Sağlık Bakanlığının Türkiye Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı kapsamında yürüttüğü etkin mücadele sonucu, halk arasında verem olarak bilinen tüberküloz hasta sayısı 2024 yılında 9 bin 27’ye geriledi.
Mycobacterium tuberculosis adlı bakterinin yol açtığı bu bulaşıcı hastalık, en sık akciğerleri etkiliyor. Bununla birlikte kemikler, böbrekler ve beyin gibi organlar da tüberkülozdan etkilenebiliyor.
Akciğer tüberkülozu olan kişiler öksürük veya hapşırma sırasında havaya saçtıkları damlacıklar aracılığıyla hastalığı başkalarına bulaştırabiliyor.
Kapalı alanlarda uzun süre kalan kişiler, bulaş riski altında bulunuyor. Tüberküloz halen dünyanın en ölümcül bulaşıcı hastalıkları arasında yer alıyor.
Küresel veriler, her gün yaklaşık 29 bin kişinin bu önlenebilir ve tedavi edilebilir hastalığa yakalandığını ve 3 binden fazla kişinin tüberküloz nedeniyle yaşamını yitirdiğini ortaya koyuyor.
TANI, TEDAVİ VE TAKİP HİZMETLERİ ÜCRETSİZ
2000-2024 yılları arasında küresel ölçekte yürütülen etkin tanı ve tedavi programları yaklaşık 83 milyon kişinin hayatını kurtardı.
Türkiye’de uygulanan Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı kapsamında yürütülen tanı, tedavi ve izlem faaliyetleri, hasta sayısında ve hastalık görülme sıklığında (insidans) belirgin düşüş sağladı.
Bakanlık verilerine göre, 2005 yılında 20 bin 535 olan tüberküloz hasta sayısı 2024’te 9 bin 27’ye gerilerken, hastalık insidansı yüz binde 29,4’ten yüz binde 10,4’e indi.
Türkiye’de tüberküloz tanı, tedavi ve takip hizmetleri tüm sağlık kuruluşlarında ücretsiz sunuluyor. Bakanlık, tüberküloz ve ilaca dirençli tüberküloz hastalarının tedavisinde kullanılan birinci ve ikinci seçenek ilaçları temin ederek ücretsiz olarak dağıtıyor.
DOĞRUDAN GÖZETİMLİ TEDAVİ UYGULAMASI
Tedaviye uyumu sağlamak ve sürecin başarıyla tamamlanmasını temin etmek amacıyla, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) önerileri doğrultusunda 2006’dan bu yana Türkiye’de Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT) uygulaması yürütülüyor.
Bu kapsamda hastaların ilaçlarını her dozda bir sağlık personeli veya yetkilendirilmiş görevli gözetiminde alması sağlanıyor.
Ayrıca iletişim teknolojilerinden yararlanılarak hayata geçirilen Video Gözetimli DGT sistemi, tedaviye erişimi kolaylaştırıyor ve sürekliliği artırıyor. İlaca dirençli tüberküloz hastaları, uzun ve yan etkileri fazla olan konvansiyonel tedavi rejimlerinden dolayı öncelikli grup olarak değerlendiriliyor.
Bakanlık, 6 aylık kısa süreli yeni tedavi rejimleriyle tedavi süresini kısaltmayı, yan etkileri azaltmayı ve hasta uyumunu artırmayı hedefliyor.
Bu sayede tedavi başarı oranlarının yükseltilmesi ve toplumda ilaca dirençli tüberküloz bulaşının azaltılması amaçlanıyor.
EKONOMİK DESTEK VE BİLİNÇLENDİRME
Tüberküloz tedavisi uzun sürdüğünden hastalar ve aileleri ekonomik ve psikososyal zorluklarla karşılaşabiliyor.
Bu nedenle Sağlık Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında imzalanan protokol kapsamında, Ocak 2018’den itibaren ekonomik güçlük yaşayan hastalara aylık nakdi yardım sağlanıyor.
Bakanlık verileri, 2025’te 3 bin 439 hastanın bu destekten en az bir kez faydalandığını gösteriyor.
Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı çerçevesinde yürütülen koruma, tanı, tedavi ve izlem faaliyetleri “Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi” ile “Tüberküloz Kontrol Faaliyetleri Saha Uygulama Kılavuzu” doğrultusunda standardize edilerek uygulanıyor.
Erken tanı, düzenli tedavi, bulaşın azaltılması ve toplumun bilinçlendirilmesi, hastalığın kontrol altına alınmasında temel stratejiler olarak öne çıkıyor.
Sağlık Bakanlığı, “Verem Hastalığı Olmayan Türkiye” hedefine ulaşmak için çalışmalarını kararlılıkla sürdürüyor.
