Günümüzde çocukların telefon, tablet, bilgisayar ve diğer dijital cihazlarla geçirdiği süre giderek artıyor.
Uzun süreli ekran maruziyeti yalnızca psikolojik ve sosyal gelişim açısından değil, fiziksel sağlık bakımından da çeşitli sorunlara zemin hazırlayabiliyor.
Çocukların gün içinde uzun saatler boyunca hareketsiz kalması ve ekran başındaki yanlış duruş alışkanlıkları; omurga, göz sağlığı ve vücut ağırlığı üzerinde olumsuz etkilere neden olabiliyor.
Ekran kullanımının tuvalet alışkanlıkları üzerindeki etkisi de özellikle dikkat edilmesi gereken konular arasında yer alıyor.
UZUN SÜRELİ EKRAN KULLANIMI OMURGAYI ZORLUYOR
Telefon veya tablet kullanırken başın uzun süre öne doğru eğilmesi, boyun bölgesindeki omurgaya uygulanan yükü artırabiliyor.
Özellikle gelişim çağındaki çocukların bu pozisyonda uzun süre kalması, boyun kasları ve omurga üzerinde sürekli bir baskı oluşmasına neden olabiliyor.
Uzun süre devam eden öne eğik duruşun boyun eğriliğinde değişikliklere, kas spazmlarına ve ilerleyen dönemlerde çeşitli omurga sorunlarına zemin hazırlayabileceği belirtiliyor.
Literatürde “text neck” veya “tech neck” olarak adlandırılan bu durum, ekran kullanım alışkanlıklarının çocukların duruş sağlığı açısından da takip edilmesini gerektiriyor.
TUVALETTE TELEFON KULLANIMI KABIZLIĞI TETİKLEYEBİLİYOR
Ekran kullanımının çocukların sindirim sistemi üzerindeki etkilerinde ise özellikle tuvalete telefonla girme alışkanlığı öne çıkıyor.
Tuvalet sırasında ekrana yoğunlaşılması, kişinin dışkılama ihtiyacına ve vücudun doğal reflekslerine yeterince odaklanmamasına neden olabiliyor.
Bu alışkanlığın dışkılama refleksinin baskılanmasına ve zaman içerisinde kabızlık sorunlarının ortaya çıkmasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Uzman değerlendirmelerine göre çocuklarda normal şartlarda yüzde 3-5 seviyesinde olan kabızlık oranının, dijital bağımlılık ve tuvalette telefon kullanımı gibi alışkanlıklarla yüzde 25'e kadar çıkabildiği ifade ediliyor.
EKRAN SÜRESİ GÖZ VE KİLO SAĞLIĞINI DA ETKİLİYOR
Uzun süre ekrana bakmak çocuklarda göz sağlığı açısından da çeşitli sorunlara yol açabiliyor. Ekran karşısında geçirilen sürenin artmasıyla miyopi riskinde yükselme, göz kuruluğu, yanma ve dijital göz yorgunluğu gibi şikayetler görülebiliyor.
Ekran kullanımının artmasıyla birlikte çocukların fiziksel aktivite için ayırdığı zamanın azalması da obezite riskini artırabiliyor.
Ayrıca ekranlardan yayılan mavi ışığın melatonin üretimini baskılayabilmesi, özellikle gece saatlerinde cihaz kullanan çocukların uyku düzeninin olumsuz etkilenmesine neden olabiliyor.
ÇOCUKLARIN EKRAN SÜRESİ KONTROL ALTINDA TUTULMALI
Çocukların ekran kullanımını tamamen ortadan kaldırmak yerine günlük yaşam içerisinde dengeli bir kullanım düzeni oluşturulması öneriliyor.
Ekran karşısında geçirilen süre boyunca doğru oturma pozisyonunun korunması ve cihazların mümkün olduğunca göz hizasında tutulması, boyun bölgesine binen yükün azaltılmasına yardımcı olabilir.
Göz sağlığı açısından 20-20-20 kuralının uygulanması da öneriler arasında yer alıyor. Buna göre çocukların her 20 dakikada bir, yaklaşık 20 saniye boyunca 6 metre uzaklıktaki bir noktaya bakması ve ekran karşısındaki duruşunu düzeltmesi gerekiyor.
SPOR VE EKRANSIZ ZAMAN TEŞVİK EDİLMELİ
Çocukların gün içerisinde fiziksel aktiviteye zaman ayırması, uzun süre hareketsiz kalmanın neden olabileceği sorunların azaltılması açısından önem taşıyor.
Açık hava oyunları ve spor faaliyetlerinin günlük rutine dahil edilmesi, çocukların ekran karşısında geçirdiği sürenin dengelenmesine yardımcı olabilir.
Aile içerisinde belirli zaman dilimlerinin ekransız geçirilmesi ve ebeveynlerin de bu konuda çocuklara örnek olması öneriliyor.
Tuvalete telefon götürülmemesi, çocukların düzenli hareket etmesinin desteklenmesi ve ekran kullanımında doğru pozisyonun öğretilmesi de alınabilecek önlemler arasında bulunuyor.
KABIZLIK VE AĞRILARDA UZMAN DESTEĞİ ALINMALI
Çocuklarda kronik kabızlık, boyun ve sırt ağrısı veya tekrarlayan baş ağrısı gibi şikayetlerin ortaya çıkması durumunda erken dönemde uzman değerlendirmesi yapılması önem taşıyor.
Özellikle şikayetlerin devam etmesi halinde yalnızca ekran kullanımının azaltılmasıyla yetinilmemesi ve altta yatan nedenlerin değerlendirilmesi gerekiyor.
Ekran kullanım alışkanlıklarının düzenlenmesi, fiziksel aktivitenin artırılması ve aile tarafından sağlıklı günlük rutinlerin desteklenmesi çocukların genel sağlığının korunmasına katkı sağlayabilir.
