Gökbilimciler, James Webb Uzay Teleskobu’ndan (JWST) elde edilen verilerle evrenin şimdiye kadarki en ayrıntılı haritalarından birini oluşturdu.
Yeni harita, galaksilerin yaklaşık 13 milyar yıl boyunca nasıl değiştiğini ve “kozmik ağ” adı verilen devasa yapı içinde nasıl bir araya geldiğini gözler önüne serdi.
Kozmik ağ; galaksi kümeleri, gaz filamentleri, yıldızlar, dev boşluklar ve karanlık madde yapılarından oluşuyor. Bilim insanları bu dev yapıyı, evrenin büyük ölçekteki organizasyonunu
belirleyen bir “iskelet” olarak tanımlıyor.
GALAKSİLERİN 13 MİLYAR YILLIK DEĞİŞİMİ İNCELENDİ
Uluslararası bir araştırma ekibi, JWST tarafından toplanan kapsamlı verileri kullanarak evrenin milyarlarca yıl içindeki değişimini araştırdı.
Çalışmada, çevresel ve fiziksel faktörlerin yıldızların, galaksilerin ve galaksi kümelerinin oluşumu üzerindeki etkileri incelendi. Araştırmacılar, evrenin erken dönemlerinde yoğun bölgelerde
galaksilerin çok daha hızlı büyüdüğünü belirledi.
Ancak daha sonraki dönemlerde aynı yoğun ortamların yıldız oluşumunun yavaşlaması ve durmasıyla bağlantılı olduğu tespit edildi.
JAMES WEBB 255 SAAT BOYUNCA GÖKYÜZÜNÜ İNCELEDİ
Keşif, James Webb Uzay Teleskobu’nun bugüne kadarki en büyük araştırmalarından biri olan COSMOS-Web projesi sayesinde gerçekleştirildi.
Yaklaşık üç dolunay büyüklüğünde kesintisiz bir gökyüzü alanını kapsayan araştırma için toplam 255 saatlik gözlem yapıldı.
Elde edilen veriler sayesinde daha önce tespit edilmesi güç olan sönük, düşük kütleli ve çok uzak galaksiler de haritaya dahil edildi.
ÖNCEKİ HARİTALARDAN ÇOK DAHA AYRINTILI
James Webb verileriyle hazırlanan yeni kozmik haritanın, önceki gözlemlere göre çok daha yüksek hassasiyete sahip olduğu belirtildi.
Daha önce hazırlanan kozmik haritalarda galaksiler daha seyrek ve dağınık görünürken, yeni çalışma evrenin dev yapılarının birbirleriyle olan bağlantısını daha ayrıntılı şekilde ortaya
çıkardı.
Araştırmacılar ayrıca önceki çalışmaların yoğun kozmik bölgelerin derinliğini olduğundan fazla, daha boş bölgelerin derinliğini ise olduğundan az gösterebildiğini belirledi.
BAZI GALAKSİLER NEDEN “ÖLÜYOR”?
Yeni harita, yoğun ortamlarda bulunan büyük galaksilerin yıldız üretimini durdurma ihtimalinin daha yüksek olduğunu da gösterdi.
Bilim insanlarına göre bunun temel nedenlerinden biri, galaksileri çevreleyen karanlık madde halelerinin son derece büyük kütlelere ulaşması olabilir.
Bu yapıların yaklaşık 1 trilyon Güneş kütlesine ulaştığında gazı ısıtarak yeni yıldızların oluşmasını zorlaştırdığı düşünülüyor.
SÜPER KÜTLELİ KARA DELİKLER DE ETKİLİ
Araştırmacılar, galaksilerin yıldız üretimini durdurmasında aktif süper kütleli kara deliklerin de rol oynayabileceğini belirtti.
Kara deliklerden yayılan ve ışık hızına yakın hızlarda hareket eden güçlü jetlerin çevredeki gazı ısıttığı, böylece yeni yıldızların oluşması için gerekli koşulları ortadan kaldırdığı
değerlendiriliyor.
Yeni araştırmanın, evrenin ilk dönemlerinden günümüze kadar galaksilerin nasıl doğduğunu, büyüdüğünü ve zamanla yıldız üretimini neden durdurduğunu anlamaya önemli katkı
sağlaması bekleniyor.
