Türkiye’de 2017 yılında başlatılan Sıfır Atık Projesi, geçen sürede hem çevresel hem de ekonomik açıdan dikkat çeken sonuçlar ortaya koydu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen proje kapsamında geri dönüşüm oranlarında önemli artış sağlanırken, enerji, su ve hammadde tasarrufu da ciddi boyutlara ulaştı. Atıkların ekonomiye kazandırılmasıyla birlikte milyarlarca liralık katkı sağlanırken, doğanın korunmasına yönelik önemli kazanımlar elde edildi. Proje, yalnızca Türkiye’de değil, uluslararası alanda da örnek gösterilen bir çevre hareketi haline geldi.
ULUSLARARASI BİR HAREKETE DÖNÜŞTÜ
Sıfır Atık Hareketi, 27 Eylül 2017’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan himayelerinde başlatıldı. Başlangıçta ulusal ölçekte yürütülen proje, ilerleyen süreçte küresel bir çevre hareketine dönüştü.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda 14 Aralık 2022 tarihinde Türkiye’nin ana sunuculuğunda yapılan oylamada, 105 ülkenin desteğiyle 30 Mart “Uluslararası Sıfır Atık Günü” olarak ilan edildi. Bu gelişme, projenin küresel ölçekte kabul gördüğünü ortaya koydu.
Bakanlık koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında bugüne kadar 217 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ne geçildi. Geri kazanım oranı ise 2017’de yüzde 13 seviyesindeyken, 2025 yılı itibarıyla yüzde 37,53’e yükseldi. Türkiye’nin hedefi, bu oranı 2035’te yüzde 60’a, 2053’te ise yüzde 70’e çıkarmak.
ENERJİ, SU VE PETROL TASARRUFU SAĞLANDI
Proje kapsamında toplanan atıkların geri dönüştürülmesiyle önemli miktarda enerji ve doğal kaynak tasarrufu elde edildi. Elde edilen verilere göre, 54 milyon hanenin bir yıllık elektrik ihtiyacına eşdeğer 270 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlandı.
Aynı süreçte İstanbul’un yaklaşık 2 yıllık su tüketimine denk gelen 2 trilyon litre su tasarrufu elde edilirken, Türkiye’deki tüm araçların yıllık yakıt tüketiminden daha fazla olan 60 milyar litre petrol tasarrufu sağlandı.
Ayrıca yaklaşık 55 bin futbol sahası büyüklüğünde alanın atık depolama için kullanılmasının da önüne geçildi. Bu kazanımlar, hem ekonomik hem de çevresel açıdan projenin etkisini ortaya koydu.
613 MİLYON AĞACIN KESİLMESİ ÖNLENDİ
Sıfır Atık Projesi kapsamında 2017’den 2025 yılı sonuna kadar toplam 90 milyon ton geri kazanılabilir atık ekonomiye kazandırıldı. Bu atıklar arasında 36,1 milyon ton kağıt-karton, 10,2 milyon ton plastik, 3,5 milyon ton cam, 9,6 milyon ton metal ve 30,6 milyon ton organik atık yer aldı.
Geri dönüşüm sayesinde Türkiye’deki ormanların yaklaşık yüzde 7’sine karşılık gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi. Bununla birlikte yaklaşık 36 milyon aracın yıllık karbon salımına eş değer 180 milyon ton sera gazı salınımının da önüne geçildi.
Elde edilen bu kazanımlar, çevrenin korunmasının yanı sıra sürdürülebilir bir gelecek için atılan adımların önemini bir kez daha ortaya koydu.
“SIFIR ATIK BİR MECBURİYETTİR”
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Sıfır Atık Hareketi’nin önemine dikkat çekti.
Kurum, günümüzde üretilen atık miktarının doğanın kendini yenileme hızını aştığını belirterek, artık meselenin sadece üretmek değil, tüketim alışkanlıklarını değiştirmek olduğunu ifade etti.
Sıfır Atık hareketinin israfı reddeden ve kaynakları koruyan bir yaklaşım sunduğunu vurgulayan Kurum, “Sıfır Atık bir tercih değil mecburiyettir.” ifadelerini kullandı.
