Kolorektal kanserler, hem dünyada hem de Türkiye’de en sık rastlanan kanser türleri arasında üçüncü sırada yer alıyor. Genetik yatkınlık, obezite, düzensiz beslenme ve sigara kullanımı gibi faktörler, bu hastalığın gelişiminde önemli rol oynuyor. Kalın bağırsağın iç yüzeyinde oluşan poliplerin zamanla kansere dönüşmesiyle ortaya çıkan kolon kanseri, erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı oldukça yüksek bir hastalık olarak öne çıkıyor.
Uzmanlara göre, kolonoskopi ile erken dönemde tespit edilen kolon kanseri vakalarında ilk beş yılda sağ kalım oranı yüzde 90’a kadar ulaşabiliyor. Erken tanı sayesinde hastalık ilerlemeden tedaviye başlanması, yaşam süresini belirgin şekilde uzatıyor.
TARAMA YAŞI 45 OLARAK GÜNCELLENDİ
Son yıllarda yapılan araştırmalar, kolon kanserinin artık daha genç yaş gruplarında da görüldüğünü ortaya koyuyor. Bu durum, uluslararası sağlık otoritelerinin tarama yaşını 50’den 45’e düşürmesine neden oldu. Bu güncelleme, erken başlangıçlı kolorektal kanserlerin önlenmesinde etkili bir koruma yöntemi olarak değerlendiriliyor.
Kalın bağırsak ve rektum kanserleri; ailesel, genetik veya rastlantısal nedenlerle ortaya çıkabiliyor. Genetik yapıda meydana gelen değişiklikler, yaşam tarzı faktörleriyle birleştiğinde hastalık riskini artırıyor. Bu nedenle 45 yaş üzeri bireylerin düzenli tarama programlarına katılması büyük önem taşıyor.
RİSK FAKTÖRLERİ YAŞAM ALIŞKANLIKLARIYLA İLİŞKİLİ
Kolon kanseri gelişiminde hem genetik hem de çevresel unsurlar birlikte rol oynuyor. Ailesinde kolon kanseri öyküsü bulunan kişilerde riskin daha yüksek olduğu, kolonoskopide büyük veya farklılaşmış polip tespit edilen bireylerin yakın akrabalarında da benzer risklerin bulunduğu biliniyor.
Uzmanlara göre kolon kanserini artıran başlıca risk faktörleri şunlar:
- 45 yaş ve üzeri olmak
- Ailede kolorektal kanser öyküsü bulunmak
- Obezite ve metabolik sendrom
- Hareketsiz yaşam tarzı
- Liften fakir, işlenmiş et ağırlıklı beslenme
- Sigara ve alkol tüketimi
- İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
BELİRTİ GÖSTERMEDEN İLERLEYEBİLİYOR
Kolon kanseri genellikle erken evrede belirti vermeden ilerliyor. Bu nedenle tarama testlerinin, semptom görülmeden önce yapılması hayati önem taşıyor. Hastalık ilerlediğinde dışkılama alışkanlığında değişiklik, rektal kanama, karın ağrısı, demir eksikliği anemisi ve açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Erken evrede teşhis edilen kolon kanserinde sağ kalım oranı yüzde 90’ın üzerindeyken, ileri evre vakalarda bu oran yüzde 15’lere kadar düşüyor. Bu fark, düzenli taramanın önemini açıkça ortaya koyuyor.
KOLONOSKOPİ EN ETKİLİ TARAMA YÖNTEMİ
Kolonoskopi, kolon kanserinin erken teşhisinde en güvenilir yöntem olarak kabul ediliyor. Bu işlem yalnızca tanı koymakla kalmıyor, aynı zamanda tedaviye de katkı sağlıyor. Kolonoskopi sırasında poliplerin çıkarılması, kanser gelişimini önlemede önemli bir adım oluşturuyor.
Normal sonuç alınan kolonoskopi sonrası ortalama riskli bireylerde 10 yılda bir kontrol yeterli görülüyor. Ancak risk faktörlerine veya polip özelliklerine göre bu süre daha kısa tutulabiliyor.
Uzmanlar, hiçbir belirti görülmese bile 45 yaşını dolduran herkesin düzenli tarama yaptırması gerektiğini belirtiyor. Kolon kanseri erken tanı ile önlenebilir ve yüksek oranda tedavi edilebilir bir hastalık olmaya devam ediyor.
