Ortodontik tedavinin en önemli parçalarından biri olan braketler, dişlerin doğru konuma gelmesini sağlayan küçük tutucu aparatlar olarak kullanılıyor.
Dişlerin üzerine sabitlenen bu parçalar, ark telinin uyguladığı hafif ve sürekli kuvveti diş köklerine aktararak çapraşıklıkların, aralıkların ve kapanış bozukluklarının düzeltilmesine yardımcı oluyor.
Günümüzde estetik kaygıları azaltan şeffaf modellerden yüksek dayanıklılık sunan metal seçeneklere kadar farklı braket türleri tercih edilebiliyor.
BRAKET NEDİR?
Braket, diş yüzeyine özel yapıştırıcılarla sabitlenen ve ortodontik telin yerleştirildiği oluklu yapıya sahip bir aparattır.
Tedavi boyunca diş üzerinde kalan bu parçalar, telden gelen kuvveti doğrudan diş köküne ileterek diş hareketini kontrol altında tutar.
Paslanmaz çelik, seramik, porselen veya safir gibi biyouyumlu malzemelerden üretilebilen braketler, her dişin konumuna göre milimetrik hassasiyetle yerleştirilir.
BRAKET NASIL ÇALIŞIR?
Ortodontik ark teli, braket oluğuna yerleştirildiğinde eski şekline dönmek ister ve bu sırada dişlere sürekli bir kuvvet uygular. Braket bu kuvveti diş köküne aktarır; baskı gören tarafta kemik dokusu kontrollü şekilde yeniden şekillenirken diğer tarafta yeni kemik oluşumu gerçekleşir. Bu biyolojik süreç sayesinde dişler zamanla doğru hizaya taşınır. Braket ayrıca telin kaymasını engelleyerek kuvvetin doğrudan dişe iletilmesini sağlar.
DİŞ TELİ VE BRAKET TEDAVİSİNİN AVANTAJLARI
Braket tedavisi yalnızca estetik bir gülüş sağlamakla kalmaz, çene ve ağız sağlığını da uzun vadede korur.
Düzgün sıralanan dişler daha kolay temizlenir, çürük ve diş eti hastalığı riski azalır. Ayrıca kapanış bozukluklarının düzelmesiyle çiğneme ve konuşma fonksiyonları iyileşir, çene eklemine binen yük dengelenir ve kişinin özgüveni artar.
DİŞ TELİ BRAKET ÇEŞİTLERİ
Braketler kullanılan malzemeye ve telin tutunma biçimine göre farklı gruplara ayrılır.
Hekim, hastanın estetik beklentisini ve çapraşıklığın derecesini değerlendirerek en uygun sistemi belirler.
METAL BRAKET
Paslanmaz çelikten üretilen metal braketler en yaygın kullanılan geleneksel seçenektir.
Yüksek dayanıklılıkları ve düşük sürtünme dirençleri sayesinde diş hareketi daha hızlı gerçekleşebilir.
Günümüzde daha küçük ve konforlu tasarımlarla üretilen metal braketler, özellikle ileri derecedeki çapraşıklıklarda güvenilir bir seçenek olarak öne çıkar.
Renkli elastiklerle kişiselleştirilebilmesi nedeniyle çocuklar ve gençler arasında da popülerdir.
ŞEFFAF BRAKET
Seramik ve porselen malzemeden üretilen şeffaf braketler, diş rengine uyum sağlayarak daha estetik bir görünüm sunuyor.
Porselen braketler mat yapılarıyla diş üzerinde daha az fark edilirken, seramik braketler yüksek ışık geçirgenliği sayesinde doğal diş rengini yansıtır. Ancak bu sistemler metal braketlere göre daha hassas olabilir ve ağız bakımına daha fazla özen gösterilmesi gerekir.
LİNGUAL BRAKET
Lingual braketler dişlerin dış yüzeyi yerine iç yüzeyine yerleştirilir ve dışarıdan görünmez. Tamamen kişiye özel üretilen bu sistemler, estetiği ön planda tutan yetişkin hastalar tarafından tercih edilir. İlk haftalarda dile temas nedeniyle hafif konuşma değişiklikleri ve alışma süreci yaşanabilir.
KAPAKLI BRAKET
Kendinden bağlanan kapaklı braketlerde tel, elastik lastikler yerine braket üzerindeki küçük bir kilit mekanizmasıyla tutulur.
Bu yapı sürtünmeyi azaltır, kontrol seanslarını kısaltır ve temizliği kolaylaştırır. Daha konforlu diş hareketi sağlaması nedeniyle son yıllarda sık tercih edilen sistemlerden biridir.
BRAKET KULLANIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Braketlerin zarar görmemesi için sert ve yapışkan gıdalardan kaçınılması gerekir.
Elma ve havuç gibi sert besinler küçük parçalara ayrılarak arka dişlerle çiğnenmeli; sakız, karamel ve jelibon gibi yapışkan yiyecekler tüketilmemelidir. Her yemekten sonra dişlerin fırçalanması, arayüz fırçası ve ortodontik diş ipi kullanılması ağız hijyeninin korunması açısından büyük önem taşıyor.
Temas sporları yapan hastaların ortodontik ağız koruyucusu kullanması da önerilir.
BRAKET KIRILIRSA NE YAPILMALI?
Braketin yerinden çıkması veya kırılması durumunda paniğe kapılmadan hekime başvurulması gerekir. Braketi evde yapıştırmaya çalışmak doğru değildir. Serbest kalan parça yanağa veya diş etine batıyorsa ortodontik mumla geçici koruma sağlanabilir.
Eğer braket tamamen düşmüşse temiz bir kutuda saklanarak kontrol randevusuna götürülmelidir. Zamanında müdahale edilmezse ilgili dişte kuvvet uygulaması duracağı için tedavi süresi uzayabilir.
