Pet şişelerde satılan içme sularındaki mikroplastik ve nanoplastik parçacıkları, insan sağlığı üzerindeki olası etkileri nedeniyle bilimsel araştırmalara konu oluyor.
2024 yılında Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan araştırmada, şişelenmiş sularda daha önce tespit edilmesi güç olan çok küçük plastik parçacıkları incelendi.
Yeni nesil lazer görüntüleme teknolojisiyle gerçekleştirilen analizlerde, litre başına ortalama 240 bin plastik parçacığı bulunduğu hesaplandı.
Araştırmada tespit edilen parçacıkların yaklaşık yüzde 90'ının nanoplastik boyutunda olduğu belirlendi. Bir mikrometreden küçük olan bu parçacıkların insan vücuduna geçişi ve organlar üzerindeki olası etkileri bilim insanları tarafından araştırılıyor. Özellikle sindirim ve solunum sistemleri yoluyla vücuda alınan nanoplastiklerin kan dolaşımına karışma ihtimali üzerinde duruluyor.
Araştırmacılar, şişelenmiş sulardaki plastik parçacıklarının bir bölümünün ambalaj malzemelerinden, bir bölümünün ise suyun üretim ve filtreleme süreçlerinden kaynaklanabileceğini değerlendiriyor.
BİR LİTRE SUDA 240 BİN PLASTİK PARÇACIĞI TESPİT EDİLDİ
PNAS dergisinde yayımlanan araştırmada, şişelenmiş sulardaki plastik parçacıklarının sayısını ve türlerini belirlemek amacıyla gelişmiş lazer görüntüleme yöntemi kullanıldı.
Bu teknoloji sayesinde geleneksel inceleme yöntemleriyle tespit edilmesi zor olan nanoplastik boyutundaki parçacıklar da analiz edildi.
İncelenen şişelenmiş su örneklerinde litre başına ortalama 240 bin plastik parçacığı bulunduğu hesaplandı. Araştırmada ölçülen parçacık sayılarının örneklere göre farklılık gösterdiği belirtildi.
Çalışmanın sonuçları, şişelenmiş sularda yalnızca daha büyük mikroplastiklerin değil, çok daha küçük nanoplastiklerin de bulunabildiğini ortaya koydu.
PLASTİK PARÇACIKLARININ YÜZDE 90'I NANOPLASTİK
Araştırmada belirlenen plastik parçacıklarının yaklaşık yüzde 90'ının nanoplastik boyutunda olduğu tespit edildi.
Nanoplastikler, bir mikrometreden küçük plastik parçacıkları olarak tanımlanıyor. Bu boyut, insan saç telinin kalınlığından çok daha küçük parçacıklara karşılık geliyor.
Mikroplastiklerden daha küçük olan nanoplastiklerin biyolojik bariyerlerle etkileşime girebilme potansiyeli, bilimsel çalışmaların önemli araştırma konuları arasında bulunuyor.
Ancak bir parçacığın çok küçük olması, tek başına insan sağlığına zarar verdiğini göstermiyor. Olası etkilerin belirlenmesinde parçacıkların kimyasal yapısı, miktarı ve vücutta nasıl davrandığı gibi faktörlerin incelenmesi gerekiyor.
NANOPLASTİKLER BEYNE VE DİĞER ORGANLARA ULAŞABİLİR Mİ
Nanoplastiklerin insan vücudundaki hareketi, araştırmacıların üzerinde çalıştığı konular arasında yer alıyor.
Küçük boyutları nedeniyle bazı nanoplastiklerin bağırsak ve akciğerlerdeki biyolojik bariyerleri aşabilme ihtimali bulunuyor. Bu parçacıkların kan dolaşımına geçişi ve farklı dokularda birikme potansiyeli çeşitli bilimsel çalışmalarda araştırılıyor.
Özellikle beyin, karaciğer ve diğer organlarla olası etkileşimleri hakkında daha fazla bilimsel veriye ihtiyaç duyuluyor.
PNAS'ta yayımlanan şişe suyu araştırması ise tespit edilen nanoplastiklerin içme suyu tüketimi sonucunda doğrudan beyne ulaştığını veya belirli bir hastalığa neden olduğunu kanıtlamıyor.
Nanoplastiklerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerinin anlaşılabilmesi için maruziyet düzeylerini ve biyolojik sonuçları birlikte değerlendiren araştırmaların sürdürülmesi gerekiyor.
PET ŞİŞELER VE SU ARITMA FİLTRELERİ İNCELENDİ
Araştırmada şişelenmiş sularda farklı plastik türlerine ait parçacıklar tespit edildi.
Bunlar arasında pet şişelerin üretiminde kullanılan polietilen tereftalat (PET) ile bazı su arıtma sistemlerinde kullanılan poliamid de bulunuyor.
Araştırmacılar, PET parçacıklarının bir bölümünün şişe ambalajıyla ilişkili olabileceğini değerlendirirken, poliamid parçacıklarının suyun filtreleme süreçlerinden kaynaklanabileceği ihtimali üzerinde durdu.
Bu bulgular, şişelenmiş sulardaki plastik parçacıklarının yalnızca ambalajdan değil, üretim ve arıtma aşamalarından da kaynaklanabileceğini gösteriyor.
Ancak her bir parçacığın hangi aşamada suya karıştığının kesin olarak belirlenmesi için ek incelemelere ihtiyaç bulunuyor.
PET ŞİŞE SULARI NASIL SAKLANMALI
Plastik ambalajlı içme sularının saklama koşulları da tüketicilerin dikkat etmesi gereken konular arasında bulunuyor.
Şişelenmiş suların doğrudan güneş ışığına ve yüksek sıcaklığa maruz bırakılmaması, ambalajın üretici tarafından belirtilen koşullarda saklanması öneriliyor.
Özellikle uzun süre sıcak araçlarda veya güneş altında bırakılan plastik şişelerde ambalajın fiziksel ve kimyasal özellikleri değişebiliyor. Sıcaklığın bazı plastik parçacıklarının ve ambalaj kaynaklı maddelerin suya geçişini etkileyebildiğine ilişkin araştırmalar bulunuyor.
Bu nedenle içme sularının serin, temiz ve güneş ışığından uzak ortamlarda muhafaza edilmesi önem taşıyor.
Bununla birlikte PNAS araştırmasındaki parçacık sayılarının doğrudan sıcaklık veya uygunsuz saklama koşullarından kaynaklandığı sonucuna varılmıyor.
MİKROPLASTİKLERİN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ ARAŞTIRILIYOR
Şişelenmiş sularda mikroplastik ve nanoplastiklerin tespit edilmesi, bu parçacıklara günlük yaşamda ne ölçüde maruz kalındığına ilişkin yeni soruları gündeme getiriyor.
Bilim insanları, plastik parçacıklarının insan vücuduna hangi miktarlarda girdiğini, ne kadarının vücuttan uzaklaştırıldığını ve hangi koşullarda dokularla etkileşime girdiğini araştırıyor.
Mevcut bulgular, şişelenmiş sularda çok sayıda küçük plastik parçacığı bulunabildiğini gösterse de bu parçacıkların insanlarda belirli hastalıklara yol açtığına ilişkin kesin bir nedensellik ortaya koymuyor.
Araştırmanın sonuçları, özellikle nanoplastiklerin ölçülmesi ve insan sağlığı üzerindeki olası etkilerinin değerlendirilmesi açısından daha kapsamlı bilimsel çalışmalar yapılması gerektiğini ortaya koyuyor.
