Dünya Sağlık Örgütü'ne göre dünya genelinde insanların yaklaşık yüzde 70'i hayatının bir döneminde travmatik olarak değerlendirilebilecek en az bir olay yaşıyor.
Travma sonrası stres bozukluğu yaşayan kişilerin bir bölümü zaman içinde kendiliğinden toparlanabiliyor. Ancak bazı kişilerde belirtiler uzun süre devam edebiliyor.
Uzmanlar, bu durumda kişinin yaşadığı sorunlarla tek başına mücadele etmek zorunda olmadığını ve etkili tedavi seçeneklerinin bulunduğunu belirtiyor.
1. EMDR TERAPİSİ
Travma tedavisinde en çok araştırılan yöntemlerden biri EMDR, yani göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme terapisi.
Bu yöntemde kişi travmatik anıları terapistin yönlendirmesiyle ele alırken belirli göz hareketleri yapıyor. Amaç, travmatik anının kişide oluşturduğu yoğun duygusal tepkinin azalmasına yardımcı olmak.
EMDR, Dünya Sağlık Örgütü tarafından travma sonrası stres bozukluğunda önerilen terapi yöntemleri arasında yer alıyor.
2. TRAVMA ODAKLI KONUŞMA TERAPİLERİ
Travmanın etkileri yalnızca yaşanan olayın kendisinden değil, kişinin olay sonrasında geliştirdiği düşüncelerden de kaynaklanabiliyor.
Bilişsel davranışçı terapi ve Bilişsel İşleme Terapisi (CPT) gibi yaklaşımlarda kişinin travma sonrasında geliştirdiği düşünceler ele alınıyor.
Örneğin kişi “Her şey benim suçumdu”, “Bunu engellemeliydim” veya “Artık hiçbir yer güvenli değil” gibi düşüncelere sahip olabilir. Terapi sırasında bu düşüncelerin ne kadar gerçekçi olduğu üzerinde çalışılıyor.
Araştırmalar, EMDR ve bilişsel davranışçı terapilerin travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde etkili olabildiğini gösteriyor.
3. BEDENSEL BELİRTİLERİ DE ELE ALAN YAKLAŞIMLAR
Travma yalnızca zihinde yaşanmıyor. Bazı kişilerde travmanın etkileri bedensel olarak da ortaya çıkabiliyor.
Sürekli kas gerginliği, kalp çarpıntısı, donakalma hissi veya sürekli tetikte olma hali bu belirtiler arasında yer alabiliyor.
Somatik odaklı terapi gibi yaklaşımlar, travmanın bedende oluşturduğu bu tepkilere odaklanıyor. Bu yöntemler çoğu zaman EMDR veya bilişsel terapiler gibi daha yerleşik tedavilerin yanında değerlendiriliyor.
EN ÖNEMLİ NOKTA İSE ACELE ETMEMEK
Travma tedavisinde kişinin hazır olmadığı bir anda yaşadığı olayı tekrar tekrar anlatmaya zorlanması doğru bir yaklaşım olmayabilir.
Tedavinin ilk aşamalarında güven duygusunun oluşturulması ve kişinin kendisini rahat hissetmesi önem taşıyor.
Her travmanın ve her kişinin aynı olmadığı unutulmamalı. Bir kişide işe yarayan yöntem başka bir kişide aynı sonucu vermeyebilir.
Bu nedenle travma sonrası belirtiler uzun süre devam ediyorsa uygun tedavi yönteminin bir psikologla birlikte belirlenmesi gerekiyor.
