Antarktika deniz buzu, 2026 kışında 17,59 milyon kilometrekarelik alanla uydu kayıtlarındaki en düşük üçüncü maksimum seviyeye geriledi. NASA ve ABD Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi (NSIDC) verilerine göre, 14 Eylül 2026'da ölçülen değer, kıtayı çevreleyen deniz buzunun son yıllardaki değişimini yeniden gündeme taşıdı. 1970'lerin sonlarından bu yana sürdürülen uydu gözlemleri, Antarktika'daki deniz buzu alanının yıllara göre belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koyuyor.
Antarktika, uzun yıllar boyunca deniz buzu alanındaki değişim bakımından Arktik'ten farklı bir seyir izledi. 2012-2014 döneminde yüksek seviyelere ulaşan buz alanı, 2015'ten itibaren düşüş eğilimine girdi. 2023 yılında kaydedilen düşük seviyenin ardından 2026 kış maksimumunun da uzun dönem ortalamasının altında kalması, bilim insanlarının bölgedeki değişimleri yakından izlemesine neden oluyor.
ANTARKTİKA DENİZ BUZU 2026'DA 17,59 MİLYON KİLOMETREKAREYE GERİLEDİ
Deniz buzu alanının kış aylarında ulaştığı en yüksek değer, yıllık değişimi değerlendirmek için kullanılan temel göstergelerden biri. Antarktika'da bu maksimum seviye, 14 Eylül 2026 tarihinde 17,59 milyon kilometrekare olarak kaydedildi. Bu değer, uydu ölçümlerinin başladığı dönemden bu yana görülen en düşük üçüncü kış maksimumu olarak açıklandı.
Deniz buzunun alanı, mevsimsel sıcaklıkların yanı sıra rüzgârlar, okyanus koşulları ve atmosferdeki değişimlerden de etkileniyor. Bu nedenle tek bir yılın ölçümü, uzun vadeli eğilimi açıklamak için yeterli kabul edilmiyor. Bilim insanları, farklı yıllarda elde edilen verileri karşılaştırarak değişimin boyutunu ve sürekliliğini değerlendiriyor.
Antarktika'daki deniz buzu, kıtanın çevresindeki okyanus yüzeyinde oluşuyor ve mevsimlere göre genişleyip daralıyor. Kış aylarında alanı büyüyen buz örtüsü, yaz döneminde eriyerek küçülüyor. Yıllık maksimum ve minimum değerler arasındaki fark, bu mevsimsel döngünün izlenmesini sağlıyor.
ANTARKTİKA BUZULLARINDA 2015 SONRASI DÖNEM
Antarktika deniz buzu, 2012 ile 2014 yılları arasında bazı yıllık rekor seviyelere ulaşmıştı. Ancak 2015 sonrasında ölçümlerde belirgin düşüşler görülmeye başladı. Bu değişimin nedenleri, atmosferik koşullar ile okyanus dolaşımı gibi birden fazla etken üzerinden araştırılıyor.
2023 yılında kaydedilen düşük deniz buzu seviyesi, Antarktika'daki yıllık değişkenliğin boyutunu ortaya koyan ölçümlerden biri oldu. 2026 yılında kış maksimumunun yeniden düşük seviyelerde gerçekleşmesi de gözlem kayıtlarının uzun dönemli değerlendirilmesini gündemde tuttu.
Bununla birlikte, deniz buzu alanındaki düşüş ile kara üzerindeki buz tabakalarının kaybı aynı olgu değil. Deniz buzu, okyanus yüzeyinde oluşurken kara buzulları ve buz tabakaları karada biriken buz kütlelerinden meydana geliyor. Bu iki sistemin iklim değişikliğine tepkileri ve küresel deniz seviyesine etkileri farklılık gösteriyor.
NASA VE NSIDC UYDU VERİLERİYLE BUZ ALANI İZLENİYOR
Antarktika'daki deniz buzu ölçümleri, 1978 yılında NASA'nın Nimbus-7 uydusuyla başlayan gözlem çalışmalarına dayanıyor. Günümüzde uydu tabanlı pasif mikrodalga sensörlerinden elde edilen veriler, deniz buzunun kapladığı alanın düzenli olarak izlenmesini sağlıyor.
Bu sensörler, bulut örtüsünden ve güneş ışığından bağımsız ölçüm yapabilmeleri sayesinde kutup bölgelerinin gözlemlenmesinde kullanılıyor. Uydu verileri, deniz yüzeyindeki buz yoğunluğunun belirlenmesine ve farklı dönemlerin karşılaştırılmasına imkân veriyor.
ABD Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi, uydu ölçümlerini değerlendirerek Arktik ve Antarktika'daki deniz buzu alanına ilişkin düzenli veri yayımlıyor. Japonya'nın GCOM-W uydusu da bu gözlem sisteminde kullanılan kaynaklar arasında bulunuyor. Farklı uydulardan elde edilen ölçümlerin uzun bir zaman aralığında birleştirilmesi, yıllık değişimlerin izlenmesini kolaylaştırıyor.
DENİZ BUZU DEĞİŞİMİ İKLİM ARAŞTIRMALARINDA İZLENİYOR
Deniz buzu, Dünya'nın enerji dengesi üzerinde etkili olan doğal sistemlerden biri. Buz yüzeyleri güneş ışığının önemli bir bölümünü yansıtırken açık okyanus yüzeyleri daha fazla enerji soğurabiliyor. Bu nedenle deniz buzu alanındaki değişimler, kutup bölgelerindeki iklim süreçleri açısından araştırılıyor.
Antarktika çevresindeki deniz buzunun azalması, okyanus-atmosfer etkileşimleri ve bölgesel ekosistemler bakımından da izleniyor. Deniz buzuna bağlı yaşam alanları kullanan penguenler ve diğer kutup canlıları, buz örtüsünün mevsimsel dağılımından etkilenebiliyor.
2026 yılında ölçülen 17,59 milyon kilometrekarelik kış maksimumu, uydu kayıtlarındaki en düşük üçüncü değer olarak kayda geçti. Uzmanlar açısından yıllık ölçümlerin uzun dönemli verilerle birlikte değerlendirilmesi, Antarktika'daki deniz buzu değişiminin nedenlerini ve gelecekteki seyrini anlamak için temel araçlardan biri olmayı sürdürüyor.
