Çocukların tekrar eden bazı davranışları karşısında ebeveynlerin verdiği tepkiler, davranışın devam edip etmemesinde önemli bir rol oynayabiliyor. Son dönemde sosyal medyada "hayalet anne" adıyla popülerleşen yaklaşım da tam olarak bu noktaya odaklanıyor. Uzmanlara göre bazı durumlarda davranışın sürmesine neden olan unsur, çocuğun kendisinden çok davranış sonrasında aldığı ilgi ve tepki olabiliyor.
Söz kesme, sızlanma, bağırma veya sürekli dikkat çekmeye çalışma gibi davranışların altında farklı nedenler bulunabilse de uzmanlar, ebeveynlerin verdiği tepkilerin bu davranışları istemeden güçlendirebileceğini belirtiyor.
DAVRANIŞLARI PEKİŞTİREN UNSUR DİKKAT OLABİLİYOR
Davranış psikolojisinde uzun yıllardır kabul gören yaklaşımlara göre ilgi gören davranışların tekrar edilme olasılığı artabiliyor. Bu ilgi her zaman olumlu olmak zorunda değil. Bazı çocuklar için sürekli uyarılmak, azar işitmek veya tartışmanın merkezinde olmak da bir tür ilgi olarak algılanabiliyor.
Uzmanlar, özellikle dikkat çekme amacı taşıyan bazı davranışlarda ebeveynlerin uzun açıklamalar yapmasının veya sürekli tepki vermesinin davranışın devam etmesine neden olabileceğini ifade ediyor. Bu nedenle davranışın altında yatan nedenin doğru değerlendirilmesi büyük önem taşıyor.
GÖRMEZDEN GELİNEN ÇOCUK DEĞİL DAVRANIŞ OLUYOR
Hayalet anne yöntemi hakkında en sık yapılan yanlış yorumlardan biri, çocuğun tamamen görmezden gelinmesi gerektiği düşüncesi olarak öne çıkıyor. Ancak uzmanlar, yöntemin temelinde çocuğu değil, istenmeyen davranışı görmezden gelmenin yer aldığını vurguluyor.
Çocuk sakinleştiğinde, uygun iletişim kurduğunda veya olumlu bir davranış sergilediğinde ebeveynlerin yeniden ilgi göstermesi gerektiği belirtiliyor. Böylece çocuk, dikkat çekmenin daha sağlıklı yollarını öğrenebiliyor. Uzmanlara göre yöntemin başarısı da büyük ölçüde bu dengeyi kurabilmeye bağlı bulunuyor.
HAYALET ANNE YAKLAŞIMININ BİLİMSEL TEMELİ NEDİR
Uzman kaynaklarda doğrudan "hayalet anne" adıyla tanımlanmış bilimsel bir yöntem yer almıyor. Sosyal medyada bu isimle anlatılan yaklaşımın, davranış psikolojisinde kullanılan planlı görmezden gelme ve seçici dikkat tekniklerinin daha popüler bir anlatımı olduğu değerlendiriliyor.
Yöntemin kısa sürede yaygınlaşmasının nedenlerinden biri de birçok ebeveynin tekrar eden davranışlar karşısında çözüm arayışı içinde olması olarak gösteriliyor. Ancak uzmanlar, yöntemin yanlış anlaşılmasının çocukla ebeveyn arasındaki iletişime zarar verebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
HER DURUMDA UYGULANMASI ÖNERİLMİYOR
Uzmanlar, bu yaklaşımın her davranış için uygun olmadığının altını çiziyor. Çocuğun kendisine veya çevresindekilere zarar verme riski taşıdığı durumlarda, yoğun korku ve kaygı yaşadığı anlarda ya da gerçek bir yardım ihtiyacını ifade etmeye çalıştığında görmezden gelme yönteminin kullanılmaması gerektiği belirtiliyor.
Bu gibi durumlarda çocuğun ihtiyaç duyduğu şeyin dikkat çekmek değil, destek görmek ve güven duygusunu hissetmek olduğu ifade ediliyor. Bu nedenle yöntemin sınırlarının doğru belirlenmesi gerektiği vurgulanıyor.
HER OLUMSUZ DAVRANIŞIN NEDENİ DİKKAT ÇEKME İSTEĞİ DEĞİL
Uzmanlara göre ebeveynlerin yaptığı en yaygın hatalardan biri, tüm olumsuz davranışları dikkat çekme isteğiyle açıklamaya çalışmak oluyor. Oysa çocukların davranışlarının arkasında yorgunluk, kıskançlık, hayal kırıklığı, kaygı, stres veya gelişim dönemine özgü ihtiyaçlar da bulunabiliyor.
Bu nedenle uzmanlar, yalnızca davranışın sonucuna odaklanmak yerine davranışın neden ortaya çıktığını anlamaya çalışmanın daha sağlıklı bir yaklaşım olduğunu belirtiyor. Hayalet anne yöntemi yeni bir psikoloji keşfi olmasa da ebeveynlere, çocuk davranışlarında ilginin ve verilen tepkinin önemini yeniden hatırlatıyor.
