İspanya’nın Barselona kentinde düzenlenen Avrupa Solunum Derneği (ERS) Kongresi’nde sunulan araştırma, sigara kullanımı ile yalnızlık arasındaki ilişkiyi inceledi. Avrupa’nın 15 ülkesinden 50 binden fazla kişinin verilerinin değerlendirildiği çalışmada, hâlihazırda sigara kullanan kişilerin kullanmayanlara göre daha yalnız olduğu, takip sürecinde yalnızlık düzeylerindeki artışın da daha yüksek seyrettiği belirlendi.
SİGARA VE YALNIZLIK İLİŞKİSİ İKİ YIL BOYUNCA İZLENDİ
Araştırma, İngiltere’deki Imperial College London bünyesinde bulunan National Heart and Lung Institute’ta Solunum Tıbbı Klinik Öğretim Görevlisi Dr. Keir Philip tarafından sunuldu. Çalışmada, Avrupa Sağlık, Yaşlanma ve Emeklilik Araştırması’na (SHARE) katılan kişilerin verileri kullanıldı.
Araştırmacılar, katılımcıların yalnızlık düzeyini UCLA Yalnızlık Ölçeği ile değerlendirdi. Ölçek, kişinin arkadaşlık eksikliği hissetme, dışlanmışlık ve diğer insanlardan izole olma durumlarını ne sıklıkta yaşadığını ölçüyor.
Araştırmanın başlangıcında sigara kullananlarla kullanmayanlar karşılaştırıldı. Aynı katılımcılara iki yıl sonra yeniden anket uygulandı. Böylece sigara kullanımı ile yalnızlık arasındaki ilişkinin zaman içinde nasıl değiştiği incelendi.
Katılımcıların yaş ortalaması 67 olarak kaydedildi. Araştırmanın başlangıcında yüzde 22’si sigara kullanıyordu. Katılımcıların yüzde 48,5’inin ise ikiden fazla kronik hastalığı bulunuyordu.
SİGARA KULLANANLARDA YALNIZLIK ARTIŞI DAHA YÜKSEK
Araştırma sonuçlarına göre, hâlihazırda sigara kullanan kişiler, sigara kullanmayanlara kıyasla daha yüksek yalnızlık düzeyine sahipti. Yaş ve cinsiyet gibi sonuçları etkileyebilecek faktörler dikkate alındığında da bu ilişki devam etti.
İki yıl sonraki değerlendirmede, sigara kullanan kişilerde yalnızlık düzeyinin daha fazla arttığı görüldü. Araştırmacılar, bu sonuçları katılımcıların başlangıçtaki yalnızlık düzeyini de hesaba katarak değerlendirdi.
Avrupa’nın farklı bölgeleri arasında yalnızlık düzeyleri açısından yalnızca küçük farklılıklar bulundu. Araştırma ekibi, sigara kullanımı ile yalnızlık arasındaki ilişkinin Avrupa genelinde büyük ölçüde benzer olduğunu belirtti.
Dr. Philip, kongrede yaptığı açıklamada, sigaranın fiziksel sağlığa etkileri konusunda çok sayıda araştırma bulunduğunu, sosyal sağlık üzerindeki etkilerinin ise daha az incelendiğini söyledi.
“Sigaranın fiziksel sağlığa zararlı olduğunu biliyoruz ancak sosyal sağlığımız üzerindeki etkisini bilmiyoruz. Önceki araştırmalar yalnızlığın sigara kullanımına yol açtığını öne sürmüştü, fakat sigara kullanımının yalnızlığa neden olup olmadığını inceleyen çok az araştırma yapıldı. Sigara ‘sosyal bir etkinlik’ olarak görülüyordu ancak sigaraya bağlı hastalıkları olan kişilerin giderek daha fazla sosyal izolasyon ve yalnızlık yaşadığını düzenli olarak görüyoruz.”
