ABD'de Rutgers Health araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, bel çevresi ölçümünün obeziteyle bağlantılı sağlık risklerini belirlemede kullanılabilecek pratik yöntemlerden biri olduğunu ortaya koydu.
JAMA Network Open'da yayımlanan araştırmada, 20-59 yaş arasındaki 1.900 yetişkinin verileri incelendi. Çalışmada bel çevresinin tek başına veya vücut kitle indeksiyle birlikte değerlendirilmesinin, birden fazla vücut ölçümünü esas alan yeni obezite tanımlamasıyla benzer sonuçlar verdiği belirlendi.
Araştırmacılar, vücutta bulunan yağ miktarının yanı sıra yağın hangi bölgelerde toplandığının da sağlık açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Çalışmanın sonuçları, rutin sağlık kontrollerinde bel çevresinin ölçülmesinin obeziteyle ilişkili risklerin daha erken fark edilmesine yardımcı olabileceğine işaret ediyor.
BEL ÇEVRESİ ÖLÇÜMÜ OBEZİTE TARAMASINDA DEĞERLENDİRİLDİ
Araştırmada, ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Araştırması'na katılan 1.900 kişinin verileri kullanıldı. Katılımcıların yaşları 20 ile 59 arasında değişiyordu.
Bilim insanları farklı obezite tanımlamalarını, vücut yağının belirlenmesinde yüksek doğruluk sağlayan bir ölçüm yöntemiyle karşılaştırdı. Bu kapsamda yalnızca vücut kitle indeksine dayanan değerlendirmelerin yanı sıra bel çevresinin kullanıldığı yöntemler de ele alındı.
Araştırmacılar ayrıca farklı uzmanlık alanlarından bağımsız bilim insanlarının önerdiği yeni obezite çerçevesini inceledi. Bu yaklaşımda vücut kitle indeksi, bel çevresi, bel-boy oranı ve bel-kalça oranı birlikte değerlendiriliyor.
Yeni çerçeve, vücutta fazla miktarda yağ bulunan daha fazla kişiyi belirledi. Ancak daha basit ölçümlerin de benzer doğruluk seviyelerine ulaşabildiği görüldü.
YALNIZCA BEL ÖLÇÜMÜ DE BENZER SONUÇ VERDİ
Çalışmada, vücut kitle indeksi veya bel çevresinden en az birinin kullanıldığı yöntemin, obezitesi bulunan kişileri doğru şekilde belirlemek ile sağlıklı kişilere yanlış tanı koymaktan kaçınmak arasında daha iyi bir denge sağladığı belirlendi.
Yalnızca bel çevresinin ölçülmesi de kapsamlı değerlendirmeye yakın sonuç verdi.
Araştırmanın başyazarı Aayush Visaria, bel ölçümünün klinik uygulamalarda kullanılabilecek kolay bir yöntem olduğuna işaret etti. Visaria, "Bulgularımız, obeziteyle ilişkili sağlık risklerini belirlemek için mutlaka çok sayıda karmaşık ölçüme ihtiyaç olmadığını gösteriyor. Bel ölçümü, gerekli bilgilerin büyük bölümünü sağlayabiliyor ve hem sağlık çalışanları hem de hastalar açısından uygulanabilir bir yöntem" dedi.
Araştırmacılara göre bel çevresi, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde kolaylıkla uygulanabilecek bir ölçüm olarak değerlendiriliyor. Kalça çevresi ise yeni obezite çerçevesinde yer almasına rağmen rutin sağlık kontrollerinde daha az ölçülüyor.
VÜCUT KİTLE İNDEKSİ BAZI RİSKLERİ GÖSTERMEYEBİLİR
Çalışmanın bir diğer bulgusu, yalnızca vücut kitle indeksine bakılmasının bazı kişileri gözden kaçırabileceği yönünde oldu.
Araştırmada, vücut yağ oranı açısından obezite kriterlerini karşılayan önemli sayıda kişinin yalnızca VKİ kullanıldığında tespit edilemediği görüldü. Araştırmacılar bunun nedenlerinden birinin, VKİ'nin vücut yapısı ve yağın vücuttaki dağılımı arasındaki farklılıkları tam olarak yansıtmaması olduğunu belirtti.
Vücut kitle indeksi, kişinin kilogram cinsinden ağırlığının boyunun metre cinsinden karesine bölünmesiyle hesaplanıyor. Ancak bu değer, yağ dokusu ile kas dokusunun dağılımı hakkında tek başına ayrıntılı bilgi vermiyor.
Bel çevresi ise özellikle karın bölgesindeki yağlanmanın değerlendirilmesinde kullanılan ölçümler arasında yer alıyor. Karın bölgesinde iç organların çevresinde biriken visseral yağın yüksek miktarlarda bulunması, çeşitli metabolik ve kalp-damar hastalıklarıyla ilişkilendiriliyor.
BEL ÖLÇÜMÜ SAĞLIK KONTROLLERİNDE DAHA FAZLA KULLANILABİLİR
Araştırmacılar, çalışmanın sonuçlarının gelecekte obezite taramasına ilişkin sağlık politikaları ve klinik öneriler hazırlanırken değerlendirilebileceğini belirtti.
Rutgers Robert Wood Johnson Tıp Fakültesi'nde görev yapan ve araştırmanın başyazısı olan Aayush Visaria, kıyafetlerde meydana gelen değişikliklerin de kişinin bel çevresindeki artışın erken bir işareti olabileceğini söyledi.
Visaria, "Kemeri gevşetme veya daha büyük pantolon alma ihtiyacına dikkat edin. Kıyafet bedeni, uygun bir bel çevresi ölçümüyle aynı şey olmasa da vücutta sağlıksız miktarda yağ birikiminin erken bir işareti olabilir. Bel çevresini kilonuzla birlikte ölçmek, sağlık risklerinin daha erken belirlenmesine ve diyabet, kalp hastalığı, inme ve bazı kanserlerin riskini azaltmak için fırsat yaratılmasına yardımcı olabilir" ifadelerini kullandı.
Çalışmanın sonuçları, obezite değerlendirmesinde tek bir ölçüm yerine farklı göstergelerin kullanılmasının gerekliliğine ilişkin tartışmalara da veri sağlıyor. Araştırmacılar, bel çevresinin kolay uygulanabilir olması nedeniyle rutin sağlık hizmetlerinde daha yaygın şekilde kullanılabileceğini değerlendiriyor.