İnme yalnızca ileri yaşlarda görülmüyor. Türkiye'de inme geçirenlerin yüzde 17,4'ü 50 yaşın altında. Uzmanlar, erken müdahalenin önemine dikkat çekiyor.
Dünya genelinde ölüm ve kalıcı engelliliğin başlıca nedenleri arasında bulunan inme, yalnızca ileri yaştaki bireyleri değil, gençleri de etkiliyor. Dünya İnme Örgütü verilerine göre 25 yaş üzerindeki her dört kişiden biri, yaşamı boyunca inme geçirme riskiyle karşı karşıya bulunuyor. Uzmanlar, hastalığın belirtilerinin erken fark edilmesi ve zaman kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurulmasının kalıcı hasar riskini azaltabileceğini belirtiyor.
Prof. Dr. Özlem Kayım Yıldız, dünyada her yıl yaklaşık 12 milyon yeni inme vakasının meydana geldiğini belirterek damar sağlığının korunmasının önemine dikkat çekti. İnmenin beyne giden kan akışının bozulması veya beyin damarlarında kanama meydana gelmesi sonucunda gelişebildiğini ifade eden Yıldız, hastalığın hareket, konuşma, görme ve denge gibi temel işlevleri etkileyebildiğini bildirdi.
Türkiye'deki 2019 yılı epidemiyolojik verilerine göre inme geçiren hastaların yüzde 17,4'ünün 50 yaşın altında olduğunu aktaran Yıldız, genç yaşlarda görülen inmelerin kişinin eğitim, çalışma ve sosyal yaşamında önemli sonuçlar doğurabildiğini vurguladı. Yüksek tansiyon, diyabet, sigara kullanımı, obezite ve hareketsizlik gibi risk faktörlerinin kontrol altına alınmasının hastalıktan korunmada önemli rol oynadığını belirtti.
DÜNYADA HER YIL 12 MİLYON YENİ İNME VAKASI
Dünya İnme Örgütü verilerine göre inme, küresel ölçekte önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor.
Prof. Dr. Özlem Kayım Yıldız, 25 yaş üzerindeki her dört kişiden birinin yaşamı boyunca inme geçirme riski taşıdığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Dünyada her yıl yaklaşık 12 milyon yeni inme vakası meydana geliyor. İnmenin belirtilerinin erken tanınması ve vakit kaybetmeden tıbbi müdahaleye başvurulması ise kalıcı hasar riskinin azaltılması açısından hayati önem taşıyor"
İnme, beyin damarlarının tıkanması veya kanaması nedeniyle beyin dokusunun zarar görmesiyle ortaya çıkıyor. Beynin etkilenen bölgesine bağlı olarak farklı nörolojik belirtiler gelişebiliyor.
İNME BELİRTİLERİ ANİDEN ORTAYA ÇIKABİLİYOR
İnmenin en önemli özelliklerinden biri, belirtilerin çoğunlukla aniden başlaması olarak gösteriliyor.
Yüzde kayma
Yüzün bir tarafında ani düşüklük veya asimetri oluşması.
Kol veya bacakta güç kaybı
Özellikle vücudun bir tarafında aniden gelişen güçsüzlük veya uyuşma.
Konuşma bozukluğu
Kelimeleri söylemekte veya söylenenleri anlamakta ani güçlük.
Görme ve denge sorunları
Ani görme kaybı, baş dönmesi veya yürüme güçlüğü.
Ani ve şiddetli baş ağrısı
Özellikle nedeni açıklanamayan, alışılmadık derecede şiddetli baş ağrısı.
Prof. Dr. Yıldız, belirtilerin kısa süre içinde kendiliğinden düzelmesinin tehlikenin geçtiği anlamına gelmediğini belirtti.
Geçici belirtiler, geçici iskemik atak olarak adlandırılan ve daha ciddi bir inmenin habercisi olabilen bir durumla ilişkili olabiliyor. Bu nedenle belirtiler düzelse bile acil tıbbi değerlendirme gerekiyor.
TÜRKİYE'DE İNME GEÇİRENLERİN YÜZDE 17,4'Ü 50 YAŞIN ALTINDA
İnmenin genellikle ileri yaş hastalığı olarak bilinmesine rağmen genç ve orta yaş grubunda da görülebildiği belirtiliyor.
