Ramazan ayının önemli ibadetlerinden biri olan fıtır sadakası, maddi imkânı yerinde olan Müslümanların ihtiyaç sahiplerine ulaştırması gereken bir yardım olarak öne çıkıyor. Hem orucun manevi değerini tamamlayan hem de toplumsal dayanışmayı güçlendiren fitre ibadeti, doğru kişilere verilmesi gereken bir sorumluluk olarak kabul ediliyor.
Bu nedenle “Fitre kimlere verilir?” ve “Akrabalara fitre düşer mi?” soruları her yıl olduğu gibi bu Ramazan’da da araştırılan konular arasında yer alıyor. Dini ölçülere göre fitre verilecek kişiler belirli kurallara göre şekilleniyor.
FİTRE VERİLİRKEN TEMEL ÖLÇÜ NEDİR
Fitre, kişinin bakmakla yükümlü olmadığı fakir Müslümanlara verilmesi gereken bir sadaka türüdür. Bu bağlamda fitreyi veren kişinin, verdiği yardımdan doğrudan ya da dolaylı olarak fayda sağlamaması esas kabul edilir.
Aynı kural zekât ve fidye için de geçerli olup, kişinin kendi üst soyuna ve alt soyuna fitre vermesi caiz görülmez. Bu yaklaşım, ibadetin ihtiyaç sahiplerine ulaşmasını sağlamak amacıyla belirlenmiş temel bir prensip olarak değerlendirilmektedir.
KİMLERE FİTRE VERİLMEZ
Dini hükümlere göre fitre verilmesi uygun görülmeyen kişiler belirli bir çerçevede tanımlanmıştır. Buna göre kişi;
Anne, baba, dede ve nineler gibi üst soyuna,
Çocuklar ve torunlar gibi alt soyuna,
Eşine,
Aslî ihtiyaçları dışında nisap miktarı mala sahip zenginlere,
Babası zengin olan ergen olmamış çocuklara fitre veremez.
Ayrıca bazı mezhep görüşlerine göre fitrenin Müslüman olmayan kişilere verilmesi de uygun görülmemektedir. Bu hükümler, fitrenin gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaşmasını sağlamak amacıyla belirlenmiştir.
HANGİ AKRABALARA FİTRE DÜŞER
Fitre; fakirler, miskinler, borçlular ve yolda kalmış kişiler başta olmak üzere maddi sıkıntı yaşayan kimselere verilebilir. İhtiyaç sahibi öğrenciler de bu kapsamda değerlendirilen gruplar arasında yer almaktadır.
Akrabalık açısından ise önemli olan ölçü, kişinin bakmakla yükümlü olmamasıdır. Bu doğrultuda maddi durumu yetersiz olan kardeşler, amca, hala, dayı, teyze ve onların çocukları gibi akrabalara fitre verilmesi mümkündür. Ayrıca gelin, damat, kayınpeder ve kayınvalide gibi akrabalar da ihtiyaç sahibi olmaları halinde fitre alabilecek kişiler arasında sayılmaktadır.
AKRABAYA FİTRE VERMENİN FAZİLETİ
Dinî kaynaklarda ihtiyaç sahibi akrabaya yapılan yardımın ayrı bir öneme sahip olduğu ifade edilmektedir. Bu durum, verilen fitrenin hem sadaka hem de akrabalık bağlarını güçlendiren bir iyilik olarak değerlendirilmesine neden olmaktadır.
Bu nedenle imkânı olan kişilerin, öncelikle yakın çevresindeki ihtiyaç sahiplerini gözetmesi tavsiye edilirken, bakmakla yükümlü olunan kişiler dışındaki akrabalar fitre için öncelikli gruplar arasında gösterilmektedir.
