Dünya genelinde kanser vakalarının 2050 yılına kadar yüzde 67 artarak yıllık 34 milyona ulaşabileceği bildirildi. Amerikan Kanser Derneği (ACS) öncülüğünde hazırlanan Global Cancer Statistics, 2026 raporuna göre, 2024 yılında yaklaşık 21 milyon kişiye kanser tanısı konuldu, 9,8 milyon kişi hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. Araştırmacılar, kanser ölümlerinin neredeyse yarısının değiştirilebilir risk faktörleriyle önlenebileceğini belirtti.
Amerikan Kanser Derneği ile Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) kanser ajansı olan Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından hazırlanan çalışma, CA: A Cancer Journal for Clinicians dergisinde yayımlandı.
Raporda yer alan tahminler, IARC'nin 2024 yılı GLOBOCAN verilerine dayanıyor. Dünya genelinde 186 ülkedeki kanser görülme sıklığı ve ölüm oranlarını izleyen veri tabanı, 34 kanser türüne ilişkin bilgileri kapsıyor.
Araştırmacılar, kanser tanıları ve ölümlerinin bölgelere ve İnsani Gelişme Endeksi'ne göre dağılımını inceledi. Nüfus artışı ve yaşlanma eğilimleri de dikkate alınarak 2050 yılına ilişkin tahminler oluşturuldu.
Rapora göre, dünya genelinde yaklaşık her 5 kişiden 1'inin yaşamının bir döneminde kansere yakalanması bekleniyor. Kanser nedeniyle ölüm riski ise erkeklerde yaklaşık 9'da 1, kadınlarda 13'te 1 olarak hesaplandı.
KANSER ORANLARI BÖLGELER ARASINDA FARKLILIK GÖSTERİYOR
Kanser görülme sıklığı, dünya bölgeleri arasında yaklaşık dört ila beş kat değişiyor. En yüksek oranlar Avustralya ve Yeni Zelanda'da kaydedilirken, Afrika'nın bazı bölgeleri ile Güney-Orta Asya'da daha düşük oranlar görüldü.
Ölüm oranlarındaki farklılık daha sınırlı olmakla birlikte yaklaşık iki kat düzeyinde. Erkeklerde en yüksek kanser ölüm oranları Doğu Avrupa'da, kadınlarda ise Melanezya'da belirlendi.
Raporda, kanser yükünün yalnızca hastalığın görülme sıklığıyla açıklanamayacağına işaret edildi. Tanı ve tedavi hizmetlerine erişimdeki farklılıklar, bazı bölgelerde ölüm oranlarının daha yüksek olmasına neden oluyor.
Batı Afrika'da kadınların meme kanserinden ölme olasılığı, Avustralya ve Yeni Zelanda'daki kadınlara kıyasla iki kat daha yüksek. Buna karşılık Batı Afrika'da meme kanseri görülme sıklığı yaklaşık yarı yarıya daha düşük.
AKCİĞER KANSERİ İLK SIRADA
Akciğer kanseri, 2024 yılında hem yeni vaka hem de ölüm sayısı bakımından dünya genelinde ilk sırada yer aldı. Yaklaşık 2,6 milyon yeni vaka kaydedilirken, hastalık 1,9 milyon kişinin ölümüne neden oldu. Bu rakamlar, akciğer kanserinin tüm kanser vakalarının yüzde 13'ünü, kanser kaynaklı ölümlerin ise yüzde 19'unu oluşturduğunu gösteriyor.
Tütün kullanımı, akciğer kanserinin başlıca nedeni olmaya devam ediyor.
Kadınlarda meme kanseri, yaklaşık 2,4 milyon yeni vaka ve 694 bin ölümle en sık teşhis edilen kanser türü oldu. Hastalık, kadınlarda kanser kaynaklı ölümlerin de başlıca nedenleri arasında yer aldı.
