Obezite, vücutta aşırı yağ birikimi ile karakterize edilen kronik ve karmaşık bir sağlık problemi olarak tanımlanıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) aşırı kiloyu “vücutta aşırı yağ birikmesi durumu”, obeziteyi ise “vücut kitle endeksi (BMI) 30’un üzerinde olan durum” olarak kabul ediyor.
Obezite, tip 2 diyabet, kalp hastalıkları, bazı kanser türleri, uyku bozuklukları ve hareket kabiliyeti kaybı gibi birçok sağlık sorununu tetikleyebiliyor.
KÜRESEL VERİLER
· 2022 verilerine göre, dünyada her 8 kişiden 1’i obez.
· Yetişkinlerde obezite oranı 1990’dan bu yana 2 kattan fazla arttı.
· Ergenlerde obezite oranı ise 4 katına çıktı.
· Dünya genelinde 18 yaş ve üzeri 2,5 milyar yetişkin aşırı kilolu, 890 milyondan fazlası obez.
· 5-19 yaş arası 390 milyondan fazla çocuk ve ergen fazla kilolu; 160 milyonu obezite ile karşı karşıya.
1990’da çocuk ve ergenlerin yalnızca %2’si obezite ile yaşarken, 2022’de bu oran %8’e yükseldi.
OBEZİTE ARTIŞI ARTIK SADECE ZENGİN ÜLKELERDE DEĞİL
Eskiden yüksek gelirli ülkelerin sorunu olarak görülen obezite, artık düşük ve orta gelirli ülkelerde de hızla artıyor. Afrika’da 5 yaş altı aşırı kilolu çocuk sayısı 2000’den bu yana yaklaşık %12,1 arttı ve 2024’te aşırı kilolu veya obez 5 yaş altı çocukların neredeyse yarısı Asya’da yaşıyor.
ÖNLEME VE KÜRESEL EYLEM
Obezite büyük ölçüde önlenebilir ve yönetilebilir bir sağlık sorunu olarak değerlendiriliyor. DSÖ, riskleri azaltmak için şu önlemleri öneriyor:
· Hamilelik sırasında uygun kilo alımı sağlamak
· Doğumdan sonraki ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslemek
· Ekran süresini sınırlamak
· Şekerli içecek ve yüksek enerjili gıdaların tüketimini sınırlamak
· Düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarını teşvik etmek
DSÖ, küresel obezite krizine acil müdahale çağrısı yapıyor. 2012’de onaylanan ve 2025’te 2030’a kadar uzatılan küresel beslenme hedefleri, çocukluk çağı obezitesinde artışın durdurulmasını amaçlıyor. Ancak, hızlı ve etkili küresel eyleme ihtiyaç duyuluyor.
Obezite artık sadece bireysel bir sorun değil, küresel sağlık ve ekonomik sistemler için ciddi bir tehdit oluşturuyor.