Avustralya'da yapılan araştırma, uyku düzenindeki bozulmaların depresyonun farklı bir alt türüyle ilişkili olabileceğini ortaya koydu.
Depresyon yaşayan kişilerde sık görülen geç saatlerde uyuma, uzun süre uyunmasına rağmen yorgun uyanma ve gün içerisinde enerji düşüklüğü gibi belirtiler, bilim dünyasında yeni bir araştırmanın konusu oldu. Avustralya'da gerçekleştirilen çalışma, bu uyku düzensizliklerinin yalnızca depresyona eşlik eden sorunlar olmayabileceğini, bazı hastalarda biyolojik saatin işleyişiyle ilişkili farklı bir depresyon örüntüsüne işaret edebileceğini öne sürdü.
British Journal of Psychiatry dergisinde yayımlanan araştırmada, vücudun uyku ve uyanıklık döngüsünü düzenleyen sirkadiyen ritmin depresyonla ilişkisi ele alındı. National Geographic'in aktardığı çalışmada, biyolojik saatindeki bozulmaların belirgin olduğu kişilerin, araştırmacılar tarafından "sirkadiyen depresyon" olarak adlandırılan potansiyel bir alt grupta değerlendirilebileceği belirtildi.
Araştırma, depresyonun her bireyde aynı belirtilerle ortaya çıkmadığına ilişkin bilimsel değerlendirmelere yeni bir boyut kazandırdı. Ancak sirkadiyen depresyon henüz bağımsız ve yaygın kabul görmüş bir klinik tanı olarak değerlendirilmiyor. Bulguların doğrulanması ve bu özellikleri taşıyan hastalarda farklı tedavi yaklaşımlarının yararlı olup olmadığının belirlenmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyuluyor.
BİYOLOJİK SAAT DEPRESYONU NASIL ETKİLİYOR
İnsan vücudunda uyku, uyanıklık, hormon salgılanması ve vücut sıcaklığı gibi birçok işlev yaklaşık 24 saatlik biyolojik döngülerle düzenleniyor.
Sirkadiyen ritim olarak adlandırılan bu sistem, gün ışığı ve karanlık gibi çevresel etkenlerden etkileniyor. Beyindeki biyolojik saat, vücudun günün farklı saatlerine uyum sağlamasına yardımcı oluyor.
Bu düzenin bozulması, kişinin uykuya dalma saatini, sabah uyanmasını ve gün içerisindeki enerji düzeyini etkileyebiliyor.
Araştırmacılar, sirkadiyen ritimdeki bozulmaların bazı depresyon hastalarında daha belirgin olabileceğini değerlendiriyor.
UZUN SÜRE UYUMAK DİNLENMİŞ UYANMAYA YETMEYEBİLİYOR
Depresyon yaşayan bazı kişiler, yeterli süre uyumalarına rağmen sabahları yorgun ve isteksiz uyanabiliyor.
Bazı hastalarda uykuya dalmakta güçlük yaşanırken bazılarında ise normalden uzun süre uyuma veya sabah saatlerinde uyanmakta zorlanma görülebiliyor.
Bu belirtiler, uyku süresinin tek başına dinlenmiş hissetmek için yeterli olmadığını gösteriyor.
Uyku kalitesi, biyolojik ritim, ruhsal durum ve eşlik eden sağlık sorunları da kişinin sabah nasıl hissettiğini etkileyebiliyor.
Ancak uzun süre uyuma veya yorgun uyanma gibi belirtilerin tek başına depresyon tanısı koymak için yeterli olmadığı belirtiliyor.
SİRKADİYEN DEPRESYON YENİ BİR ALT TÜR OLABİLİR
British Journal of Psychiatry dergisinde yayımlanan çalışmanın dikkat çeken yönü, biyolojik saat bozukluklarının bazı depresyon hastalarında ayırt edici bir özellik olabileceği düşüncesi oldu.
Araştırmacılar, uyku ve uyanıklık düzenindeki belirgin değişikliklerin depresyonun farklı bir alt grubunu tanımlamaya yardımcı olabileceğini öne sürdü.
"Sirkadiyen depresyon" olarak ifade edilen bu olası alt türde, biyolojik ritimdeki düzensizliklerin hastalığın önemli özelliklerinden biri olabileceği değerlendiriliyor.
Bununla birlikte araştırmanın ortaya koyduğu yaklaşım, depresyonun kesin olarak yeni bir türünün keşfedildiği anlamına gelmiyor.
Bilim insanlarının, söz konusu özelliklerin farklı hasta gruplarında da görülüp görülmediğini incelemesi gerekiyor.
UYKU DÜZENİ TEDAVİDE ÖNEMLİ ROL OYNAYABİLİR
Depresyon tedavisinde uyku alışkanlıklarının değerlendirilmesi, kişinin genel sağlık durumunun anlaşılması açısından önem taşıyor.
Her gün benzer saatlerde uyumak ve uyanmak, sabah gün ışığından yararlanmak ve gece geç saatlerde yoğun ışığa maruz kalmayı azaltmak, biyolojik ritmin düzenlenmesine yardımcı olabiliyor.
Bazı hastalarda hekim değerlendirmesiyle ışık tedavisi veya uyku-uyanıklık zamanlamasına yönelik müdahaleler de gündeme gelebiliyor.
Ancak bu yöntemlerin her depresyon hastası için uygun olduğu söylenemiyor. Özellikle bipolar bozukluğu bulunan kişilerde ışık tedavisi gibi uygulamaların uzman gözetiminde değerlendirilmesi gerekiyor.
DEPRESYON BELİRTİLERİ GÖZ ARDI EDİLMEMELİ
Uzmanlar, uyku düzenindeki değişikliklerin depresyonun önemli belirtilerinden biri olabileceğine dikkat çekiyor.
Sürekli yorgunluk, günlük faaliyetlere karşı ilgi kaybı, isteksizlik, dikkat güçlüğü ve uyku alışkanlıklarında belirgin değişiklikler yaşanması durumunda profesyonel değerlendirme önem taşıyor.
Bununla birlikte uyku düzensizlikleri yalnızca depresyondan kaynaklanmıyor. Uyku apnesi, bazı hormonal hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve düzensiz çalışma saatleri de benzer şikâyetlere neden olabiliyor.
Avustralya'daki araştırma, depresyon ile biyolojik saat arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini ortaya koyarken, gelecekte kişiye özgü tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesine katkı sağlayabilecek bir araştırma alanına işaret ediyor.
