Ramazan ayında oruç ibadeti Müslümanlar için farz kabul edilirken, İslam dini bireyin sağlık durumunu da gözetir. Sağlığı ciddi risk altına girecek kişilere oruç konusunda ruhsat tanınır. Bu nedenle her yıl “Kimler oruç tutamaz?” ve “Hangi hastalıklar oruca engeldir?” soruları gündeme gelir.
Kur’an-ı Kerim’de Bakara Suresi’nin 183 ve 184. ayetlerinde hasta ve yolcu olanlara kolaylık sağlandığı belirtilir. Buna göre sağlık açısından sakınca bulunan kişiler, daha sonra kaza etmek ya da durum kalıcıysa fidye vermek üzere oruç tutmayabilir.
HASTALIK NEDENİYLE ORUÇ TUTAMAYANLAR
Oruç tuttuğunda hastalığının artmasından, tedavisinin uzamasından veya ciddi komplikasyon gelişmesinden endişe edilen kişilere ruhsat tanınır. Güvenilir bir hekimin “oruç tutması sakıncalıdır” görüşü bildirdiği kişiler de bu kapsamdadır.
Oruç tutması genellikle sakıncalı görülen hastalıklar şunlardır:
İleri derece kalp hastalıkları
Kontrolsüz yüksek tansiyon
İnsülin kullanan diyabet hastaları
Böbrek yetmezliği
Karaciğer yetmezliği
Aktif kanser tedavisi gören hastalar
Organ nakli sonrası bağışıklık baskılayıcı ilaç kullananlar
Bu kişiler, sağlık durumları düzelirse tutamadıkları oruçları kaza eder. İyileşme ihtimali bulunmayan kronik hastalar ise her gün için fidye verir.
YAŞLILIK VE KALICI SAĞLIK SORUNLARI
Oruç tutamayacak derecede yaşlı olan bireyler, oruç yerine fidye verir. Aynı hüküm, iyileşme umudu olmayan ağır ve kronik hastalar için de geçerlidir.
Bir günlük fidye, bir ihtiyaç sahibini bir gün doyuracak miktardaki yiyecek veya bunun parasal karşılığıdır.
GEBE VE EMZİREN KADINLAR
Hamile veya emziren kadınlar, oruç tuttuklarında kendilerinin ya da bebeklerinin zarar görmesinden endişe ediyorsa oruç tutmayabilir. Zarar ihtimali kuvvetliyse oruç tutmamaları gerekir.
Sağlık şartları normale döndüğünde tutamadıkları günleri kaza ederler.
AĞIR İŞLERDE ÇALIŞANLAR VE CİDDİ SAĞLIK RİSKİ
Aşırı açlık ve susuzluk nedeniyle hayati risk oluşacaksa kişi orucunu bozabilir. Aynı şekilde, ağır ve zor şartlarda çalışan kişiler de sağlıklarının zarar göreceğinden endişe ediyorsa oruçlarını erteleyebilir.
Ancak bu durum geçiciyse, uygun zamanda kaza edilmesi gerekir. Hayati tehlike söz konusu olduğu halde oruca devam etmek dinen doğru kabul edilmez.
Uzmanlar, özellikle kronik rahatsızlığı bulunan kişilerin Ramazan öncesinde mutlaka doktorlarına danışmaları gerektiğini vurguluyor. Oruç ibadeti kadar sağlığın korunması da dinen önemli bir sorumluluk olarak kabul ediliyor.