Soğuk havalarda artan soba, kombi ve şofben kullanımı karbonmonoksit zehirlenmesi riskini artırıyor. Uzmanlar, özellikle uykuda yaşanabilecek tehlikeye dikkat çekiyor.
Kış mevsiminin yaklaşması ve hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte soba, kombi ve şofben gibi ısınma araçlarının kullanımı artarken karbonmonoksit zehirlenmesi riski de yeniden gündeme geldi.
Renksiz, kokusuz ve tatsız olması nedeniyle insanlar tarafından fark edilemeyen karbonmonoksit gazı, özellikle kapalı ortamlarda birikerek ciddi sağlık sorunlarına ve ölümlere yol açabiliyor.
AFAD Konya İl Müdürlüğü Arama ve Kurtarma Birim Müdürü Hakan Deligöz, karbonmonoksit zehirlenmesinin başlangıç belirtilerinin günlük yorgunluk ve grip gibi rahatsızlıklarla karıştırılabildiğini belirtti.
Baş ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı ve halsizlik gibi şikâyetlerin hafife alınmaması gerektiğini vurgulayan Deligöz, aynı ortamda bulunan birden fazla kişide benzer belirtilerin görülmesinin önemli bir tehlike işareti olduğunu söyledi.
Karbonmonoksit zehirlenmelerinin önlenmesinde baca temizliği, cihaz bakımı ve yeterli havalandırmanın büyük önem taşıdığını ifade eden Deligöz, vatandaşların özellikle kış aylarında gerekli kontrolleri yaptırmaları gerektiğini bildirdi.
Zehirlenme şüphesi oluşması halinde ise ortamın hızla terk edilerek temiz havaya çıkılması ve 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım istenmesi gerektiğini hatırlattı.
KARBONMONOKSİT GAZI FARK EDİLMEDEN ZEHİRLİYOR
Karbonmonoksit gazının insan vücudunda oksijen taşınmasını engellediğini belirten Hakan Deligöz, gazın özellikle beyin ve kalp gibi hayati organları etkilediğini söyledi.
Karbonmonoksitin kanın oksijen taşımasını sağlayan hemoglobine bağlandığını anlatan Deligöz, bu durumun organlara yeterli oksijen ulaşmasını engellediğini ifade etti.
Gazın gözle görülememesi ve kokusunun bulunmaması nedeniyle tehlikenin çoğu zaman fark edilemediğine dikkat çeken Deligöz, zehirlenme belirtilerinin iyi bilinmesi gerektiğini vurguladı.
UYKU SIRASINDA ÖLÜMCÜL SONUÇLARA YOL AÇABİLİYOR
Karbonmonoksit zehirlenmesinin özellikle uyku sırasında büyük tehlike oluşturduğunu belirten Deligöz, gazın kişilerin uyanmasını engelleyebildiğini söyledi.
Zehirlenmenin ilk aşamalarında baş ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı, halsizlik, uyku hali ve dikkat dağınıklığı gibi belirtilerin ortaya çıkabildiğini aktardı.
Deligöz, ilerleyen aşamalarda kusma, bilinç kaybı ve göğüste sıkışma gibi daha ciddi belirtilerin görülebileceğini belirterek, bu şikâyetlerin dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
AYNI EVDE BİRDEN FAZLA KİŞİDE BELİRTİ VARSA DİKKAT
Karbonmonoksit zehirlenmesinin en önemli işaretlerinden birinin aynı ortamda bulunan kişilerde benzer sağlık sorunlarının görülmesi olduğunu belirten Deligöz, vatandaşları uyardı.
Deligöz, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Burada dikkat edeceğimiz en önemli husus eğer bulunduğumuz ortamda birden fazla kişi aynı şikayetlerde bulunuyorsa bunun muhtemelen karbonmonoksit zehirlenmesi olduğudur."
