Türkiye'de kurulacak Emisyon Ticaret Sistemi'nin işleyişine ilişkin yönetmelik yayımlandı. Karbon tahsisatlarının alım satımına yönelik esaslar netleşti.
Türkiye'de sera gazı emisyonlarının azaltılmasını teşvik etmek amacıyla hayata geçirilmesi planlanan Emisyon Ticaret Sistemi'ne (ETS) ilişkin yeni düzenleme yürürlüğe girdi. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından hazırlanan yönetmelikle karbon piyasasının işleyişine yönelik kurallar belirlendi.
Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Piyasasının İşletilmesine Dair Yönetmelik, sera gazı emisyonlarına yönelik tahsisatların alım satımından piyasa katılımcılarının kayıt işlemlerine kadar birçok konuyu kapsıyor.
Düzenleme kapsamında birincil piyasa, spot tahsisat piyasası ve diğer ikincil piyasalara ilişkin esaslar oluşturuldu. Ayrıca piyasa işletmecisinin sorumlulukları, hesap açma işlemleri ve ihale süreçlerine yönelik hükümler de netleştirildi.
Yeni sistemle Türkiye'nin net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda sera gazı salımının piyasa temelli bir mekanizmayla azaltılmasının teşvik edilmesi amaçlanıyor.
EMİSYON TİCARET SİSİTEMİ NASIL ÇALIŞACAK
Emisyon Ticaret Sistemi, belirlenen sektörlerdeki sera gazı salımını kontrol altına almak amacıyla oluşturulan piyasa temelli bir mekanizma olarak uygulanacak.
Sistemin temelinde, kapsama giren işletmelerin toplam emisyonları için belirli bir üst sınır oluşturulması bulunuyor.
Bu sınır doğrultusunda işletmelere sera gazı salımına karşılık gelen tahsisatlar verilebiliyor veya tahsisatlar piyasada satışa sunulabiliyor.
İşletmelerin emisyonlarını karşılayacak miktarda tahsisata sahip olması gerekiyor. Tahsisatların alınıp satılabilmesi ise emisyon azaltımını ekonomik açıdan teşvik etmeyi amaçlıyor.
Böylece sera gazı salımını azaltan işletmelerin tahsisat ihtiyacı düşebilirken daha fazla emisyon oluşturan işletmelerin ek tahsisat edinmesi gerekebiliyor.
KARBON PİYASASINDA ALIM SATIM KURALLARI NETLEŞTİ
EPDK tarafından hazırlanan yönetmelikte, emisyon tahsisatlarının işlem göreceği piyasalara ilişkin ayrıntılar düzenlendi.
Birincil piyasada tahsisatların ilk kez piyasaya sunulmasına yönelik işlemler gerçekleştirilirken ikincil piyasalarda daha önce edinilen tahsisatların alım satımı yapılabilecek.
Spot tahsisat piyasası da düzenleme kapsamında yer alan piyasalardan biri olacak.
Yönetmelikle piyasa işletmecisinin görevleri, işlemlerin yürütülmesi ve katılımcıların yükümlülüklerine ilişkin esaslar belirlendi.
İŞLETMELER İÇİN KAYIT VE HESAP AÇMA ŞARTLARI DÜZENLENDİ
Yeni yönetmelikte Emisyon Ticaret Sistemi'ne katılacak işletmelerin kayıt işlemlerine de yer verildi.
Bu kapsamda İşlem Kayıt Sistemi'nin işleyişi, hesap açma süreçleri ve başvuruların değerlendirilmesine ilişkin kurallar oluşturuldu.
Ayrıca tahsisatların kayıt altına alınması ve piyasa katılımcılarının hesaplarında gerçekleştirilecek işlemler için uygulanacak esaslar netleştirildi.
Katılımcıların tahsisatlarının veya hesaplarının devredilmesi ya da temlik edilmesi durumunda izlenecek süreçler de yönetmelik kapsamında düzenlendi.
ÜCRETSİZ TAHSİSAT VE İHALE SÜREÇLERİ BELİRLENDİ
Düzenleme, emisyon tahsisatlarının piyasaya sunulmasına yönelik farklı yöntemleri de kapsıyor.
Bu doğrultuda ücretsiz tahsisatlara ilişkin hükümler ile tahsisat ihalelerinin yönetim esasları belirlendi.
İhale platformunun işletilmesi, başvuruların değerlendirilmesi ve işlemlere yönelik itiraz süreçleri de yönetmelikte yer aldı.
Böylece piyasa katılımcılarının tahsisat edinme ve işlem gerçekleştirme süreçlerinin belirlenen kurallar çerçevesinde yürütülmesi hedefleniyor.
YENİ DÜZENLEME SANAYİ KURULUŞLARINI DA İLGİLENDİRİYOR
Emisyon Ticaret Sistemi, özellikle sera gazı salımının yoğun olduğu sanayi faaliyetleri açısından önem taşıyor.
Sistemin uygulanmasıyla kapsama alınan işletmelerin emisyonlarını takip etmesi ve tahsisat yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekecek.
Bu durum, üretim süreçlerinde enerji verimliliği ve emisyon azaltımına yönelik yatırımların önemini artırabilir.
Kütahya'da faaliyet gösteren sanayi kuruluşları açısından da sistemin kapsamı ve uygulama koşulları önem taşıyor. Ancak hangi işletmelerin ETS yükümlülüklerine tabi olacağı, ilgili kapsam ve uygulama düzenlemelerine göre belirlenecek.
TÜRKİYENİN NET SIFIR HEDEFİ DESTEKLENECEKE
Emisyon Ticaret Sistemi ile sera gazı salımının ekonomik mekanizmalar kullanılarak azaltılması amaçlanıyor.
Tahsisatların piyasada işlem görmesi, işletmelerin emisyon azaltımına yönelik kararlarında karbon maliyetini dikkate almalarını sağlayabilecek.
Yeni yönetmelik, Türkiye'de oluşturulacak emisyon ticaret piyasasının işletilmesine yönelik hukuki ve teknik çerçevenin bir bölümünü oluşturuyor.
Sistemin uygulama takvimi, kapsama girecek sektörler ve işletmelerin yükümlülükleri ise ilgili diğer düzenlemelerle birlikte değerlendirilecek.
