteinlerinin oluşturduğu plaklarla birlikte tau birikimi, Alzheimer hastalığının beyindeki karakteristik değişimleri arasında değerlendiriliyor.
Araştırmada, Alzheimer tanısı 65 yaşından önce konulan kişilerde tau proteininin birikme hızının ileri yaşta hastalığa yakalananlara göre iki katından fazla olduğu saptandı. Bilim insanları, bu farklılığın genç hastalarda hastalığın daha hızlı ilerlemesiyle ilişkili olabileceğini belirtiyor.
Tau birikiminin beyinde daha geniş alanlara yayılması, hastaların günlük yaşam becerilerindeki kaybın hızlanmasına da eşlik edebiliyor. Araştırmacılar, bu durumun erken başlangıçlı Alzheimer hastalarında görülen farklı klinik belirtilerin açıklanmasına katkı sağlayabileceğini ifade ediyor.
ALZHEİMER HASTALIĞI HER ZAMAN HAFIZA KAYBIYLA BAŞLAMIYOR
Alzheimer hastalığı denildiğinde ilk akla gelen belirtiler arasında unutkanlık ve hafıza kaybı bulunuyor. Ancak erken başlangıçlı vakalarda hastalık farklı bilişsel sorunlarla ortaya çıkabiliyor.
Bazı genç hastalar başlangıçta okuma güçlüğü yaşayabiliyor, mesafeleri doğru değerlendiremiyor veya görsel bilgileri yorumlamakta zorlanabiliyor. Problem çözme, planlama ve günlük işleri organize etme gibi yürütücü işlevlerde de aksaklıklar görülebiliyor. Bu belirtilerin ortaya çıktığı bazı hastalarda konuşma becerisi başlangıçta korunabiliyor.
Araştırmanın kıdemli yazarlarından, UCSF Hafıza Bozukluklarında Hassas Bakım Profesörü Renaud La Joie, erken başlangıçlı Alzheimer hastalarında hafıza dışındaki belirtilerin daha sık görüldüğünü belirtti.
La Joie, “Erken başlangıçlı Alzheimer hastalarında, en azından başlangıç aşamasında, hafızayla ilişkili olmayan belirtilerin görülme olasılığı ileri yaştaki hastalara göre daha yüksek.” dedi.

ARAŞTIRMADA 601 HASTANIN VERİLERİ İNCELENDİ
Bilim insanları çalışmada erken ve geç başlangıçlı Alzheimer hastalarını iki ayrı grup halinde değerlendirdi. Erken başlangıçlı Alzheimer tanısı alan 390 kişinin yaş ortalaması 59 olarak kaydedildi. Geç başlangıçlı hastalardan oluşan 211 kişilik grubun yaş ortalaması ise 78 oldu.
Katılımcıların beyinlerindeki tau proteini birikimini incelemek amacıyla PET görüntüleme yönteminden yararlanıldı. Hastaların bilişsel durumları standart klinik değerlendirme araçlarıyla ölçüldü.
Araştırma ekibi, katılımcıların bir bölümünde belirli aralıklarla tekrarlanan tau PET taramalarını karşılaştırdı. İki ila üç yıl süren takip boyunca beyindeki protein birikiminin değişimi incelendi.
Elde edilen sonuçlara göre erken başlangıçlı Alzheimer hastalarının yaklaşık beşte birinde ilk belirtiler ağırlıklı olarak hafıza dışındaki bilişsel işlevlerle ilişkiliydi. Geç başlangıçlı Alzheimer grubunda ise hastaların yüzde 99'undan fazlasında hafıza sorunları temel belirti olarak kaydedildi.
Bu veriler, hastalığın başlangıç yaşının yalnızca tanı zamanını değil, belirtilerin ortaya çıkış biçimini de etkileyebildiğini gösteriyor.
ALZHEİMER TEDAVİSİNDE TAU PROTEİNİ ARAŞTIRMALARI GÜNDEMDE
Alzheimer hastalığının ilerlemesini yavaşlatmak amacıyla kullanılan ve onaylanan mevcut ilaçlar ağırlıklı olarak amiloid proteinini hedef alıyor. Ancak yeni araştırmada erken başlangıçlı hastalarda tau birikiminin daha hızlı gerçekleştiğinin belirlenmesi, farklı tedavi yaklaşımlarına yönelik çalışmaları gündeme taşıdı.
Araştırmanın kıdemli yazarlarından UCSF Nöroloji Profesörü Dr. Gil Rabinovici, tau proteinini hedef alan tedavilerin genç hastalarda özellikle yararlı olabileceğini ifade etti.
Rabinovici, “Tau proteinini hedef alan tedaviler erken başlangıçlı Alzheimer hastalığında özellikle önemli olabilir. Bu nedenle genç hastalar, hem amiloidi hem de tau proteinini hedef alan tedavilerin birlikte uygulandığı klinik araştırmalar için uygun adaylar olabilir.” değerlendirmesinde bulundu.
Araştırmacılara göre iki proteini birlikte hedef alan tedavi yöntemlerinin incelenmesi, erken başlangıçlı Alzheimer hastaları için yeni seçeneklerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Bu yaklaşımın etkinliğinin belirlenmesi için klinik araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.
ERKEN YAŞTA ALZHEİMER VAKALARINDA GENETİK ARAŞTIRMALAR SÜRÜYOR
Erken başlangıçlı Alzheimer vakalarının yaklaşık yüzde 5'i belirli gen mutasyonlarıyla ilişkilendiriliyor. Ancak hastalığa genç yaşta yakalanan kişilerin büyük bölümü bu mutasyonları taşımıyor.
Bilim insanları, hastalığın ortaya çıkışında etkili olabilecek diğer genetik faktörleri araştırmayı sürdürüyor. Bu çalışmaların tau proteininin beyinde neden ve hangi mekanizmalarla biriktiğinin anlaşılmasına yardımcı olması bekleniyor.
Araştırma ekibi, genetik faktörler ile tau birikimi arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı incelenmesinin yeni tedavi hedefleri belirlenmesine katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor. Erken başlangıçlı Alzheimer hastalığında bilişsel gerilemenin seyrini değiştirebilecek tedavilerin geliştirilmesi için hem amiloid hem de tau proteinine yönelik çalışmalar devam ediyor.