Baş ağrısı, halsizlik ve mide bulantısının aynı evde yaşayan kişilerde eş zamanlı ortaya çıkması durumunda karbonmonoksit ihtimalinin değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
ZEHİRLENME ŞÜPHESİNDE HEMEN 112 ARANMALI
Karbonmonoksit gazına maruz kalındığından şüphelenilmesi halinde zaman kaybedilmemesi gerektiğini belirten Deligöz, vatandaşların öncelikle güvenli şekilde bulundukları ortamı terk etmelerini istedi.
Deligöz, "Hızlı, güvenli, panik yapmadan bulunduğumuz ortamı terk etmeliyiz." diyerek temiz havaya çıkmanın önemini vurguladı.
Güvenli şekilde yapılabiliyorsa kapı ve pencerelerin açılarak ortamın havalandırılabileceğini belirten Deligöz, ancak bunun tahliyeyi geciktirmemesi gerektiğini ifade etti.
Karbonmonoksit zehirlenmesinin derecesinin kişiler tarafından belirlenemeyeceğini hatırlatan Deligöz, en hafif belirtilerde bile 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım istenmesi gerektiğini söyledi.
SOBA VE BACALARIN BAKIMI İHMAL EDİLMEMELİ
Karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı alınabilecek önlemlere değinen Deligöz, özellikle soba bacalarının düzenli olarak temizlenmesi gerektiğini belirtti.
Sobalarda odun ve kömür dışında plastik, poşet ve benzeri malzemelerin yakılmasının baca tıkanıklığına yol açabileceğini ifade eden Deligöz, bu durumun zehirli gazların dışarı atılmasını engelleyebileceğini söyledi.
Bacaların tıkanması halinde halk arasında "baca tepmesi" olarak bilinen durumun yaşanabileceğini aktaran Deligöz, karbonmonoksit gazının yaşam alanlarına yayılabileceği uyarısında bulundu.
KOMBİ VE ŞOFBEN BAKIMLARI YETKİLİ SERVİSLERE YAPTIRILMALI
Kış ayları öncesinde kombi ve şofben gibi cihazların kontrol edilmesi gerektiğini belirten Deligöz, bakım işlemlerinin yetkili servisler tarafından gerçekleştirilmesinin önemine dikkat çekti.
Cihazların üretici talimatlarına uygun alanlara yerleştirilmesi gerektiğini ifade eden Deligöz, düzenli bakımın olası arızaların ve tehlikeli gaz birikimlerinin önlenmesine katkı sağlayacağını söyledi.
HAVALANDIRMA MENFEZLERİNİ KAPATMAYIN
Soğuk havalarda evlerin daha sıcak tutulması amacıyla havalandırma menfezlerinin kapatılmasının ciddi risk oluşturduğunu belirten Deligöz, bu uygulamadan kaçınılması gerektiğini vurguladı.
Menfezlerin önüne dolap, buzdolabı ve benzeri eşyaların yerleştirilmesinin de hava dolaşımını engelleyebileceğini ifade etti.
Yetersiz havalandırmanın, özellikle yakıtla çalışan cihazların bulunduğu ortamlarda tehlikeli gazların birikme riskini artırabileceği belirtildi.
DOĞALGAZ KOKUSU ALINDIĞINDA ELEKTRİK DÜĞMELERİNE DOKUNULMAMALI
Karbonmonoksitin aksine doğalgazın kaçakların fark edilebilmesi amacıyla kokulandırıldığını hatırlatan Deligöz, gaz kokusu alınması halinde elektrikli cihazların kullanılmaması gerektiğini söyledi.
Gaz kaçağı şüphesinde elektrik düğmelerine basılmaması, çakmak veya kibrit yakılmaması ve kıvılcım oluşturabilecek işlemlerden uzak durulması gerektiğini belirtti.
Deligöz, vatandaşların güvenli şekilde ortamı terk etmelerinin ardından 187 Doğal Gaz Acil Hattı üzerinden yetkililere bilgi vermeleri gerektiğini ifade etti.
Karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı ise uygun standartlara sahip karbonmonoksit alarm cihazlarının kullanılması, düzenli bakım ve havalandırma önlemlerine ek koruma sağlayabiliyor.
