Milyonlarca adayın katıldığı Yükseköğretim Kurumları Sınavı'nın (YKS) ardından, sınava saniyelerle geç kalan öğrencilerin okul kapısından dönmesi kamuoyunda "15 dakika kuralı" tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), 2017 yılında aldığı tavsiye kararında geç kalan adayların yedek veya farklı salonlarda sınava alınmasını önermişti. Ancak ÖSYM, güvenlik ve sınav güvenilirliği gerekçesiyle bu öneriyi kabul etmedi.
ÖSYM'den 6 maddelik gerekçe
- Her aday için fotoğrafı bulunan, kişiye özel tek bir cevap kağıdı basılıyor. Adayın geç kaldığı için planlanan salon dışında başka bir salona alınması, kimlik ve evrak eşleşmesini teknik olarak engelliyor.
- Geç kalan bir adayın güvenlik kontrolleri esnetilerek başka bir salona alınması, "başkası yerine sınava girme" gibi ağır usulsüzlüklere zemin hazırlama riski taşıyor.
- Geç kalanlar için özel bir salon oluşturulması uygulaması, birbirini tanıyan kötü niyetli adayların bilerek geç kalıp aynı salonda toplanmasına ve organize kopya çekmesine teşvik edici bir unsur olabilir.
- Geç kalan adaylara yönelik ayrı bir telafi sınavı yapılması durumunda, sınav sorularının zorluk derecesinin (eş değerliğinin) tam olarak sağlanamaması, milyonlarca adayın girdiği sınavda sıralama adaletini bozuyor.
- Kurallara uyarak zamanında sınav salonunda hazır bulunan adaylar açısından, geç kalanlara esneklik (ayrıcalık) tanındığı algısı oluşması sınavın adil yapısına gölge düşürüyor.
- ÖSYM, sınava alınmamayı kurumsal bir "ceza" olarak değil, adayın bireysel ihmalinin bir sonucu olarak değerlendiriyor. Kuruma göre milyonlarca kişinin katıldığı devasa bir organizasyonda kuralları esnetmek düzeni bozarak doğrudan kaosa yol açar.
Kopya ve adalet vurgusu
ÖSYM, geç kalan adaylar için ayrı salon oluşturulmasının organize kopya riskini artırabileceğini savunuyor.
Kurum ayrıca telafi sınavı yapılmasının soru eş değerliğini sağlamayı zorlaştıracağını, bunun da milyonlarca adayın sıralamasını olumsuz etkileyebileceğini ifade ediyor.
Zamanında sınava gelen adaylar açısından da geç kalanlara esneklik tanınmasının adalet duygusunu zedeleyebileceği değerlendiriliyor.
"Kurallar düzeni korumak için uygulanıyor"
ÖSYM, sınava alınmama durumunu kurumsal bir ceza olarak değil, adayın bireysel sorumluluğunun sonucu olarak değerlendirdiğini belirtiyor.
Kuruma göre milyonlarca kişinin katıldığı büyük ölçekli sınav organizasyonlarında kuralların esnetilmesi, sınav düzenini ve güvenliğini riske atabilecek sonuçlar doğurabiliyor.
15 dakika kuralı nedir?
Kamuoyunda "15 dakika kuralı" olarak bilinen uygulamaya göre sınav binalarının kapıları, sınavın başlama saatinden 15 dakika önce kapatılıyor. Bu saatten sonra gelen adaylar, gerekçeleri ne olursa olsun sınav binasına alınmıyor.