Dünya nüfusu tarihsel bir dönüşüm sürecinden geçerken, doğurganlık oranlarındaki hızlı düşüş birçok ülke için yeni sosyal ve ekonomik riskleri beraberinde getiriyor.
Birleşmiş Milletler’in (BM) nüfus projeksiyonları, küresel ölçekte nüfus artış hızının yavaşladığını ortaya koyarken, Türkiye bu değişimin en hızlı yaşandığı ülkeler arasında dikkat çekiyor.
DÜNYA NÜFUSU ARTIŞ HIZI YAVAŞLIYOR
Sanayi Devrimi sonrası dönemde hızla artan dünya nüfusu, son yıllarda ekonomik, sosyal ve demografik gelişmelerin etkisiyle eski ivmesini kaybetti.
BM verilerine göre günümüzde yaklaşık 8,2 milyar olan dünya nüfusunun, 2080’li yıllarda 10 milyar seviyelerine ulaşarak zirve yapması ve ardından gerilemeye başlaması bekleniyor.
TÜRKİYE’DE DOĞURGANLIK TARİHİ DÜŞÜŞTE
Türkiye, doğurganlık hızının en hızlı düştüğü ülkeler arasında yer alıyor. 1960’lı yıllarda 6,5 seviyelerinde olan toplam doğurganlık hızı, 2000’li yılların başında nüfusun kendini yenileme düzeyine yakın seyretti.
2014 yılında 2,19’a kadar çıkan oran, bu tarihten sonra her yıl düzenli olarak azalarak 2024 itibarıyla 1,48’e geriledi. Bu seviye, nüfusun uzun vadede azalabileceğine işaret eden kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor.
DÜŞEN DOĞURGANLIK KÜRESEL BİR SORUN
Doğurganlık oranlarındaki düşüş yalnızca Türkiye’ye özgü bir durum değil. Farklı kıtalarda, farklı inançlara ve ekonomik yapılara sahip birçok ülkede benzer bir tablo gözlemleniyor.
Bu durum, iş gücü yapısından sosyal güvenlik sistemlerine kadar pek çok alanda risk ve fırsatları da beraberinde getiriyor.
ÜLKELERE GÖRE DOĞURGANLIK ORANLARI
Uzun yıllar yüksek doğurganlık oranlarıyla bilinen Hindistan ve Bangladeş’te toplam doğurganlık hızı günümüzde 2,1 seviyelerine kadar geriledi.
Avrupa’da ise düşük doğurganlık uzun süredir gündemde. İtalya’da bu oran 1,3 seviyesinde seyrederken, Japonya’da 1,2’ye kadar düşmüş durumda.
ABD’de doğurganlık oranı diğer gelişmiş ülkelere kıyasla daha yüksek olsa da 1,6 ile yenilenme düzeyinin oldukça altında bulunuyor.
Arap ülkelerinde de benzer bir düşüş dikkat çekiyor; Suudi Arabistan’da oran 2,0, Katar’da 1,7 ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde 1,4 seviyesinde. En dramatik düşüş ise 0,75 ile Güney Kore’de görülüyor.
UZUN VADELİ ETKİLER TARTIŞILIYOR
Uzmanlar, doğurganlık oranlarındaki hızlı düşüşün nüfusun yaşlanması, iş gücü açığı ve sosyal güvenlik sistemleri üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini belirtiyor.
Bu nedenle birçok ülkede, nüfus politikaları ve aile destek programları yeniden gündeme alınmış durumda.