Plastik kirliliğinin azaltılması amacıyla hazırlanan yeni yönetmelik kapsamında tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımına önemli kısıtlamalar getiriliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen çalışma doğrultusunda plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamukları gibi ürünlerin piyasaya arzının yasaklanması planlanıyor. Sıfır Atık Hareketi kapsamında yürütülen çalışmalarla birlikte hazırlanan düzenlemenin bu yılın sonunda yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Böylece hem plastik atıkların azaltılması hem de atık yönetim maliyetlerinin düşürülmesi hedefleniyor.
TEK KULLANIMLIK PLASTİKLER İÇİN YENİ YÖNETMELİK HAZIRLANIYOR
Bakanlık tarafından geçen yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda yeni bir yönetmelik taslağı hazırlandı.
Hazırlanan düzenleme ile plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabak, genleştirilmiş polistirenden (EPS) gıda kapları, içecek kapları ve bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ile pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzının sona erdirilmesi hedefleniyor.
Taslak yönetmeliğin önümüzdeki günlerde ilgili kurumların görüşüne açılması planlanıyor. Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından düzenlemeye son şeklinin verilmesi bekleniyor. Yönetmeliğin yıl sonunda yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
TÜRKİYE’DE TEK KULLANIMLIK PLASTİK TÜKETİMİ DİKKAT ÇEKİYOR
Bakanlık, yeni düzenleme kapsamında Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile birlikte vatandaşların tek kullanımlık plastik ürünlere yönelik tutumlarını inceleyen bir araştırma gerçekleştirdi.
Araştırmaya göre bireylerin yüzde 77,65’i günlük yaşamlarında tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı desteklediğini belirtirken, yüzde 9,99’u bu görüşe katılmadı. Katılımcıların yüzde 72,52’si tek kullanımlık plastik ürünlerin daha az satın alınmasını desteklerken, yüzde 11,68’i bu görüşe karşı çıktı.
Araştırmada ayrıca katılımcıların yüzde 76,40’ı plastik pipet, tabak, çatal-bıçak ve bardak gibi ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı bulduğunu ifade etti. Yüzde 60,02’si ise bu ürünlerin tamamen yasaklanmasını desteklediğini belirtti.
Türkiye’de 2022 yılında 2 bin 858 ton kulak pamuğu çubuğu, 32 bin 406 ton çatal kaşık, 25 bin 584 ton tabak, 10 bin 234 ton pipet, 5 bin 117 ton plastik karıştırıcı, 63 bin ton gıda kabı, 120 bin ton plastik bardak ve 155 bin 935 ton plastik içecek şişesi olmak üzere toplam 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildiği kaydedildi.
AVRUPA’DA BENZER YASAKLAR UYGULANIYOR
Tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımının azaltılması için Avrupa Birliği de çeşitli düzenlemeleri hayata geçirdi.
2019 yılında kabul edilen “Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi” kapsamında Fransa, Almanya, İspanya ve Hollanda gibi birçok ülkede plastik pipet, tabak ve çatal gibi ürünlerin kullanımı kısıtlandı ya da tamamen yasaklandı.
Bazı ülkeler ise plastik ambalajlara vergi uygulaması getirerek sürdürülebilir malzemelerin kullanımını teşvik ediyor.
Türkiye’de de yürürlüğe girmesi planlanan yeni düzenleme ile söz konusu plastik ürünlerin piyasaya arzına son verilmesi sayesinde yıllık yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğerinde karbon salımının engellenmesi hedefleniyor.
Ayrıca yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanması planlanıyor. Tek kullanımlık plastiklerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatif ürünlerin kullanımının yaygınlaştırılması amaçlanıyor.
