Genç yaşlarda kolon kanseri görülme sıklığındaki artış, beslenme ve yaşam tarzı alışkanlıklarını yeniden gündeme taşıdı. Fast food ve işlenmiş gıdaların yoğun tüketimi, hareketsizlik, obezite, uyku düzensizliği ve genetik yatkınlık risk faktörleri arasında gösteriliyor. Uzmanlar, dışkıda kan, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, geçmeyen karın ağrısı, açıklanamayan kilo kaybı ve kansızlık gibi belirtilerin hemoroid ya da basit sindirim sorunları olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor.
Memorial Bahçelievler Hastanesi Onkoloji Bölümü'nden Doç. Dr. Rumeysa Atabey, gençlerde kolon kanseri riskine ilişkin değerlendirmesinde, hastalığın yalnızca ileri yaşlarda görülen bir sağlık sorunu olarak ele alınmaması gerektiğini ifade etti.
FAST FOOD VE İŞLENMİŞ GIDALAR RİSK FAKTÖRLERİ ARASINDA
Modern yaşam biçiminin bağırsak sağlığı üzerinde etkili olabileceği belirtiliyor. Fast food, aşırı işlenmiş ve hazır gıdalar, gazlı içecekler, uzun süre hareketsiz kalma, obezite, uyku düzensizliği ve yoğun stres bu faktörler arasında yer alıyor.
Yüksek oranda işlenmiş gıda tüketimi ile kolon kanseri arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar bulunuyor. Beslenme alışkanlıklarının yanı sıra fiziksel aktivitenin azalması ve obezitenin de risk üzerinde etkili olabileceği belirtiliyor.
Bağırsak mikrobiyotasında meydana gelebilecek değişiklikler de araştırılan başlıklardan biri. Kolon kanserinin gelişimi tek başına genetik yatkınlıkla açıklanmazken, çevresel ve yaşam tarzına bağlı faktörlerin de hastalık riskinde rol oynayabildiği ifade ediliyor.
HEMORİD SANILAN BELİRTİLER GECİKTİRİLMEMELİ
Gençlerde kolon kanserine ilişkin sorunlardan biri de belirtilerin başka hastalıklarla karıştırılması. Özellikle dışkıda kan görülmesi bazı kişiler tarafından hemoroid belirtisi olarak değerlendirilebiliyor.
Geçmeyen karın ağrısı da gaz veya geçici sindirim problemi olarak yorumlanarak sağlık kuruluşuna başvuru ertelenebiliyor. Uzmanlar, kişinin genç yaşta olmasının kolon kanseri ihtimalini tamamen ortadan kaldırmadığına işaret ediyor.
Dışkıda kan, bağırsak alışkanlıklarında belirgin değişiklik, yeni başlayan ve devam eden kabızlık veya ishal, tekrarlayan karın ağrısı, istemsiz kilo kaybı ve nedeni açıklanamayan kansızlık değerlendirilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor. Kansızlığa bağlı halsizlik, çabuk yorulma ve çarpıntı da dikkate alınması gereken şikayetler arasında sayılıyor.
ERKEN TANI İÇİN TARAMA PROGRAMLARI UYGULANIYOR
Kolon kanserinde erken tanı, tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi açısından önem taşıyor. Uygun kişilerde dışkıda gizli kan testi ve kolonoskopi gibi yöntemler tarama amacıyla kullanılabiliyor.
Tarama programının başlangıç yaşı ve yöntemi kişinin yaşına, aile öyküsüne ve diğer risk faktörlerine göre değişebiliyor. 45 yaşından itibaren ortalama risk grubundaki kişilerin tarama seçeneklerini hekimleriyle değerlendirmesi öneriliyor.
Ailesinde kolon kanseri bulunan kişilerde ise farklı bir takip programı gerekebiliyor. Özellikle anne, baba, çocuk veya kardeş gibi birinci derece akrabalarda genç yaşta kolon kanseri görülmesi durumunda risk değerlendirmesinin yapılması önem taşıyor. Lynch sendromu ve ailesel adenomatöz polipozis (FAP) gibi kalıtsal sendromlarda ise daha erken yaşta ve daha sık tarama gerekebiliyor.
SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ YAŞAM ÖNERİLİYOR
Kolon kanseri riskini azaltmaya yönelik yaşam tarzı önerilerinde yeterli ve çeşitli beslenme, liften zengin gıdaların tüketimi, yeterli su alımı ve düzenli fiziksel aktivite öne çıkıyor.
İşlenmiş et ürünleri olan salam, sucuk ve sosisin yanı sıra aşırı işlenmiş atıştırmalıkların ve hazır sosların tüketiminin sınırlandırılması öneriliyor. Gazlı ve şekerli içeceklerin yerine su gibi daha uygun seçeneklerin tercih edilmesi de sağlıklı beslenme yaklaşımının parçası olarak değerlendiriliyor.
Çocukluk ve gençlik döneminde edinilen beslenme alışkanlıklarının ilerleyen yıllarda sürdürülebileceği belirtilirken, sağlıklı alışkanlıkların erken yaşta kazanılması gerektiği ifade ediliyor.
BAĞIRSAK SAĞLIĞI BELİRTİLERİ DİKKATE ALINMALI
Kolon kanseri riskinde genetik özelliklerin yanı sıra yaşam tarzı ve çevresel faktörler de rol oynayabiliyor. Bu nedenle belirtilerin ortaya çıkması halinde kişinin yaşına bakılmaksızın hekim değerlendirmesi yapılması gerekiyor.
Dışkıda kan, bağırsak düzeninde değişiklik, uzun süren kabızlık veya ishal, tekrarlayan karın ağrısı, açıklanamayan kilo kaybı ve kansızlık gibi şikayetlerin nedeninin belirlenmesi için sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor. Erken değerlendirme, hastalığın varsa daha erken evrede belirlenmesine ve uygun tedavinin planlanmasına imkan sağlayabiliyor.
