Japonya’da yapay zekanın yarattığı buluşlarla ilgili önemli bir hukuki karar verildi. Ülkenin Yüksek Mahkemesi, patent yasası kapsamında yalnızca gerçek kişilerin mucit olarak tanınabileceğini belirterek, yapay zeka sistemlerinin bağımsız olarak mucit sayılmayacağını kesinleştirdi. Bu karar, yapay zekanın yenilik süreçlerindeki yeri konusunda uluslararası tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.
Tokyo Bölge Mahkemesi ve Fikri Mülkiyet Yüksek Mahkemesi’nin önceki kararlarını onayan Yüksek Mahkeme’nin İkinci Küçük Dairesi, Japonya Patent Ofisi’nin başvuruyu reddetme kararını haklı buldu. Mahkeme, Patent Yasası uyarınca mucitlerin yalnızca “gerçek kişiler” olabileceğini vurguladı. Bu nedenle yapay zeka sisteminin mucit olarak gösterildiği başvuru geçerli sayılmadı.
YAPAY ZEKANIN BAĞIMSIZ ÜRETİMİ YETERLİ BULUNMADI
Başvuru sahibi, ABD’li bir mühendis, buluşun kendi geliştirdiği “DABUS” adlı yapay zeka sistemi tarafından tamamen üretildiğini öne sürerek başvurunun reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu savundu. Söz konusu patent başvurusu, 2020 yılında yiyecek kapları ve benzeri ürünler için yapılmıştı.
Başvuruda mucit olarak yalnızca DABUS gösterilmiş, buluşun yaratım sürecinin tamamen bu sistem tarafından yürütüldüğü belirtilmişti. Japon patent yetkilileri ise başvuruyu reddederek, mühendisden insan bir mucit adı vermesini talep etti. Mühendisin reddetmesi üzerine başvuru resmen kabul edilmedi ve yasal süreç Yüksek Mahkeme’nin kararıyla kesinleşti.
Uzmanlar, bu kararın yapay zekanın yaratıcı süreçlerde hukuki olarak tanınması konusunda diğer ülkelerdeki gelişmelerle çelişebileceğini belirtiyor. Karar, özellikle teknoloji ve fikri mülkiyet alanında faaliyet gösteren şirketler ve araştırmacılar için önemli bir emsal niteliği taşıyor.