Türkiye'de kritik altyapı ve üstyapıları etkileyebilecek jeolojik tehlikelerin daha erken tespit edilmesi amacıyla yapay zeka destekli yeni bir izleme sistemi hayata geçiriliyor.
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) iş birliğinde geliştirilen Jeotehlike Gözlem ve Risk Analitiği Platformu, uzaktan algılama teknolojileri ve yapay zeka analizleriyle riskli bölgeleri sürekli takip edecek.
Pilot uygulaması başlatılan sistem, kritik yapıların güvenliğini artırmayı ve olası afet risklerini oluşmadan önce belirleyerek gerekli önlemlerin alınmasına katkı sağlamayı hedefliyor.
YAPAY ZEKA DESTEKLİ ULUSAL İZLEME PLATFORMU KURULUYOR
İTÜ ile AFAD arasında imzalanan protokol kapsamında geliştirilen platform, Türkiye genelindeki mevcut ve planlanan kritik altyapı ile üstyapıları kapsayacak şekilde tasarlandı.
Projede, LiDAR ve InSAR gibi uzaktan algılama teknolojilerinden elde edilen veriler yapay zeka ve makine öğrenmesi algoritmalarıyla analiz edilerek jeolojik hareketler düzenli olarak izlenecek. Böylece risklerin erken aşamada belirlenmesi ve ilgili kurumların zamanında bilgilendirilmesi amaçlanıyor.
HEYELAN, OBRUK VE ÇÖKMELER UZAYDAN TAKİP EDİLECEK
Platform kapsamında hastaneler, yerleşim alanları, köprüler, tüneller, kara yolları ve demir yolları gibi kritik yapılar üzerinde oluşabilecek jeolojik tehlikeler sürekli gözlem altında tutulacak.
Sistem; heyelan, kaya düşmesi, karstik obruk oluşumu ve yer altı su seviyesindeki değişimlere bağlı zemin çökmeleri gibi riskleri uydu verileriyle analiz edecek.
Sentetik açıklıklı radar görüntülerinden elde edilen deformasyon verileri belirli periyotlarla değerlendirilerek olası tehlikeler tespit edilecek.
ERKEN UYARI SİSTEMLERİNİN ALTYAPISI OLUŞTURULACAK
Geliştirilen platformun en önemli hedeflerinden biri de erken uyarı sistemlerinin altyapısını oluşturmak. Türkiye genelinde riskli alanların belirlenmesinin ardından bu bölgelerde arazi gözlem ve izleme altyapıları kurulacak.
Toplanan veriler sayesinde kamu kurumları internet tabanlı bir sistem üzerinden deformasyon haritalarına ve jeolojik risk analizlerine erişebilecek. Böylece olası afetlere karşı daha hızlı karar alınması ve önleyici tedbirlerin uygulanması mümkün olacak.
HEM MEVCUT HEM DE YENİ YAPILAR İZLENECEK
Sistem yalnızca yeni projelerin planlama sürecinde değil, halen kullanılan kritik yapıların güvenliğinin izlenmesinde de aktif rol üstlenecek.
Makine öğrenmesi teknolojileri, geçmişte meydana gelen heyelanlar ve diğer jeolojik olaylardan elde edilen verileri analiz ederek benzer koşullarda oluşabilecek riskleri tahmin edecek. Hidrometeorolojik verilerle desteklenecek analizler sayesinde gelecekte meydana gelebilecek afet risklerinin azaltılması hedefleniyor.
40'TAN FAZLA KRİTİK NOKTADA PİLOT UYGULAMA BAŞLADI
Pilot uygulama kapsamında Türkiye genelinde 40'ın üzerinde kritik alan izlenmeye başlandı. AFAD ile koordineli yürütülen çalışmalarda Hakkari, Erzurum'un Tortum ilçesi ve İzmir başta olmak üzere risk taşıyan bölgelerde düzenli gözlem yapılıyor.
Üç yıl sürmesi planlanan proje kapsamında elde edilecek verilerin, afet yönetimi ve şehir planlamasında önemli bir kaynak oluşturması beklenirken, sistemin gelecekte ulusal ölçekte erken uyarı altyapısının temel bileşenlerinden biri haline gelmesi hedefleniyor.
