Sosyal medyada el emeği ürün sattığını söyleyerek duygusal hikayelerle vatandaşlara ulaşan bazı hesapların arkasından yapay zeka destekli dolandırıcılık çıkabiliyor. Uzmanlar, gerçekte var olmayan kişiler ve atölyeler üzerinden yapılan sahte satışlara karşı tüketicileri uyarıyor.
Sosyal medya üzerinden yapılan alışverişlerde dolandırıcılar, yapay zekanın imkanlarından yararlanarak yeni yöntemler geliştirmeye başladı. Özellikle el yapımı ürün sattığını iddia eden bazı hesaplar, ekonomik sıkıntı yaşadığını anlatan ve destek isteyen videolarla kullanıcıların karşısına çıkıyor.
ABD merkezli teknoloji sitesi The Verge tarafından incelenen hesaplarda, yapay zekayla oluşturulmuş kadınların el yapımı kemer tokaları sattıklarını anlattıkları videolar paylaştığı görüldü. Gözyaşları içinde işlerini kurtarmak için destek isteyen bu kişiler, izleyicileri ürünlerini satın almaya yönlendiriyor. Benzer senaryoların farklı kişiler ve ürünler kullanılarak tekrarlandığı belirtiliyor.
Bu yöntemde dolandırıcılar yalnızca ürün satmaya değil, tüketicilerle duygusal bağ kurmaya da odaklanıyor. Kullanıcılar, karşılarında zor durumda olan gerçek bir üretici bulunduğunu düşünerek satıcının kimliğini araştırmadan alışveriş yapabiliyor.
"DOLANDIRICILAR ARTIK GERÇEKTE OLMAYAN İNSANLARI DA OLUŞTURABİLİYOR"
Bilişim Uzmanı Osman Demircan, yöntemin temelinde sosyal mühendisliğin bulunduğunu belirterek yapay zekanın dolandırıcılık girişimlerine yeni bir boyut kazandırdığına dikkati çekti.
Geleneksel dolandırıcılıktan farklı olarak artık yalnızca sahte ürün ve internet sitelerinin değil, gerçekte var olmayan insanların ve onların yaşam hikayelerinin de oluşturulabildiğini ifade eden Demircan, şu değerlendirmede bulundu:
"Örneğin, sosyal medyada el emeği ürünler satarak çocuklarına bakmaya çalışan bir annenin videosuyla karşılaştığınızı düşünün. Kadın ağlayarak ekonomik zorluklarını anlatıyor ve ürettiği ürünleri satın almanızı istiyor. Oysa videodaki kadın da atölyesi de tamamen yapay zekayla oluşturulmuş olabilir."
Demircan, ilk aşamada kullanıcıların duygularına hitap edilerek güven kazanıldığını, ardından sahte yorumlar, beğeniler ve müşteri değerlendirmeleriyle bu güvenin pekiştirildiğini belirtti. Son aşamada ise kullanıcıların bir alışveriş sitesine veya ödeme bağlantısına yönlendirildiğini kaydetti.
TÜKETİCİLER ÜÇ FARKLI TEHLİKEYLE KARŞILAŞABİLİYOR
Demircan, bu yöntemle tüketicilerin üç farklı riskle karşı karşıya kalabileceğini ifade etti.
Buna göre kullanıcılar, el yapımı olduğu söylenen ancak seri üretim olan bir ürüne yüksek fiyat ödeyebiliyor. Ödeme yapmalarına rağmen ürünlerini teslim alamayabiliyor. Daha ciddi bir risk olarak ise sahte ödeme sayfalarına girilen kredi kartı, kişisel veri ve hesap bilgileri dolandırıcıların eline geçebiliyor.
Ele geçirilen bilgilerin başka dolandırıcılık girişimlerinde de kullanılabileceğine dikkati çeken Demircan, tüketicilerin alışveriş öncesinde satıcıları dikkatle araştırması gerektiğini vurguladı.
