Küresel iklim değişikliğinin etkileri Kuzey Kutbu'nda her geçen yıl daha belirgin hale geliyor. Artan sıcaklıklar ve yağışlarla birlikte hızla eriyen deniz buzları, avlanma, dinlenme ve üreme gibi temel faaliyetleri için buzlara bağımlı olan birçok türün yaşam koşullarını zorlaştırıyor.
Yaklaşık üçte ikisi okyanuslardan oluşan Arktik, kendine özgü ekosistemi ve yalnızca bu bölgede yaşayan türleriyle dünyanın en önemli doğal alanlarından biri olarak öne çıkıyor.
ARktik'TE SICAKLIKLAR REKOR SEVİYEYE ULAŞTI
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesinin 2025 Arktik Raporu'na göre, Ekim 2024-Eylül 2025 döneminde Arktik'teki yüzeye yakın hava sıcaklıkları, 1900 yılından bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.
Son 10 yılın tamamı ölçüm tarihinin en sıcak yılları arasında yer alırken, 2006'dan bu yana Arktik'teki yıllık sıcaklık artışının küresel ortalamanın iki katından daha hızlı gerçekleştiği belirtildi.
Aynı dönemde bölgedeki toplam yağış miktarı da rekor seviyeye çıktı. Kış, ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde ölçülen yağış miktarlarının ise 1950'den bu yana kaydedilen en yüksek 5 değer arasında olduğu aktarıldı.
DENİZ BUZLARI YAŞAM ALANLARINI DARALTIYOR
Arktik'te deniz buzlarının hızla azalması, yaşamlarını buz örtüsüne bağlı sürdüren deniz memelileri için önemli bir tehdit oluşturuyor.
Deniz Memelileri Komisyonunun değerlendirmelerine göre, avlanma, dinlenme ve üreme gibi faaliyetleri için deniz buzuna ihtiyaç duyan türler, buzların geri çekilmesi nedeniyle daha uzun mesafeler katetmek zorunda kalıyor.
Bu durum hayvanların daha fazla enerji harcamasına, üreme başarısının düşmesine ve bazı popülasyonlarda sayısal azalma riskinin artmasına yol açıyor.
KUTUP AYILARI VE FOKLAR ETKİLENİYOR
Bilim insanları, deniz buzlarındaki kaybın kutup ayıları, morslar ve foklar başta olmak üzere çok sayıda Arktik türünün davranışlarını ve göç düzenlerini değiştirdiğine dikkati çekiyor.
Buzların azalmasıyla bazı hayvanların insan yerleşimlerine daha fazla yaklaşması da insan-yaban hayatı arasındaki çatışma riskini artırıyor.
TÜRK BİLİM İNSANLARI ARKTİK'TE GÖZLEM YAPTI
Bu yıl 6'ncısı düzenlenen Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi kapsamında Türk bilim insanları, Arktik'teki yaban hayatını doğal yaşam alanlarında gözlemledi.
Barents Denizi'nde gerçekleştirilen çalışmalar sırasında araştırmacılar, kutup ayılarının yanı sıra kambur balina, beyaz balina, mors kolonileri, farklı fok türleri ve ren geyiklerini gözlemleme fırsatı buldu.
Sefer kapsamında iklim değişikliğinin bölgedeki etkilerini anlamaya yönelik gözlem ve örnekleme çalışmaları da gerçekleştirildi.
UZUN DÖNEMLİ İZLEME ÇALIŞMALARI ÖNEM TAŞIYOR
Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, Arktik'teki sıcaklık artışlarının ve deniz buzlarındaki azalmanın yakından takip edildiğini belirtti.
Özsoy, Kuzey Kutbu'nda yaşayan hayvanlar ve deniz canlıları başta olmak üzere ekosistemde olumsuz sonuçların görülmeye devam ettiğini ifade ederek bilimsel çalışmaların artırılması ve uzun dönemli izleme faaliyetlerinin sürdürülmesinin önemine dikkati çekti.
Araştırmalarda elde edilen verilerin, Arktik ekosistemindeki değişimlerin izlenmesine ve iklim değişikliğinin kutup canlıları üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.