Dünyanın en ölümcül virüsleri, bulaştığı kişilerde oluşturduğu vaka ölüm oranlarına göre sıralandı. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve çeşitli uluslararası sağlık kuruluşlarının verilerinden derlenen çalışmada kuduz, belirtiler ortaya çıktıktan sonra yaklaşık yüzde 100'e ulaşan ölüm oranıyla ilk sırada yer aldı. Listede ayrıca B virüsü, Lujo, Nipah, Hendra, Ebola, Marburg, H5N1, Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi ve MERS-CoV bulunuyor.
Virüslerin ölümcüllüğü yalnızca kaç kişiye bulaştıklarıyla ölçülmüyor. Vaka ölüm oranı, hastalığa yakalanan kişiler arasında yaşamını yitirenlerin oranını gösteriyor. Bu nedenle geniş kitlelere yayılan ancak ölüm oranı düşük bir virüs ile daha az kişide görülen fakat ağır seyreden bir virüs arasında önemli fark bulunuyor.
Çalışmada yer alan veriler WHO, British Columbia Hastalık Kontrol Merkezi, Avustralya Hükümeti, Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), Reuters ve Birleşik Krallık Hükümeti gibi farklı kaynaklardan derlendi.
EN ÖLÜMCÜL VİRÜSLER ARASINDA KUDUZ İLK SIRADA
Listenin başında kuduz virüsü bulunuyor. Hastalığın belirtileri başladıktan sonra ölüm oranının yaklaşık yüzde 100'e ulaştığı belirtiliyor. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 59 bin kişinin kuduz nedeniyle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.
Kuduz, ağırlıklı olarak enfekte hayvanların tükürüğüyle bulaşıyor. Köpekler, insanlara bulaşmada başlıca kaynaklardan biri olarak gösteriliyor. Hastalık aşıyla önlenebilmesine rağmen özellikle Afrika ve Güneydoğu Asya'da ölümler sürüyor.
Temas sonrası uygulanabilen koruyucu tedavi, enfeksiyonun hastalık belirtileri ortaya çıkmadan önce önlenmesinde büyük rol oynuyor. Tedaviye erişimin sınırlı olduğu bölgelerde ise kuduz kaynaklı ölümler devam ediyor.
B virüsü olarak da bilinen Herpes B virüsü ile Lujo virüsü, yüzde 80'lik vaka ölüm oranıyla sıralamanın üst bölümünde bulunuyor. Bununla birlikte bu iki virüsün neden olduğu toplam ölüm sayıları oldukça düşük. B virüsü nedeniyle bugüne kadar 21, Lujo virüsü nedeniyle ise 4 ölüm kaydedildi.
NİPAH VE HENDRA VİRÜSLERİNDE ÖLÜM ORANI YÜKSEK
Nipah virüsünde vaka ölüm oranı yüzde 40 ila 75 arasında değişiyor. Virüs nedeniyle bugüne kadar yaklaşık 600 ölüm bildirildi.
Nipah virüsü, hayvanlardan insanlara geçebilen enfeksiyonlar arasında yer alıyor. Özellikle meyve yarasaları virüsün doğal kaynakları arasında gösteriliyor. İnsanlarda ağır hastalığa neden olabilen enfeksiyon, bazı durumlarda beyin iltihabına ve solunum problemlerine yol açabiliyor.
Hendra virüsünün vaka ölüm oranı ise yüzde 57 olarak veriliyor. Virüs nedeniyle bugüne kadar bildirilen toplam insan ölümü 4. Hendra virüsü de hayvanlardan insanlara geçebilen hastalıklar arasında bulunuyor ve özellikle Avustralya'da tespit edilen vakalarla ilişkilendiriliyor.
EBOLA VE MARBURG VİRÜSLERİ YÜZDE 50 ÖLÜM ORANINA SAHİP
Ebola ve Marburg virüsleri, yüksek ölüm oranlarıyla bilinen viral kanamalı ateşlere neden oluyor. Her iki virüs için de yaklaşık yüzde 50'lik vaka ölüm oranı veriliyor.
Ebola salgınları özellikle Orta Afrika ve Sahra Altı Afrika'da görülüyor. 2014-2016 yılları arasında Batı Afrika'da yaşanan büyük Ebola salgını 11 binden fazla kişinin ölümüne neden oldu. Bu salgın, uluslararası sağlık kuruluşlarının salgınlara hazırlık çalışmalarında da önemli bir dönüm noktası oldu.
Marburg virüsü de ağır seyreden kanamalı ateşe yol açabiliyor. Hastalıkla bağlantılı olarak bugüne kadar 470'ten fazla ölüm bildirildi. Marburg virüsünün doğal konakları arasında meyve yarasaları bulunuyor.
H5N1 VE KIRIM-KONGO KANAMALI ATEŞİ DE LİSTEDE
Kuş gribine neden olan H5N1 virüsü, doğrulanmış insan vakaları üzerinden yaklaşık yüzde 50'lik vaka ölüm oranına sahip. İnsan enfeksiyonları görece nadir görülse de hastalığın ağır seyredebilmesi nedeniyle virüs küresel sağlık kuruluşları tarafından izleniyor.
H5N1'in temel kaynağı enfekte kuşlar. İnsanlara bulaşması çoğunlukla enfekte hayvanlarla temas üzerinden gerçekleşiyor. Çalışmada H5N1 nedeniyle toplam 477 insan ölümü veriliyor.
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) ise yüzde 10 ila 40 arasında değişen vaka ölüm oranıyla listede yer alıyor. Hastalık başta keneler olmak üzere enfekte hayvanlarla temas yoluyla bulaşabiliyor. Avrasya ve Afrika'nın geniş bir bölümünde görülen KKKA nedeniyle yılda yaklaşık 1.000 ila 2.000 kişinin hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.
MERS-CoV ise yüzde 36'lık vaka ölüm oranıyla sıralamanın son bölümünde bulunuyor. İlk kez 2012 yılında Suudi Arabistan'da tespit edilen virüsün başlıca hayvan rezervuarı develer olarak biliniyor. MERS-CoV kaynaklı toplam ölüm sayısı 959 olarak veriliyor.
Listede bulunan virüslerin önemli bölümünün hayvanlardan insanlara geçtiği görülüyor. Meyve yarasaları Nipah ve Marburg virüsleriyle, kemirgenler Lujo virüsüyle, kuşlar H5N1 ile, develer ise MERS-CoV ile ilişkilendiriliyor. Vaka ölüm oranları ise hastalıkların seyri, sağlık hizmetlerine erişim ve tanı imkanları gibi çeşitli faktörlere göre değişebiliyor.