Prof. Dr. Yıldız, Türkiye'deki 2019 yılı epidemiyolojik verilerine ilişkin şu bilgileri paylaştı:
"İnme toplumda çoğunlukla ileri yaşlarda ortaya çıkan bir hastalık olarak bilinse de genç ve orta yaş grubundaki bireylerde de görülebiliyor. Türkiye'de 2019 yılına ilişkin epidemiyolojik verilere göre inme geçiren hastaların yüzde 17,4'ü 50 yaşın altındaydı. Bu veri, inmenin yalnızca ileri yaşları ilgilendiren bir sağlık sorunu olmadığını açıkça ortaya koyuyor. Genç yaşlarda geçirilen inme, kişinin yalnızca fiziksel sağlığını değil, eğitim, iş, aile ve sosyal yaşamını da önemli ölçüde etkileyebiliyor."
Bu oran, 2019 yılında inme geçiren hastalar içindeki yaş dağılımını gösteriyor. Güncel yıllarda aynı oranın geçerli olduğu anlamına gelmiyor.
GENÇLERDE İNME RİSKİNİ ARTIRAN FAKTÖRLER
Genç yaşlarda inme gelişiminde birçok farklı etken rol oynayabiliyor.
Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, obezite, kalp ritim bozuklukları, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme ve fiziksel hareketsizlik başlıca risk faktörleri arasında bulunuyor.
Bunun yanında gençlerde bazı pıhtılaşma bozuklukları, damar hastalıkları ve kalpten kaynaklanan sorunlar da inme gelişimine neden olabiliyor.
Özellikle gebelik ve doğum sonrası lohusalık döneminde bazı kadınlarda inme riski artabildiğinden, kişiye özgü değerlendirme yapılması önem taşıyor.
Genetik yatkınlığın da etkili olabileceğini belirten uzmanlar, değiştirilebilir risk faktörlerinin kontrol altına alınmasının hastalığın önlenmesinde önemli bir yere sahip olduğunu vurguluyor.
İNMEDE HER DAKİKA HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR
İnme belirtilerinin ortaya çıkmasının ardından geçen süre, uygulanabilecek tedavileri ve hastanın iyileşme olasılığını doğrudan etkileyebiliyor.
Beyne giden kan akışının kesilmesi, kısa sürede beyin hücrelerinde hasara neden olabiliyor.
Özellikle damar tıkanıklığına bağlı inmelerde uygun hastalara zamanında uygulanan pıhtı eritici tedaviler veya mekanik pıhtı çıkarma işlemleri, kalıcı hasarın azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Prof. Dr. Yıldız, erken müdahalenin önemini şu sözlerle anlattı:
"Beyne giden kan akışının bozulması, kısa süre içinde beyin hücrelerinde hasara yol açabiliyor. Ancak özellikle damar tıkanıklığına bağlı gelişen inmelerde, uygun hastalara zamanında uygulanabilen tedaviler sayesinde kalıcı hasarın sınırlandırılması mümkün olabiliyor. Bu nedenle bir kişinin yüzünde ani kayma, kol veya bacağında güçsüzlük ya da konuşmasında bozulma fark edildiğinde vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı. Unutmamalıyız ki inmede geçen her dakika çok değerli"
İnme şüphesi bulunan kişilere kendi imkânlarıyla hastaneye gitmeye çalışmak yerine 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden yardım istenmesi öneriliyor.
İNME RİSKİNİ AZALTMAK İÇİN NELER YAPILMALI
Uzmanlar, inme riskini tamamen ortadan kaldırmanın her zaman mümkün olmadığını ancak sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla riskin önemli ölçüde azaltılabileceğini belirtiyor.
Özellikle tansiyon, kan şekeri ve kolesterol düzeylerinin kontrol altında tutulması damar sağlığının korunmasında önemli rol oynuyor.
Dengeli beslenmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak, sigaradan uzak durmak, aşırı alkol tüketiminden kaçınmak ve sağlıklı vücut ağırlığını korumak da öneriler arasında bulunuyor.
Kalp ritim bozukluğu, diyabet veya yüksek tansiyon gibi hastalıkları bulunan kişilerin düzenli sağlık kontrollerini yaptırmaları ve hekim tarafından önerilen tedavileri aksatmamaları gerekiyor.
Uzmanlar, inmenin her yaşta ortaya çıkabileceğini hatırlatarak ani gelişen belirtilerin hafife alınmaması ve zaman kaybetmeden acil yardım istenmesi gerektiğini vurguluyor.
