Yaklaşık bir yıldır Dünya ile Ay arasında kontrolsüz şekilde hareket eden SpaceX'e ait Falcon 9 roketinin ikinci kademesi, yüksek hızla Ay yüzeyine çarparak görev ömrünü tamamladı. Bilim insanları, çarpışmanın doğal yörünge dinamikleri sonucu gerçekleştiğini belirtirken, olay uzay çöplerinin yönetimi konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
ÇARPIŞMA YÜKSEK HIZLA GERÇEKLEŞTİ
Uzmanların hesaplamalarına göre yaklaşık 4 ton ağırlığında ve 12 metre uzunluğundaki roket kademesi, saatte 8 bin 700 kilometre hızla Ay yüzeyine ulaştı. Çarpışma, Ay'ın Dünya'dan görülemeyen yüzünde, Einstein Krateri yakınlarında meydana geldiği için doğrudan gözlemlenemedi.
ENKAZ VE TOZ BULUTU TELESKOPLARLA GÖRÜLDÜ
Çarpışmanın ardından oluşan toz ve enkaz bulutu, Şili'deki gelişmiş gözlem tesisleri tarafından tespit edildi. Boston Üniversitesinden Carl Schmidt'in ekibi çarpışmaya ait izleri gözlemlerken, Avrupa Güney Rasathanesi'nin (ESO) Çok Büyük Teleskobu (VLT) uzaya yayılan sodyum ve lityum elementlerine ait izleri kayıt altına aldı. Elde edilen verilerin, Ay yüzeyindeki değişimlerin incelenmesine önemli katkı sağlaması bekleniyor.
NASA BÖLGEYİ İNCELEYECEK
Bilim insanları, çarpmanın oluşturduğu kraterin büyüklüğünü ve yüzeyde meydana gelen değişimleri belirlemek amacıyla NASA'nın Ay Yörünge Keşif Aracı'nın (LRO) bölgeyi görüntülemesini bekliyor. Elde edilecek yüksek çözünürlüklü görüntüler sayesinde çarpışmanın etkileri daha ayrıntılı şekilde değerlendirilecek.
SPACEX: ÇARPIŞMA PLANLI DEĞİLDİ
SpaceX yetkilisi , roketin Ay'a yönelmesinin planlanan bir senaryo olmadığını belirtti. Güneş kaynaklı uzaysal etkiler ile yer çekimi kuvvetlerinin zaman içinde roketin yörüngesini değiştirdiğini ifade eden Scheiman, şirketin benzer olayların yaşanmaması için NASA ile birlikte yeni yörünge planlama ve uzay enkazı yönetimi üzerine çalışmalar yürüttüğünü söyledi.
UZAY ÇÖPLERİ YENİDEN GÜNDEMDE
Falcon 9'un Ay'a çarpması, Dünya yörüngesinde ve derin uzayda kontrolsüz şekilde dolaşan roket parçaları ile diğer uzay atıklarının oluşturduğu riskleri yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlar, özellikle Ay'a yönelik uluslararası görevlerin arttığı bir dönemde uzay trafiğinin daha etkin yönetilmesi ve uzay çöplerinin kontrol altına alınmasına yönelik yeni düzenlemelerin önem kazandığını vurguluyor.
