Gece geç saatlerde atıştırmak yalnızca uyku düzenini ve kilo kontrolünü değil, karaciğer sağlığını da etkileyebilir. Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi (OHSU) öncülüğünde yürütülen ve Clinical Gastroenterology and Hepatology dergisinde yayımlanan araştırmada, yaklaşık 200 bin kişinin beslenme ve yaşam tarzı verileri incelendi.
Bulgular, akşam yemeğinden sonra veya yatma saatine yakın yemek yeme alışkanlığının bazı karaciğer hastalıklarıyla ilişkili olabileceğini ortaya koydu. Ancak araştırmacılar, bu sonuçların gece yemek yemenin doğrudan hastalığa neden olduğunu kanıtlamadığını vurguluyor.
GECE YEMEK YEMEK KARACİĞER SAĞLIĞINI NASIL ETKİLİYOR?
Araştırmanın başyazarı ve OHSU'da karaciğer nakli alanında uzman hepatolog Robert Wilechansky, gece beslenmesi ile karaciğer hastalıkları arasındaki ilişkinin daha fazla araştırılması gerektiğini belirtiyor.
Karaciğer, vücudun sirkadiyen ritmi olarak bilinen biyolojik saatiyle yakından ilişkili. Uyku ve uyanıklık döngüsünü düzenleyen bu sistem, metabolizma dâhil birçok vücut işlevini etkiliyor. Araştırmacılar, tüketilen yiyeceklerin içeriğini değiştirmeden yalnızca yemek saatlerini düzenlemenin sağlık üzerinde olumlu bir etkisi olup olmadığını anlamaya çalışıyor.
Gece vardiyasında çalışan kişilerde uyku düzeninin bozulması ve bazı sağlık sorunlarının daha sık görülmesi de beslenme saatleriyle metabolizma arasındaki ilişkinin araştırılmasına zemin hazırlıyor.
YAKLAŞIK 200 BİN KİŞİNİN VERİLERİ İNCELENDİ
Araştırmada Nurses' Health Study, Nurses' Health Study II ve Health Professionals Follow-up Study adlı üç büyük çalışmanın verilerinden yararlanıldı. Katılımcıların kendi bildirimlerine dayanan beslenme ve yaşam tarzı bilgileri değerlendirilerek gece geç saatlerde yemek yiyenlerle bu alışkanlığı bildirmeyen kişiler karşılaştırıldı.
Sonuçlara göre gece geç saatlerde yemek yiyen kişilerde metabolik işlev bozukluğuyla ilişkili yağlı karaciğer hastalığı ve siroz görülme oranı yüzde 20 ila 30 daha yüksek bulundu.
Bununla birlikte yemek saatlerine ilişkin bilgilerin katılımcıların kendi beyanlarına dayanması, araştırmanın sınırlılıkları arasında yer alıyor. Ayrıca gözlemlenen ilişki, gece yemek yemenin tek başına hastalığa neden olduğunu göstermiyor.
VÜCUDUN BİYOLOJİK SAATİ METABOLİZMAYI ETKİLİYOR
Vücudun biyolojik saati; uyku, uyanıklık, hormonların işleyişi ve metabolizma gibi birçok sürecin düzenlenmesine yardımcı oluyor. Beslenme saatlerinin bu döngüyle uyumlu olması, vücudun besinleri işleme biçimini etkileyebiliyor.
Araştırmanın ortak yazarlarından OHSU'da uyku ve sirkadiyen fizyoloji alanında çalışan Andrew McHill, günlük alışkanlıkların zamanlamasının sağlık açısından önemli olabileceğini belirtiyor.
McHill'e göre vücut uykuya hazırlanırken gece yemek yemek, besinlerin metabolize edilme sürecini etkileyebilir. Önceki deneysel çalışmalar da gece beslenmesi ile obezite ve diyabet gibi sağlık sorunları arasında ilişki olabileceğine işaret ediyor. Hayvanlar üzerinde yapılan bazı araştırmalarda ise beslenme saatlerinin normal uyku döngüsüyle uyumsuz hâle gelmesinin karaciğeri etkileyebildiği gözlemlendi.
ERKEN SAATLERDE YEMEK YEMEK FAYDA SAĞLAR MI?
Araştırma, gece geç saatlerde yemek yeme alışkanlığıyla karaciğer hastalıkları arasında bir bağlantı ortaya koysa da yemek saatlerini erkene almanın hastalık riskini azaltıp azaltmadığı henüz kesin olarak bilinmiyor.
Robert Wilechansky ve OHSU'daki araştırma ekibinin, beslenme saatlerini erkene almanın yağlı karaciğer hastalığı bulunan kişiler üzerindeki etkilerini daha ayrıntılı incelemeyi planladığı belirtiliyor.
Bu çalışmaların, yemek saatlerinin düzenlenmesinin karaciğer sağlığını desteklemek için uygulanabilir bir yöntem olup olmadığını anlamaya yardımcı olması bekleniyor.
Mevcut bulgular, gece geç saatlerde yemek yeme alışkanlığının karaciğer sağlığıyla ilişkili olabileceğini gösteriyor. Ancak karaciğer hastalıklarının gelişiminde beslenme içeriği, kilo, fiziksel aktivite ve diğer sağlık etkenleri de rol oynayabiliyor. Bu nedenle tek başına yemek saatlerine bakarak hastalık riski hakkında kesin bir sonuca varılamıyor.
