Uluslararası bir araştırma ekibi, evrenin erken dönemlerine ışık tutacak önemli bir keşfe imza attı.
James Webb Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemlerde, Dünya’dan yaklaşık 10 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan ve aktif olmayan bir süper kütleli kara delik tespit edildi.
Bilim insanları, bu keşfin hem kara deliklerin oluşumuna hem de galaksilerin evrimine ilişkin önemli bilgiler sunduğunu belirtiyor.
GÜNEŞ'TEN 6 MİLYAR KAT DAHA KÜTLELİ
Araştırmacıların tespit ettiği kara deliğin, Güneş’in yaklaşık 6 milyar katı kütleye sahip olduğu açıklandı. MRG-M0138 adlı galaksinin merkezinde bulunan bu devasa yapı, bugüne kadar keşfedilen en uzak uyuyan kara delik olarak kayıtlara geçti.
Böylece daha önceki mesafe rekoru yaklaşık 15 kat ileri taşınmış oldu.
Bilim insanları, söz konusu kara deliği evrenin henüz 3 milyar yaşında olduğu döneme ait haliyle gözlemleme fırsatı yakaladı.
Bu durum, erken evrende süper kütleli kara deliklerin nasıl oluştuğuna dair yeni araştırmaların önünü açıyor.
IŞIK YAYMADIĞI HALDE TESPİT EDİLDİ
Aktif kara delikler çevrelerindeki maddeyi tüketirken yoğun enerji ve ışık yayar. Ancak bu keşifteki kara delik aktif olmadığı için doğrudan gözlemlenemedi.
Araştırmacılar, kara deliğin çevresinde hareket eden yıldızların hız ve yörüngelerini inceleyerek varlığını ortaya çıkardı.
Yıldız dinamiği yöntemi olarak bilinen bu teknik sayesinde görünmez halde bulunan kara deliğin kütlesi ve konumu hesaplandı.
Böylece ışık yaymayan bir kara deliğin milyarlarca ışık yılı uzaklıktan tespit edilmesi mümkün oldu.
KOZMİK MERCEK ETKİSİ KEŞFİ MÜMKÜN KILDI
Bilim insanları, bu olağanüstü gözlemi gerçekleştirebilmek için kütleçekimsel merceklenme etkisinden yararlandı.
Dünya ile hedef galaksi arasında bulunan başka bir galaksi, uzaktaki ışığı bükerek doğal bir büyüteç görevi gördü.
Bu sayede MRG-M0138 galaksisinin görüntüsü yaklaşık 30 kat büyütüldü. Araştırmacılar, normal şartlarda incelenmesi son derece zor olan yıldız hareketlerini detaylı şekilde analiz ederek kara deliğin izine ulaşmayı başardı.
GALAKSİ EVRİMİNE DAİR YENİ İPUÇLARI SUNUYOR
Araştırma ekibi, kara deliğin bulunduğu galaksinin de aktif yıldız üretimi yapmadığını belirledi. Galaksinin uzun süredir yeni yıldız oluşturmadığı ve "uyuyan galaksi" olarak tanımlanabilecek özellikler taşıdığı ifade edildi.
Bilim insanlarına göre kara deliğin geçmişteki hızlı büyüme sürecinde ortaya çıkan yoğun enerji, galaksideki gaz rezervlerini uzaya savurmuş olabilir.
Yeni yıldızların oluşması için gerekli gazın kaybolması ise galaksinin yıldız üretimini durdurmasına neden olmuş olabilir.
Bu keşif, süper kütleli kara deliklerin galaksilerin yaşam döngüsündeki rolünü anlamak açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Özellikle erken evrende meydana gelen bu süreçlerin, günümüzde gözlenen galaksi yapılarının oluşumunda etkili olduğu düşünülüyor.
