Raporda, enerji yoğunluğundaki yıllık iyileşme oranının 2030'a kadar ortalama yüzde 4 olması gerektiği, ancak 2025'te bu oranın yüzde 1,7'de kaldığı aktarıldı. Aradaki farkın kapatılabilmesi için önümüzdeki beş yılda enerji verimliliği yatırımlarının hızlandırılması gerektiği kaydedildi.
ENERJİ VERİMLİLİĞİ YATIRIMLARI 3,2 TRİLYON DOLARA ÇIKMALI
IRENA, COP31 Başkanlığı ve Küresel Yenilenebilir Enerji İttifakı tarafından hazırlanan "BAE Konsensüsünün Takibi: BAE Konsensüsünün Hayata Geçirilmesi-2030'a Kadar Yenilenebilir Enerji Kapasitesinin Üç Katına ve Enerji Verimliliğinin İki Katına Çıkarılması" başlıklı raporda, enerji verimliliği için gereken yatırım miktarına da yer verildi.
Buna göre, 2025'te enerji verimliliği ve enerji tasarrufuna yönelik küresel yatırımlar 369 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. 2026-2030 döneminde ise yıllık ortalama yatırımın 3,2 trilyon dolara yükseltilmesi gerekiyor.
Yatırımların özellikle binalar, ulaştırma ve sanayi sektörlerinde yoğunlaştırılması öngörülüyor. Raporda, gelişmekte olan ülkelerdeki yüksek finansman ve sermaye maliyetlerinin enerji verimliliği yatırımlarının önündeki başlıca engeller arasında bulunduğu belirtildi.
Gelişmekte olan ülkelerin sunduğu Ulusal Katkı Beyanlarının yüzde 75'ten fazlasında hedeflere ulaşılabilmesi için uluslararası mali desteğe ihtiyaç duyulduğu ifade edildi.
ELEKTRİĞİN NİHAİ TÜKETİMİNDEKİ PAYI YÜZDE 30'A ÇIKMALI
Rapora göre son tüketim sektörlerinin doğrudan elektrifikasyonu, enerji verimliliği kazanımlarının artırılmasında temel araçlardan biri olarak değerlendiriliyor. Elektrikli araçlar ve ısı pompaları, fosil yakıt kullanan alternatiflere göre daha yüksek verimle çalıştığı için elektrik tüketimi artsa dahi toplam nihai enerji talebinin azaltılmasına katkı sağlayabiliyor.
Bu kapsamda nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2023'teki yüzde 23 seviyesinden 2030'da yüzde 30'a yükseltilmesi gerekiyor. COP31 Başkanlığının 2035 gündeminde ise bu oranın yüzde 35'e çıkarılması hedefleniyor.
Elektrifikasyonun yaygınlaştırılması için binalar, sanayi ve ulaştırma sektörlerindeki dönüşümün hızlandırılması bekleniyor. Binalarda nihai enerji tüketiminde elektriğin payının yüzde 36'dan yüzde 53'e, sanayide yüzde 27'den yüzde 31'e, ulaştırmada ise yüzde 1'den yüzde 7'ye çıkarılması gerekiyor.
ELEKTRİKLİ ARAÇLARDA HEDEF 360 MİLYON
IRENA'nın raporunda elektrikli ulaşımın enerji verimliliği hedeflerine katkısı da ele alındı. 2024'te yaklaşık 57 milyon olan bataryalı elektrikli ve şarj edilebilir hibrit hafif binek araç sayısının 2030'da 360 milyona yükselmesi gerektiği belirtildi.
Bu seviyeye ulaşılması halinde elektrikli araçların küresel araç filosunun yaklaşık yüzde 20'sini oluşturması öngörülüyor. Raporda, araç sayısındaki artışın tek başına yeterli olmayacağı, şarj altyapısının geliştirilmesi, toplu taşımaya geçiş ve ulaşım talebini azaltacak politikaların da uygulanması gerektiği ifade edildi.
IRENA verilerine göre elektrikli ısı pompaları geleneksel kazanlara kıyasla yaklaşık yüzde 300 ila 400, elektrikli araçlar ise içten yanmalı motorlara kıyasla yaklaşık yüzde 60 ila 80 daha yüksek verimlilik sağlayabiliyor.
ULUSAL İKLİM PLANLARINDA ÖLÇÜLEBİLİR HEDEF AÇIĞI
Raporda enerji verimliliğinin yalnızca teknolojik dönüşümle sınırlı olmadığı da vurgulandı. Enerji verimliliği standartları, enerji etiketleme uygulamaları, mali teşvikler ve bina yenileme politikalarının güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Birleşmiş Milletlere sunulan üçüncü nesil Ulusal Katkı Beyanlarının incelenmesi de ülkelerin enerji verimliliği hedefleri konusunda farklı seviyelerde taahhüt verdiğini ortaya koydu. İncelenen 120 ulusal iklim planının yüzde 90'ında enerji verimliliğine yer verilirken, yalnızca yüzde 43'ünde ölçülebilir ve sayısal bir verimlilik hedefi belirlendi.
Raporda, 2030 hedeflerine ulaşılması için enerji tüketiminin azaltılması, elektrifikasyonun yaygınlaştırılması ve enerji verimliliği yatırımlarının artırılmasının birlikte yürütülmesi gerektiği belirtildi.
