Dünya genelinde 2019 yılında yaklaşık 178 milyon yeni kırık vakası yaşanırken, en çok kırılan kemikler arasında alt bacak bölgesi ilk sırada yer aldı. 204 ülke ve bölgeye ait verilerin incelendiği çalışmada, diz, kaval kemiği, baldır kemiği ve ayak bileğini kapsayan kırıklar 32,7 milyon vakayla ilk sırada bulundu. Ön kol kırıkları ise 30,7 milyon vakayla ikinci oldu.
EN ÇOK KIRILAN KEMİKLER ARASINDA ALT BACAK İLK SIRADA
2019 yılı verilerine göre kırıkların en sık görüldüğü bölgelerin başında alt ekstremiteler ve kollar geldi. Diz, kaval kemiği, baldır kemiği ve ayak bileğini kapsayan kırık grubu toplam 32,7 milyon vakaya ulaştı. Bu vakaların 19,3 milyonu erkeklerde, 13,4 milyonu kadınlarda görüldü.
İkinci sırada ön kol kırıkları yer aldı. Radius ve ulna kemiklerini kapsayan bu bölgede dünya genelinde 30,7 milyon vaka tahmin edildi. Erkeklerde 15,7 milyon, kadınlarda ise 15 milyon ön kol kırığı meydana geldi.
Köprücük kemiği, kürek kemiği ve üst kol kemiğini kapsayan kırıklar 19,3 milyon vakayla üçüncü sırada bulunurken, el ve bilek kırıkları 19 milyon vakayla dördüncü oldu. İlk dört kırık grubu birlikte değerlendirildiğinde vaka sayısı 100 milyonun üzerine çıktı.
ERKEKLERDE TRAVMAYA BAĞLI KIRIKLAR DAHA FAZLA GÖRÜLÜYOR
Veriler, kalça kırıkları dışında sıralamada bulunan kırık türlerinin büyük bölümünde erkeklerdeki vaka sayısının kadınlardan yüksek olduğunu ortaya koydu.
Uyluk kemiğinin femur boynu dışındaki bölümünde meydana gelen kırıkların sayısı 14,6 milyon olarak hesaplandı. Bu vakaların 7,9 milyonu erkeklerde, 6,8 milyonu kadınlarda görüldü.
Ayak bileği dışındaki ayak kemiklerinde 10,7 milyon, yüz kemiklerinde de 10,7 milyon kırık vakası kaydedildi. Yüz kemiklerindeki kırıkların 7,1 milyonunun erkeklerde, 3,5 milyonunun kadınlarda görüldüğü tahmin edildi.
Kafatası kırıklarında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Dünya genelinde 7,6 milyon kafatası kırığı vakası bulunurken, erkeklerdeki vaka sayısı 5,2 milyon, kadınlarda ise 2,4 milyon oldu.
Erkeklerdeki yüksek oranların özellikle trafik kazaları, temas sporları, iş kaynaklı yaralanmalar ve diğer yüksek riskli faaliyetlerle bağlantılı travmalardan etkilendiği değerlendiriliyor. Bu nedenle erkeklerde ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinde kırık oranlarının daha yüksek olduğu belirtiliyor.
KALÇA KIRIKLARINDA KADINLARIN ORANI YÜKSELİYOR
Kırık türleri arasında kadınların erkeklerden daha fazla vaka yaşadığı temel bölge kalça oldu. 2019 yılında dünya genelinde yaklaşık 14,2 milyon kalça kırığı meydana geldiği tahmin edilirken, bunun 8,1 milyonu kadınlarda, 6,1 milyonu erkeklerde görüldü.
Bu farklılığın yaşla birlikte belirginleştiği belirtiliyor. Erkeklerde gençlik ve orta yaş dönemlerinde travmaya bağlı kırıklar daha fazla görülürken, kadınlarda menopoz sonrasında kemik kaybının hızlanması kırılganlık kaynaklı kırık riskini artırıyor.
Östrojen seviyesindeki düşüş, menopoz sonrasında kemik yoğunluğunun azalmasına neden olabiliyor. Bu süreç osteoporoz riskini artırırken, ileri yaşlarda kalça kırıklarının görülme sıklığında da artışa yol açıyor.
Verilere göre kadınların kırık görülme oranı yaklaşık 65 yaşından sonra erkekleri geçiyor. Yaş ilerledikçe iki cinsiyet arasındaki fark daha da genişliyor.
OMURGA, KAFATASI VE PELVİS KIRIKLARI DA MİLYONLARI ETKİLİYOR
Çalışmada omurga kırıkları 8,6 milyon vakayla sıralamada yer aldı. Bu vakaların 4,9 milyonu erkeklerde, 3,7 milyonu kadınlarda görüldü.
Pelvis veya leğen kemiği kırıkları ise 6 milyon vaka olarak tahmin edildi. Erkeklerde 3,2 milyon, kadınlarda 2,9 milyon pelvis kırığı meydana geldi.
Göğüs kemiği ve kaburgaları kapsayan kırıkların toplam sayısı 4,1 milyon oldu. Erkeklerdeki vaka sayısı 2,6 milyon, kadınlardaki vaka sayısı ise 1,5 milyon olarak hesaplandı.
Yaşa göre standardize edilen kırık oranlarının 1990'dan itibaren bir miktar gerilediği belirtilirken, dünya nüfusundaki artış ve yaşlanma nedeniyle toplam kırık sayısının yükseldiği ifade ediliyor.
YAŞLANAN NÜFUSLA BİRLİKTE KIRIKLARIN ÖNLENMESİ ÖNEM KAZANIYOR
Nüfusun yaşlanması, özellikle osteoporoz ve düşmeye bağlı kırıkların sağlık üzerindeki etkisini artırıyor. Kemik yoğunluğunun yanı sıra kas gücü ve dengenin korunması da kırık riskinin azaltılmasında etkili faktörler arasında gösteriliyor.
Araştırmalara göre erkeklerde osteoporoz taramalarının kadınlara kıyasla daha düşük olabildiği ve kalça kırığı sonrasında ölüm riskinin daha yüksek seyredebileceği belirtiliyor. Tanı ve tedavinin gecikmesi de bu farklılıkta rol oynayan unsurlar arasında değerlendiriliyor.
Kırıkların önlenmesinde kemik sağlığının korunmasının yanında kas kütlesinin sürdürülmesi, dengeyi geliştiren çalışmalar, yeterli beslenme ve düşme riskini azaltmaya yönelik önlemler yaş ilerledikçe daha fazla önem taşıyor. 2019 verileri, kırıkların dünya genelinde geniş bir yaş ve cinsiyet dağılımına sahip olduğunu gösterirken, kırıkların görüldüğü bölgelerdeki farklılıkların yaş, fiziksel aktivite, travma ve kemik sağlığıyla birlikte değiştiğine işaret ediyor.
