Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Türkiye, 16 Aralık 1991’de Ukrayna’yı tanıyan ilk ülkelerden biri oldu. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler ise 3 Şubat 1992 tarihinde resmen tesis edildi. Bu adım, Ankara ile Kiev arasında siyasi, ekonomik ve beşeri alanlarda gelişecek ilişkilerin temelini oluşturdu. Aradan geçen 34 yılda ilişkiler, karşılıklı üst düzey ziyaretler ve iş birliği mekanizmalarıyla istikrarlı şekilde ilerledi.
STRATEJİK ORTAKLIK VE KİMLİKLE SEYAHAT DÖNEMİ
Türkiye ile Ukrayna arasındaki ilişkiler, 2011 yılında kurulan Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey (YDSK) mekanizmasıyla “stratejik ortaklık” seviyesine taşındı. Bu süreçte iki ülke, ticaret hacminin artırılması, savunma sanayii iş birlikleri ve halklar arası temasların güçlendirilmesi yönünde önemli adımlar attı. 1 Haziran 2017’de yürürlüğe giren kimlikle seyahat uygulaması ise beşeri ilişkilerde yeni bir dönemin kapısını araladı. Türkiye ve Ukrayna, Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi ve AGİT gibi uluslararası platformlarda da birçok konuda ortak tutum sergiledi.
TÜRKİYE, UKRAYNA’NIN TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜNÜ SAVUNDU
Rusya’nın 2014 yılında Kırım’ı yasa dışı ilhak etmesinin ardından Türkiye, Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü savunan ülkeler arasında yer aldı ve ilhakı tanımadı. Ankara, bu tutumunu uluslararası hukuk çerçevesinde açıkça ortaya koyarken, Ukrayna ile siyasi diyaloğunu da sürdürdü. Hâlihazırda Ukrayna’nın Ankara Büyükelçiliği görevini Neriman Celal yürütürken, Türkiye’nin Kiev Büyükelçisi olarak Levent Bilgen görev yapıyor.
RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI’NDA TÜRKİYE’NİN ARABULUCULUK ROLÜ
Şubat 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı, Türkiye’nin diplomatik rolünü daha görünür hale getirdi. Ankara, savaşın hemen ardından taraflarla iletişimini sürdüren ve her iki ülkeyi de aynı masada buluşturabilen nadir aktörlerden biri oldu. Türkiye’nin girişimleriyle Rusya ve Ukrayna, 2022 yılında hem Antalya’da hem de İstanbul’da müzakere masasına oturdu. Bu süreç, küresel gıda krizine çözüm getiren Karadeniz Tahıl Girişimi anlaşmasına zemin hazırladı.
TAHIL ANLAŞMASI VE ESİR TAKASLARINDA İSTANBUL ADRESİ
BM, Türkiye, Rusya ve Ukrayna arasında 22 Temmuz 2022’de İstanbul’da imzalanan Karadeniz Tahıl Girişimi, Türkiye’nin arabuluculuk kapasitesini somut biçimde ortaya koydu. Ankara ayrıca savaş esiri takaslarında da aktif rol üstlendi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın girişimleriyle Eylül 2023’te önemli bir esir takası gerçekleştirildi. 2025 yılında da diplomatik temaslarını yoğunlaştıran Türkiye, tarafları yeniden İstanbul’da bir araya getirdi.
2025 MÜZAKERELERİ VE GENİŞ KAPSAMLI ESİR TAKASLARI
Rusya ve Ukrayna heyetleri, 16 Mayıs 2025’te Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde müzakereler yaptı. Görüşmelerde “1000 kişiye 1000 kişi” esasına dayalı kapsamlı bir esir takası konusunda mutabık kalındı. Takasın 25 Mayıs’ta tamamlandığı açıklandı. 2 Haziran’da yine İstanbul’da yapılan ikinci görüşmede, dondurulan asker cenazelerinin teslimi ve ağır yaralı esirlerin takası kararlaştırıldı. Temmuz ayında yapılan üçüncü turda ise binlerce kişinin serbest bırakılmasını içeren yeni adımlar üzerinde uzlaşı sağlandı.