Campinas Devlet Üniversitesi (UNICAMP) araştırmacıları tarafından yürütülen ve Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışmada, farklı şirketler tarafından geliştirilen 21 yapay zeka modelinin siyasi konulara verdiği yanıtlar incelendi.
Araştırmada ekonomi, kamu güvenliği, sosyal politikalar ve çevre gibi alanlarda hazırlanan 112 farklı ifadeye verilen yanıtlar, farklı siyasi eğilimlere sahip kullanıcı profilleri üzerinden karşılaştırıldı.
21 MODELİN TAMAMINDA SİYASİ YÖN DEĞİŞTİ
Araştırmacılar, kullanıcıların siyasi eğilimleri hakkında bilgi verilmediğinde modellerin çoğunun sola yakın olarak sınıflandırılan yanıtlar verdiğini belirledi.
Kullanıcıların siyasi profillerine ilişkin bilgi sağlandığında ise 21 modelin tamamının değerlendirmelerini belirtilen siyasi eğilim doğrultusunda değiştirdiği tespit edildi.
Araştırmanın ortak yazarlarından bilgisayar bilimci Zanoni Dias, bu davranışı “ideolojik bukalemunluk” olarak tanımladı. Dias, dikkat çekici noktanın yalnızca sohbet botlarının kullanıcılara uygun bir dil kullanması değil, siyasi konulardaki değerlendirmelerini de kullanıcı profiline göre değiştirebilmesi olduğunu belirtti.
KİŞİYE ÖZEL YANKI ODASI ENDİŞESİ
Araştırmacılar, yapay zeka modellerinin kullanıcıların siyasi görüşlerini destekleyen yanıtlar vermesinin, bu kişilerin kendi düşüncelerini daha fazla benimsemesine neden olabileceği uyarısında bulundu.
Sohbet botlarının kullanıcının görüşlerine uygun argümanlar üretmesi ve karşıt görüşlere yanıt vermesi, kişinin farklı bakış açılarıyla karşılaşmasını sınırlayan bir “yankı odası” oluşturabilir.
Stanford Üniversitesinden davranış bilimci Zakary Tormala da insanların yapay zekayı bilgili ve tarafsız bir bilgi kaynağı olarak görebildiğini belirtti. Tormala'ya göre bu algı, sistemlerin kullanıcıların görüşlerini destekleyen yanıtlarının sorgulanmadan kabul edilmesine neden olabilir.
Bununla birlikte uzmanlar, yapay zekanın onaylayıcı yanıtlar vermesinin doğrudan siyasi kutuplaşmayı artırdığının henüz kanıtlanmadığını vurguluyor.
ARAŞTIRMANIN SINIRLILIKLARI DİKKAT ÇEKTİ
Çalışmada yapay zeka modellerinin yanıtlarındaki değişimler incelenirken, bu değişimlerin kullanıcıların siyasi görüşleri ve davranışları üzerindeki etkisi ölçülmedi.
Amsterdam Üniversitesinden Petter Tornberg, bu nedenle yapay zeka sohbet botlarının her durumda kutuplaşmayı artıracağının varsayılmaması gerektiğini belirtti.
Tornberg, yapay zeka sistemlerinin bazı durumlarda kullanıcıların farklı bakış açılarını değerlendirmesine yardımcı olarak kutuplaşmanın azalmasına da katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Araştırmanın sonuçları, yapay zeka modellerinin siyasi konularda kullanıcı profiline ne ölçüde uyum sağladığını ortaya koyarken, bu davranışın toplumsal etkilerinin belirlenmesi için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu gösterdi.
GELİŞTİRİCİLERE FARKLI SİYASİ GÖRÜŞLERLE TEST ÇAĞRISI
Araştırmanın ortak yazarlarından Dias, yapay zeka geliştiricilerinin modellerini farklı siyasi eğilimlere sahip kullanıcılarla test etmesi gerektiğini savundu.
Dias, modellerin yanıtlarında kanıtları ve belirsizlikleri açıkça ortaya koyması, doğrulanmamış varsayımları düzeltmesi ve farklı siyasi görüşleri mümkün olduğunca adil biçimde sunması gerektiğini belirtti.
Araştırmacılara göre bu yaklaşım, yapay zekanın kullanıcıya uyum sağlama özelliği ile siyasi konularda tarafsız ve güvenilir bilgi sunma gerekliliği arasındaki dengenin korunması açısından önem taşıyor.
