Uykuda diş gıcırdatma, erken çocukluk döneminde sık karşılaşılan bir durum olarak öne çıkıyor. Özellikle 2–5 yaş arasında görülmesi, diş ve çene gelişim süreciyle yakından ilişkilendiriliyor.
Gece sessizliğinde duyulan diş sürtünme sesi, ailelerde endişe yaratsa da bu yaş aralığında genellikle doğal bir gelişim sürecinin parçası olarak kabul ediliyor.
Uzmanlara göre, çocuklarda uykuda diş gıcırdatmanın ne zaman ve nasıl ortaya çıktığını bilmek, ailelerin gereksiz kaygı yaşamasını önlüyor. Çoğu çocukta bu durum kalıcı hale gelmeden zamanla azalıyor.
DİŞ VE ÇENE GELİŞİMİ ÖNEMLİ BİR ETKEN
Diş gıcırdatmanın en sık görüldüğü dönem olan 2–5 yaş aralığı, süt dişlerinin tamamlandığı ve çene yapısının hızla geliştiği bir sürece denk geliyor. Bu dönemde çiğneme kasları ve çene eklemi tam dengeye ulaşmadığından, uykuda istemsiz kas kasılmaları yaşanabiliyor.
Bu kasılmalar sonucunda dişlerin birbirine sürtünmesiyle karakteristik gıcırdatma sesi oluşuyor.
GECE ORTAYA ÇIKMASININ NEDENİ
Diş gıcırdatma genellikle gece fark ediliyor. Bunun nedeni, çocukların uyku evreleri arasında geçiş yaparken kısa süreli kas hareketlerinin ortaya çıkması.
Bu esnada çene kaslarının kasılması, dişlerin birbirine temas etmesine yol açıyor. Dışarıdan bakıldığında çocuk derin uykudaymış gibi görünse de, beyin kısa süreli bir uyarılma evresine girmiş oluyor.
EŞLİK EDEN DURUMLAR VE TETİKLEYİCİLER
2–5 yaş arasındaki diş gıcırdatmanın tek bir nedene bağlı olmadığı belirtiliyor. Diş ve çene gelişimi sürecine ek olarak, burun tıkanıklığı, ağızdan nefes alma, uyku düzensizliği ve yorgunluk da bu tabloya eşlik edebiliyor.
Günlük rutindeki değişiklikler, kreşe başlama veya çevresel stres faktörleri de çocukların uyku düzenini etkileyerek gıcırdatma sıklığını artırabiliyor.
SÜRE VE SEYİR NASIL İLERLİYOR
Erken çocuklukta görülen diş gıcırdatma genellikle kısa süreli ataklar halinde ortaya çıkıyor. Bazı çocuklarda dönemsel olarak artış gösterse de çoğu zaman yaş ilerledikçe kendiliğinden azalma eğilimi gösteriyor.
Uzmanlar, bu dönemdeki diş gıcırdatmanın çoğunlukla çocuğun genel sağlığını olumsuz etkilemeden seyrettiğini belirtiyor.
AİLELER NE YAPMALI
Uykuda diş gıcırdatma sesi duyulduğunda çocuğu uyandırmak çoğu zaman gereksiz görülüyor. Çünkü bu hareket istemsiz kas kasılmalarından kaynaklanıyor ve genellikle kısa sürüyor.
Çocuğun genel durumu iyi ise uykunun bölünmemesi öneriliyor. Ani uyandırmalar, çocukta huzursuzluk ve uyku bozukluklarına neden olabiliyor.
EVDE ALINABİLECEK ÖNLEMLER
Düzenli uyku saatleri oluşturmak, uyku öncesinde ekran süresini sınırlamak ve sakin bir uyku rutini sağlamak diş gıcırdatmanın azalmasına yardımcı olabiliyor.
Ayrıca burun tıkanıklığı ve ağızdan nefes alma gibi durumların tedavi edilmesi, çeneyi zorlayan alışkanlıkların azaltılması da öneriliyor.
NE ZAMAN UZMAN DEĞERLENDİRMESİ GEREKİR
Diş gıcırdatmanın uzun süre boyunca devam etmesi, dişlerde aşınma görülmesi veya sabahları çene ve yüz ağrısının hissedilmesi durumunda çocuk diş hekimi ya da çocuk doktoruna başvurulması gerekiyor.
Aynı şekilde horlama veya ağızdan nefes alma belirgin hale gelmişse, bu durumun altında yatan nedenlerin araştırılması önem taşıyor.
Uzmanlar, bu yaş grubundaki diş gıcırdatmanın çoğu zaman geçici olduğunu ancak dikkatli gözlem ve düzenli uyku alışkanlıklarıyla sürecin daha rahat yönetilebileceğini vurguluyor.