Philip, İngiltere’de yaptıkları önceki çalışmada da benzer bir ilişki tespit ettiklerini, ancak kültürel farklılıkların sonuçları etkilemiş olabileceğini belirtti.
“İngiltere’de yaptığımız ilk araştırma, sigara kullanan kişilerin kullanmayanlara göre daha yalnız hale geldiğini gösterdi. Ancak sonuçların kültür ve sosyal normlardan etkilenmiş olması mümkündü. Bu nedenle aynı ilişkinin diğer ülkelerde de görülüp görülmediğini araştırmak istedik.”
SOSYAL İZOLASYONUN OLASI NEDENLERİ
Araştırma ekibi, sigara kullanımının yalnızlıkla ilişkili olabileceği mekanizmalar üzerinde de durdu. Dr. Philip’e göre, sigaraya bağlı hastalıkların zaman içinde hareket kabiliyetini kısıtlaması, kişilerin sosyal etkinliklere ulaşmasını ve katılmasını zorlaştırabilir.
Philip, sigara içilen ve içilmeyen ortamlarla ilgili sosyal normların da bu ilişkide rol oynayabileceğini ifade etti.
“Bir diğer olası mekanizma, başkalarının yanında sigara içilmesine ilişkin sosyal normlarla bağlantılı. Kamusal alanlarda uygulanan sigara yasakları ve insanların evlerindeki gayriresmî dumansız ortamlar, bu tür yerleri sigara kullanan kişiler için daha az cazip hâle getirebilir. Bu da sosyal etkileşim fırsatlarını sınırlayabilir.”
Araştırmacılar, elde edilen bulguların sigara kullanımının yalnızlık üzerindeki etkisini kesin olarak kanıtlamadığını, ancak iki durum arasındaki ilişkinin Avrupa genelinde tutarlı biçimde görüldüğünü belirtti.
UZMANLARDAN SİGARAYI BIRAKMA DESTEĞİ ÇAĞRISI
Araştırmaya katılmayan, Avrupa Solunum Derneği Savunuculuk Konseyi üyesi ve İrlanda’daki University College Dublin’de Klinik Profesör olan Prof. Des Cox, bulguların sigara kullanan kişiler için önemli olduğunu söyledi.
Cox, sigarayı bırakmak isteyen kişilere destek verilmesi gerektiğini, bu desteğin damgalayıcı bir yaklaşım içermemesi gerektiğini belirtti.
“İnsanların sigarayı bırakmasına, onları damgalamadan destek olmak hayati önem taşıyor. Bireysel düzeyden kamu politikalarına kadar bu bulgular, sigaranın fiziksel sağlığa zarar vermesinin yanı sıra psikososyal sağlığın bazı yönlerine de zarar verdiğini gösteriyor. Sigaranın ‘sosyal’ olabileceği düşüncesi sorgulanmalı; çünkü kanıtlar bunun tersini gösteriyor.”
Cox, yalnızlığın halk sağlığı açısından önemli sorunlardan biri olduğunu, sigara kullanımının ise değiştirilebilir bir risk faktörü olarak ele alınabileceğini ifade etti.
“Yalnızlığın günümüzde en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olarak kabul edildiği bir dönemde bu araştırma, yalnızlık için önemli bir risk faktörü olarak sigara kullanımına işaret ediyor. Üstelik bu, etkili tedavilerin mevcut olduğu bir faktör. Sigara kullanan kişilerin bırakmasına yardımcı olmak ve gençlerin nikotine bağımlı hâle gelmesini önlemek için elimizden geleni yapmalıyız.”
Araştırma ekibi, sigaranın fiziksel etkilerinin yanı sıra sosyal ve psikososyal sağlık üzerindeki etkilerinin de kamuoyuna aktarılması gerektiğini belirtti. Çalışmanın bulguları, sigara kullanımı ile yalnızlık arasındaki ilişkinin Avrupa genelinde benzer biçimde görüldüğünü ortaya koydu.
