Kalp ve damar hastalıkları, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de önde gelen ölüm nedenleri arasında yer alıyor. Yanlış yaşam alışkanlıklarıyla birlikte yüksek kolesterol, kalp krizi ve inme gibi ciddi sağlık sorunlarının riskini artıran önemli faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Acıbadem International Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, kolesterol konusunda doğru sanılan bazı yanlışların tedavinin gecikmesine neden olabildiğini belirtti. Sağlıklı beslenme ve egzersizin kolesterolü düşürmede önemli olduğunu ancak bazı hastalarda tek başına yeterli olmadığını ifade eden Sonsöz, gerekli durumlarda ilaç tedavisinin ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi.
1. "KOLESTEROLÜM NORMAL, SORUN YOK" DÜŞÜNCESİ YANLIŞ
Kolesterol değerlerinin normal aralıkta olması, kişinin kalp ve damar hastalıkları açısından risk taşımadığı anlamına gelmiyor. Çünkü hedef kolesterol değeri; yaş, sigara kullanımı, yüksek tansiyon ve diyabet gibi risk faktörlerine göre değişebiliyor.
Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, kolesterolün herhangi bir belirti vermeden ilerleyebildiğine dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
"Hastalar kolesterol anlamında kendi risklerinin farkında değil. Örneğin 59 yaşında sigara içen ve tansiyonu yüksek bir erkek, 129 mg/dL kolesterol ile normal olduğunu zannediyor. Halbuki o kişinin hesabını yaptığınız zaman kalp açısından en az 65-70 yaşında bir kişinin risk profiline sahip."
Sonsöz, LDL olarak bilinen kötü kolesterolün 100 mg/dL ve üzerinde olmasının artmış riske işaret edebileceğini ancak hedef değerin kişiden kişiye farklılık gösterdiğini belirtti.
2. "DİYET VE SPOR YAPARSAM KOLESTEROLÜ DÜŞÜRÜRÜM" İNANIŞI YANLIŞ
Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, hareketli yaşam ve alkolden uzak durmak kolesterol seviyelerinin kontrolüne katkı sağlayabiliyor. Ancak bazı hastalarda bu değişiklikler tek başına yeterli olmayabiliyor.
Doç. Dr. Sonsöz, yalnızca yaşam tarzı değişikliklerine güvenerek ilaç tedavisini ertelemenin ciddi riskler oluşturabileceğini ifade etti.
Sonsöz, sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla kolesterolde yüzde 20-30 oranında düşüş sağlanabileceğini belirterek özellikle stent takılmış ve LDL kolesterolü 120 mg/dL olan bir hastada hedefin 55 mg/dL'nin altı olabileceğini söyledi. Bu nedenle bazı hastalarda yaşam tarzı değişikliklerinin yanı sıra ilaç tedavisinin de uygulanması gerektiğini vurguladı.
3. "KOLESTEROL İLAÇLARININ YAN ETKİLERİ ZARAR VERİR" DÜŞÜNCESİ YANLIŞ
Kolesterol ilaçlarının olası yan etkilerinden duyulan endişe, bazı hastaların tedaviyi ertelemesine veya doktorlarına danışmadan ilaçlarını bırakmasına neden olabiliyor.
Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, bu durumun kalp ve damar hastalıkları riskini artırabileceğini belirterek ilaçların hekim önerisi doğrultusunda kullanılması gerektiğini söyledi.
Sonsöz, ciddi yan etkilerin nadir görüldüğünü ve böyle bir durumla karşılaşıldığında hekim tarafından gerekli değerlendirmelerin yapıldığını ifade etti. Hastaların doktorlarına danışmadan ilaçlarını bırakmamaları gerektiğini hatırlattı.
4. "TAKVİYE GIDALARLA KOLESTEROLÜMÜ DÜŞÜREBİLİRİM" İNANIŞI YANLIŞ
Sosyal medya, internet veya yakın çevreden duyulan önerilerle kolesterolü düşürdüğü iddia edilen takviye ürünlere yönelmek de risk oluşturabiliyor.
Doç. Dr. Sonsöz, doktor önerisi olmadan kullanılan bazı takviyelerin mevcut ilaçlarla etkileşime girebileceğini ve sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtti.
Takviye ürünlere güvenerek doktorun önerdiği ilaç tedavisini ertelemenin veya bırakmanın kalp ve damar hastalıkları riskini artırabileceğini vurgulayan Sonsöz, kolesterolü düşürmek amacıyla herhangi bir takviye kullanılmadan önce mutlaka hekime danışılması gerektiğini söyledi.
KOLESTEROLÜ DÜŞÜRMEK İÇİN 5 YAŞAM TARZI ÖNERİSİ
Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, kolesterol seviyelerinin kontrolüne yardımcı olabilecek 5 sağlıklı alışkanlığı da sıraladı.
Kalp dostu beslenin: Doymuş ve trans yağ tüketimini azaltın. Sebze, meyve, kuruyemiş, kuru baklagil, tam tahıl, lifli gıdalar ve balığa beslenmenizde daha fazla yer verin. Özellikle doymuş yağ bakımından zengin çok düşük karbonhidratlı veya keto diyetlerinin LDL kolesterolü yükseltebileceği belirtiliyor.
Düzenli fiziksel aktivite yapın: Yürüyüş, dans, yüzme veya bahçe işleri gibi keyif alınan aktivitelerle haftada yaklaşık 150 dakika orta şiddette hareket etmek, kolesterol dengesini ve kalp sağlığını destekleyebiliyor.
Sigarayı bırakın: Sigara ve elektronik sigara, iyi kolesterol olarak bilinen HDL seviyelerini düşürebiliyor. Sigarayı bırakmak HDL kolesterolün yükselmesine ve damarların daha iyi çalışmasına yardımcı olabiliyor. Pasif içicilikten de kaçınmak gerekiyor.
Sağlıklı kiloya ulaşın: Fazla kilonun azaltılması, LDL kolesterol ve trigliserit seviyelerinin düşmesine katkı sağlayabiliyor. Sağlıklı kilonun korunması, kalp krizi ve inme riskinin azaltılmasında da önem taşıyor.
Düzenli uyuyun: Günde 7-9 saat dinlendirici uyku öneriliyor. Yetersiz ve düzensiz uyku, düşük HDL ve yüksek LDL kolesterol ile trigliserit seviyeleriyle ilişkilendiriliyor. Bu nedenle her gün benzer saatlerde uyuyup uyanmak ve uygun bir uyku ortamı oluşturmak önem taşıyor.
Uzmanlar, kolesterol kontrolünde yalnızca tek bir değere odaklanmak yerine kişinin genel kalp ve damar hastalığı riskinin değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Yaşam tarzı değişiklikleri önemli bir destek sağlasa da ilaç tedavisi gereken durumlarda hekim önerilerinin dikkate alınması gerekiyor.
