Türkiye’de günlük yaşamın vazgeçilmez içeceklerinden biri olan çay, kahvaltıdan akşam sohbetlerine kadar pek çok ortamda tüketiliyor. Özellikle siyah çay, Türk kültüründe önemli bir yere sahip olurken sağlığa etkileri de bilimsel araştırmalara konu oluyor.
Çin Kadoorie Biobank verilerinden yararlanılarak gerçekleştirilen geniş kapsamlı bir araştırmada, çay tüketim alışkanlıkları ile kalp ve damar hastalıkları arasındaki ilişki incelendi.
Bulgular, düzenli çay tüketiminin daha düşük hastalık riskiyle ilişkili olabileceğini gösterirken çayın hangi sıcaklıkta içildiğine de dikkat çekti.
ÇAY TÜKETİMİ KALP SAĞLIĞIYLA İLİŞKİLİ Mİ?
Journal of Internal Medicine dergisinde yayımlanan araştırmada, 30-79 yaş aralığındaki 485 bin 934 yetişkinin verileri değerlendirildi. Zichen Ye ve ekibinin yürüttüğü çalışmada katılımcılar medyan yaklaşık 9,05 yıl boyunca takip edildi.
Araştırmada çay tüketiminin sıklığı, türü, demleme yoğunluğu ve içilme sıcaklığı gibi özellikler ele alınarak damar hastalıklarıyla olası ilişkiler incelendi.
DÜZENLİ ÇAY İÇENLERDE RİSK DAHA DÜŞÜK BULUNDU
Takip süresince 14 bin 863 kişide kardiyovasküler hastalık, serebrovasküler hastalık, inme, pulmoner kalp hastalığı veya periferik arter hastalığı gelişti.
Araştırma sonuçlarına göre haftada en az üç gün çay içenlerde, çayı daha seyrek tüketen veya hiç içmeyenlere kıyasla damar hastalığı riski yaklaşık yüzde 11 daha düşük bulundu.
Bununla birlikte araştırma, çay tüketiminin doğrudan hastalık riskini azalttığını kanıtlamıyor. Bulgular, çay içme alışkanlığı ile hastalık riski arasında gözlemlenen ilişkiyi ortaya koyuyor.
GÜNDE KAÇ BARDAK ÇAY İÇİLMELİ?
Araştırmada, çay tüketenler arasında günde yaklaşık 6-8 bardak içenlerde risk en düşük seviyede tahmin edildi. Ancak araştırmacılar bu miktarın herkes için ideal veya önerilen tüketim düzeyi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Bardak ölçülerinin standart olmaması ve tüketim bilgilerinin katılımcıların kendi beyanlarına dayanması, sonuçların yorumlanmasında dikkate alınması gereken unsurlar arasında yer aldı.
SİYAH ÇAY VE DEMLEME YOĞUNLUĞU DİKKAT ÇEKTİ
Araştırmada siyah çay, yeşil çaya kıyasla daha fazla damar hastalığı alt türünde tutarlı biçimde düşük riskle ilişkilendirildi. Orta yoğunlukta demlenen çay tüketiminde de daha düşük risk gözlemlendi.
Ancak bu sonuçlar, siyah çayın herkes için yeşil çaydan daha sağlıklı olduğu veya belirli bir demleme yoğunluğunun kesin olarak koruyucu etki sağladığı anlamına gelmiyor.
ÇAYI ÇOK SICAK İÇMEK RİSK OLUŞTURABİLİR
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de çayın içilme sıcaklığıyla ilgili oldu. Çayını “yanıcı derecede sıcak” tükettiğini bildiren kişilerde, düzenli çay içmeyenlere kıyasla hastalık riski yaklaşık yüzde 16 daha yüksek bulundu.
Sıcaklık bilgileri katılımcıların kendi beyanlarına dayandığı için bu sonuçların dikkatli değerlendirilmesi gerekiyor. Bununla birlikte çayı ağız ve boğazı yakacak kadar sıcak tüketmemek, olası sağlık risklerinden kaçınmak açısından önem taşıyor.
ÇAY TÜKETİRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Uzman önerileri doğrultusunda çayı aşırı sıcak tüketmemek, şeker ilavesini sınırlamak ve günlük kafein alımını dikkate almak önem taşıyor.
Kalp ve damar sağlığını korumada ise yalnızca bir içeceğe odaklanmak yeterli değil. Sigara kullanmamak, düzenli fiziksel aktivite yapmak ve dengeli beslenmek, sağlıklı yaşamın temel unsurları arasında bulunuyor.
GELENEKSEL TÜRK ÇAYI NASIL DEMLENİR?
Türk çayının aromasını ve rengini ortaya çıkarmak için çaydanlıkta demleme yöntemi tercih ediliyor.
Alt demliğe su koyarak kaynatın.
Üst demliğe kişi başına yaklaşık 1-1,5 tatlı kaşığı siyah çay ekleyin.
Kaynar suyu çay yapraklarının üzerine yavaşça dökün ve üst demliği alt demliğin üzerine yerleştirin.
Çayı yaklaşık 10-15 dakika demlenmeye bırakın. Daha uzun demleme süreleri çayın tadını ve yoğunluğunu değiştirebilir.
Servis sırasında üst demlikten bardağa dem koyun, ardından alt demlikten sıcak su ekleyerek yoğunluğunu ayarlayın.
Çayın sağlığa etkilerini değerlendirirken tüketim miktarı, sıcaklığı ve kişinin genel sağlık durumunun birlikte ele alınması gerekiyor. Araştırma, düzenli çay tüketimiyle daha düşük damar hastalığı riski arasında bir ilişki ortaya koyarken tek başına çay içmenin kalp hastalıklarını önlediği sonucuna varmıyor.