KOLOREKTAL VE KARACİĞER KANSERİ YÜKÜ ARTIRIYOR
Kolorektal kanser, dünya genelinde en sık teşhis edilen üçüncü kanser türü oldu. 2024 yılında 2 milyondan fazla yeni vaka ve 918 bin ölüm bildirildi. Hastalık, kanser kaynaklı ölümlerde akciğer kanserinin ardından ikinci sırada yer aldı.
Karaciğer kanseri ise 843 bin yeni vaka ve 732 bin ölümle kanser kaynaklı ölümlerin üçüncü önde gelen nedeni olarak kaydedildi.
Erkeklerde prostat kanseri, 1,5 milyon yeni vaka ile en sık teşhis edilen ikinci kanser türü oldu. Hastalık, 420 bin kişinin ölümüne neden olarak erkeklerde kanser kaynaklı ölümlerin dördüncü sırasında yer aldı. Ölüm oranları Karayipler ve Sahra Altı Afrika'da yüksek seviyelerde bulundu.
RAHİM AĞZI KANSERİ ÖNLENEBİLİR ÖLÜMLERE NEDEN OLUYOR
Mide kanseri, 2024 yılında yaklaşık 980 bin yeni vaka ve 642 bin ölümle dünya genelinde hem görülme sıklığı hem de ölüm oranı bakımından beşinci sırada yer aldı. En yüksek oranlar Doğu Asya'da görüldü.
Rahim ağzı kanseri ise HPV aşısı ve tarama olanaklarının bulunmasına rağmen birçok ülkede kadınlar arasında başlıca ölüm nedenlerinden biri olmayı sürdürüyor. Hastalık, çoğu Sahra Altı Afrika'da bulunan 26 ülkede kadınlarda kanser kaynaklı ölümlerin başlıca nedeni olarak kaydedildi. Güney ve Orta Amerika'nın bazı bölgelerinde de rahim ağzı kanseri önemli bir ölüm nedeni.
Pankreas kanseri, görülme sıklığında 11. sırada bulunmasına rağmen 491 bin ölümle kanser kaynaklı ölümlerde altıncı sıraya yerleşti. Tiroid kanserinde ise yaklaşık 959 bin yeni vaka tespit edildi.
KANSER ÖLÜMLERİNİN YARISI ÖNLENEBİLİR OLABİLİR
Amerikan Kanser Derneği'nde kanser sürveyansı alanında kıdemli baş bilim insanı ve raporun baş yazarı Dr. Hyuna Sung, kanserin 21. yüzyılın en büyük halk sağlığı sorunlarından biri olduğunu belirtti.
Sung, "Kanser yükünün boyutu ve bölgeler arasındaki belirgin eşitsizlikler kaygı verici olsa da, aynı zamanda büyük bir fırsata işaret ediyor. Kanser ölümlerinin neredeyse yarısının, değiştirilebilir risk faktörleri yoluyla önlenebileceği tahmin ediliyor. Ayrıca kanser ölümlerinin önemli bir bölümü erken tanı ve zamanında tedaviyle önlenebilir" dedi.
Çalışmanın ortak yazarı ve Amerikan Kanser Derneği'nde sürveyans ve sağlık eşitliği bilimi alanında kıdemli başkan yardımcısı Dr. Ahmedin Jemal ise ülkelerin farklı kanser sorunlarıyla karşı karşıya olduğunu belirterek, her ülkenin kendi koşullarına uygun bir plan hazırlaması gerektiğini söyledi.
Jemal, "Her bölge farklı kanser sorunlarıyla karşı karşıya. Bu nedenle her ülkenin artan kanser yükünü azaltmak için kendine özgü bir plana ihtiyacı var. Ancak kanserin önlenmesi, her ülkenin en önemli önceliği olmalı" dedi.
Jemal, tütün kullanımının bırakılmasına destek verilmesi, kanserle ilişkili enfeksiyonlardan kaçınılması, alkolden uzak durulması, sağlıklı kilonun korunması ve günlük fiziksel aktivitenin artırılması yönündeki çalışmaların yoğunlaştırılması gerektiğini belirtti.