SAHTE HESAPLAR NASIL ANLAŞILABİLİR?
Yapay zeka tarafından oluşturulan görüntülerin gerçek insanlardan ayırt edilmesinin giderek zorlaştığını belirten Demircan, bazı görsel tutarsızlıkların şüphe uyandırabileceğini söyledi.
Videodaki kişinin dudak hareketleriyle sesinin uyuşmaması, ellerin veya kullanılan aletlerin görüntüsünde tutarsızlıklar bulunması ve aynı atölye görüntülerinin farklı hesaplarda kullanılması dikkat edilmesi gereken işaretler arasında yer alıyor.
Ancak bu belirtilerin bulunmamasının içeriğin gerçek olduğunu kanıtlamadığını vurgulayan Demircan, hesap geçmişinin de incelenmesi gerektiğini belirtti.
Özellikle kısa süre önce açılmış, çok sayıda ürün paylaşan ve binlerce takipçisine rağmen gerçek müşteri deneyimleri bulunmayan hesaplara karşı dikkatli olunması gerektiğini ifade etti. Demircan, yapay zekayla sahte müşteri yorumlarının da üretilebildiğini hatırlattı.
ALIŞVERİŞ ÖNCESİ BU UYARILARA DİKKAT!
Tüketicilerin ürün görsellerini Google Lens gibi tersine görsel arama araçlarıyla kontrol etmelerini öneren Demircan, el yapımı olduğu belirtilen bir ürünün aynı görselinin başka internet sitelerinde, özellikle seri üretim ürünlerin satıldığı platformlarda bulunmasının şüphe uyandırabileceğini kaydetti.
Satıcının iletişim bilgileri, ticari kimliği, iade koşulları ve ödeme yöntemlerinin de kontrol edilmesi gerektiğini belirten Demircan, özellikle sürekli acele ettiren, yalnızca kişisel IBAN üzerinden ödeme isteyen veya alışverişi güvenilir platformların dışına taşımaya çalışan hesaplara karşı uyarıda bulundu.
KÜÇÜK ÜRETİCİLERİN HESAPLARI DA RİSK ALTINDA
Sosyal medya üzerinden satış yapan küçük üreticilerin de dolandırıcılık girişimlerinin hedefi olabildiğini belirten Demircan, işletme hesaplarının ele geçirilmesi veya taklit edilmesinin ciddi mağduriyetlere yol açabileceğini söyledi.
Gerçek işletmelerin profil fotoğraflarını, kullanıcı adlarına benzeyen isimleri ve ürün görsellerini kullanan sahte hesapların müşterileri yanıltabildiğini aktaran Demircan, dolandırıcıların bu hesaplar üzerinden müşterilerden ödeme isteyebildiğini veya sahte kampanyalar düzenleyebildiğini ifade etti.
Hesapların ele geçirilmesinde oltalama saldırılarının da kullanıldığına işaret eden Demircan, işletme sahiplerine telif hakkı ihlali gerekçesiyle hesaplarının kapatılacağına dair sahte mesajlar gönderilebildiğini anlattı. Bu mesajlardaki bağlantılara girilerek sahte giriş ekranına bilgilerini yazan kullanıcıların hesapları dolandırıcıların eline geçebiliyor.
Küçük üreticilerin güçlü ve benzersiz parolalar kullanması, iki aşamalı doğrulamayı etkinleştirmesi ve mümkünse geçiş anahtarı veya kimlik doğrulama uygulamalarını tercih etmesi gerektiğini belirten Demircan, hesap kurtarma amacıyla kullanılan e-posta adreslerinin de korunmasının önemini vurguladı.
Demircan ayrıca işletmelerin resmi ödeme kanallarını açıkça duyurmasını, müşterilerini farklı ödeme yöntemlerine veya şüpheli bağlantılara yönlendiren mesajlara karşı uyarmasını önerdi.
