Birçok insan için yatak, uzun bir günün ardından dinlenilen güvenli bir yer olarak görülüyor. Ancak bazı kişiler için uykuya dalmak oldukça korkutucu deneyimlere sahne olabiliyor. Tıpta Uyku Felci olarak bilinen ve halk arasında karabasan adıyla anılan bu durum, kişinin uyanık olduğu halde hareket edememesiyle ortaya çıkıyor.
Bu sırada kişiler göğüslerinde baskı hissedebiliyor, gölge figürler görebiliyor veya odada biri varmış gibi güçlü bir his yaşayabiliyor.
UYKU FELCİ SIRASINDA NELER YAŞANIYOR?
Uzmanlara göre uyku felci genellikle birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürüyor. Bu süre boyunca kişi konuşamıyor veya hareket edemiyor.
Araştırmalara göre bu durum çoğunlukla uykunun en canlı rüyaların görüldüğü REM Uykusu sırasında meydana geliyor. Bu aşamada beyin oldukça aktif olurken, vücuttaki kaslar rüyaların fiziksel olarak gerçekleştirilmesini önlemek için geçici olarak devre dışı bırakılıyor.
Bu mekanizma REM Atonisi olarak adlandırılıyor. Ancak bazen beyin uyanırken vücut hâlâ bu felç durumunda kalabiliyor. İşte uyku felci tam olarak bu noktada ortaya çıkıyor.
HALÜSİNASYONLAR NEDEN OLUŞUYOR?
Uzmanlar, uyku felci sırasında görülen gölge figürler veya varlık hissinin de bilimsel bir nedeni olduğunu belirtiyor.
Beyin uyanmış olsa bile rüya sırasında oluşan görüntüler bilinçli farkındalığın içine sızabiliyor. Bu nedenle kişi gördüğü şeyleri tamamen gerçekmiş gibi algılayabiliyor.
Göğüste hissedilen baskının nedeni ise nefes alma sırasında diyaframın çalışmaya devam etmesine rağmen vücuttaki kasların hâlâ gevşek durumda olması.
UYKU FELCİNİ TETİKLEYEN NEDENLER
Uzmanlara göre uyku felcinin ortaya çıkmasında bazı faktörler etkili oluyor:
- Düzensiz uyku saatleri ve uykusuzluk
- Yoğun stres ve kaygı
- Vardiyalı çalışma veya jet lag
- Nadiren Narkolepsi
UZMANLARDAN ÖNLEM ÖNERİLERİ
Uyku uzmanları, uyku felcinin korkutucu olsa da genellikle zararsız olduğunu belirtiyor. Atakların azaltılması için ise şu önerilerde bulunuluyor:
- Her gün aynı saatte yatıp kalkmak
- Yatmadan önce telefon ve bilgisayar kullanımını azaltmak
- Sırt üstü yerine yan yatmayı denemek
- Yatak odasını karanlık ve serin tutmak
- Akşam saatlerinde ağır yemek, kafein ve nikotinden kaçınmak
Uzmanlar, atakların çok sık veya şiddetli olması durumunda bir doktora başvurulmasını öneriyor. Uyku kalitesinin artırılmasıyla birlikte çoğu kişide bu durum zamanla kendiliğinden ortadan kalkabiliyor.
